لزوم توجه بيشتر به جايگاه مؤثر فرهنگی و تربيتی مساجد
امامجمعه نيكشهر گفت: از آنجا كه دشمنان دين اسلام به صراحت، مساجد را يكی از عوامل اساسی رشد، وحدت و مقاومت مسلمانان میدانند و برنامههای فراوانی را برای ناكارآمد كردن مساجد دارند، ما بايد هرچه بيشتر به جايگاه مؤثر فرهنگی و تربيتی مساجد توجه كنيم.
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، حجتالاسلام احمد لطفيان سرگزی، امامجمعه نيكشهر در نشست «نقش نماز و مسجد در رشد و تعالی جامعه» كه در تاريخ 11 تيرماه، با حضور اقشار مختلف جامعه در نيكشهر برگزار شد، طی سخنانی گفت: از آنجا كه مسئولان در كشور ما نماد دينداری شناخته میشوند، عملكرد و رفتار آنها بر تقويت و يا كاهش دينداری و رفتار مذهبی جوانان تأثيرگذار است.
وی افزود: شركت جوانان در نماز جماعت پيش از آنكه متأثر از اندرزها و سخنان و نظارت والدين باشد معلول پذيرش رفتار آنان است. خانوادههايی كه با فضاسازی مناسب، امكان درك و يادگيری ارتباط با خدا را برای فرزندان فراهم میكنند با ايجاد فضايی كه فرزندان ترغيب و تشويق به نماز جماعت میشوند باعث افزايش شركت فرزندان خود در نماز جماعت میشوند.
استاد دانشگاه پيام نور نيكشهر بيان كرد: هنگامی كه جوانان محله و در موقعيتهای مختلف اوقات تحصيل و تفريح، هنگام شنيدن اذان بدون هيچ تكلفی، میبينند معلمان، مربيان و بزرگترها و كوچكترها مشتاقانه به سوی نماز میشتابند، در اثر احساس همانندسازی به شوق و رغبت درمیآيند و به اقامه نماز گرايش فزونتری پيدا میكنند.
امامجمعه نيكشهر اظهار كرد: مسجد بهعنوان پايگاهی برای تجمع نيروها بهويژه نوجوانان و جوانان، و مركزی برای رسيدگی به مسائل كشوری و تبيين سياست اسلام برگزيده شده است، زيرا در اين نهاد مقدس علاوه بر عبادت برنامههای ديگری از قبيل گفتوگوهای سياسی و مشورتی، تدريس نيروهای نظامی و آموزش در قالب حلقههای مختلف علمی، فرهنگی و... صورت میگرفته است.
حجتالاسلام لطفيان با بيان اينكه ميزان اهميت عنصر مديريت در هر نهادی با توجه به نقشها و كاركردهای آن نهاد روشن میشود، عنوان كرد: خداوند متعال از يك سو كافران و مشكران را از دخالت در اداره امور مساجد باز داشته و میفرمايد «مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن یَعْمُرُواْ مَسَاجِدَ الله شَاهِدِينَ عَلَى أَنفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ» و از سوی ديگر مؤمنان را كه دارای شرايط ويژهای باشند برای اداره امور مساجد شايسته دانسته است «اِنَّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّه مَنْ امَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْاخِرِ»، با اين همه مسئله مديريت مساجد در كشور ما آنگونه كه بايسته است مورد توجه قرار نگرفته است.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی نيكشهر در پاسخ به اين پرسش كه مديريت مسجد به عهده چه كسی است؟، بيان كرد: به اين پرسش به چهار روش میتوان پاسخ داد 1) همه مردم، به اين معنا كه مسجد مدير خاصی ندارد، بلكه همه مردم بهطور يكسان موظف هستند امور مربوط به مسجد را انجام دهند و در اين زمينه كسی بر ديگری اولويتی ندارد، 2) هيئت امنای مسجد، يعنی جمعی از مؤمنان كه داوطلبانه يا با انتخاب مردم همجوار مسجد اداره امور مسجد را بر عهده دارند، 3) بانی مسجد، واقف مسجد يعنی كسی كه مكانی را به مسجد اختصاص داده است زيرا بانی مسجد ممكن است همراه با مسجد قرار دادن مكانی، ناظری برای همه امور مسجد يا برخی از امور مربوط به آن قرار دهد و 4) حاكم اسلامی، مجتهد جامعالشرايطی كه اداره امور جامعه اسلامی را بر عهده دارد.
وی با اشاره به نقش عامه مردم در اداره امور مساجد، گفت: همه مردم در ارتباط با مساجد دارای تكاليف و وظايفی همچون تطهير مسجد، جلوگيری از هتك حرمت مسجد، جلوگيری از ورود كافران و مشركان به مسجد در صورتی كه ورود آنها مستلزم هتك حرمت مسجد و صيانت از اموال و وسايل موجود در مسجد باشد و... هستند.
استاد دانشگاه پيام نور نيكشهر عنوان كرد: خداوند تبارك و تعالی حق آباد كردن مساجد را منحصرا برای كسانی قرار داده كه دارای چهار ويژگی باشند 1) ايمان به خدا و روز جزا، 2) ايمان به پاداشتن نماز، 3) پرداخت زكات و 4) حساب بردن از خداوند. برای حفظ اين كانون مقدس است كه خداوند به پيامبرش دستور میدهد به مسجدی كه بر اساس تقوا بنيان نشده قدم مگذارد. اينك بر جامعه اسلامی بهويژه روحانيت معزز ضروری است در حفظ ملاكهايی كه اسلام در مساجد توجه كرده است كوشا باشند و نگذارند مسجد و منبر و محراب در اختيار عدهای قرار بگيرد كه از ابتدايیترين مسائل اسلامی خود بیخبرند و نگذارند افرادی سودجو و دنياپرست در صف بنيانگذاران مساجد قرار بگيرند.
امامجمعه نيكشهر افزود: مخفی نماند كه يكی از عوامل گرايش جوانان ما به مكتبهای پوچ و بیحاصل همين افراد پولپرست و بیدرد و بيگانه از اسلام ناب محمدی است. بر اين اساس در صورتی ريشههای افكار انحرافی و ضد الهی از جامعه اسلامی زدوده میشود و جوانان و نوجوانان بيشتر به مساجد جذب میشوند كه با تلاش حوزههای علميه انقلابی ژرف در تمام ابعاد مساجد پديد آمده و تحولی عظيم در نحوه اداره و برنامهريزی آنان به وجود آيد.
وی گفت: برای جذب جوانان به مساجد، بايد مساجدی فعال و پويا داشته باشيم. در اين زمان از يك سو دامنه تهاجم دشمن به قلمرو انديشههای تمدن گسترش يافته و از سوی ديگر جامعه ما يك جامعه جوان است كه شيفته آشنايی با مبانی اسلامی است. بايد نهادهای مذهبی مانند كانونهای فرهنگی هنری مساجد در خصوص جامعه جوان برنامه داشته باشند تا اين جوانهای مستعد را در مسير درست هدايت كنند. بیگمان مساجد به عنوان سنگری كه از آغاز بنای آن تاكنون دارای نقش فرهنگی و آموزشی بوده است نمیتواند در خصوص نسل جوان و پرسشگر ساكت و بیبرنامه باشد. برای جذب جوانان به مسجد بايد تمامی ابزارها و امكانات را در خدمت گرفت و يك فعاليت فرهنگی و تبليغی پرجاذبه را از سنگر مساجد پیريزی كرد.
حجتالاسلام لطفيان اظهار كرد: با استفاده از جاذبههای روش شناختی، روش تلويحی و ضمنی، روش ترغيبی، روش تمثيلی و جاذبههای محتوايی و مشاركتی مساجد، با توجه به تنوع و در دسترس بودن كاركردهايی كه متناسب با شيوههای رسانهای و فرهنگی شنيداری است با عنايت به عدم محدوديت زمانی و مكانی آنها، سياستگذاری و برنامهريزیهای لازم را برای ايجاد پيوند ميان دو نهاد مسجد و مدرسه سامان داد، چراكه ضرورت چنين رويكرد فراگيری همواره مورد تأكيد و سفارش بزرگان بوده است.
وی افزود: هرگونه فعاليتی در جهت تبليغ اسلام و گسترش معارف قرآنی میتواند از پايگاه مساجد آغاز و هدايت شود. همچنين از آنجايی كه دشمنان دين اسلام به صراحت، مساجد را يكی از عوامل اساسی رشد، وحدت و مقاومت مسلمين میدانند و برنامههای فراوانی را برای ناكارآمد كردن مساجد دارند، ما بايد هرچه بيشتر به جايگاه مؤثر فرهنگی و تربيتی مساجد توجه كنيم.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی نيكشهر ادامه داد: به هر حال برای جامعه دينی ما، جامعهای كه افتخارش اين است كه با پيوند زدن خودش با اهل بيت عصمت و طهارت(ع) و انديشههای ناب نبوی سلامت وجودی اهالی اين كشور را بيمه كرده است؛ بايد مسجد به عنوان شناخته شدهترين پايگاه اشاعه فرهنگ دينی مورد عنايت و توجه باشد و بالاتر از آن مسجد به عنوان كانون الهامبخش برای فعاليتهای ديگر معرفی شود.
امامجمعه نيكشهر بيان كرد: ما وقتی میگوييم جامعه مسجدمحور يعنی اينكه مسجد در ميان همه فعاليتهای ما تعريف بشود، بازار ما در كنار مسجد، آموزش و پرورش ما در مدار مسجد، فرهنگ و هنر ما در اطراف مسجد، اقتصاد سالم ما در اطراف مسجد، سياست ما در گرد مسجد باشد. اين میشود مسجدمحوری كه در صدر اسلام هم، همه كارها از طريق مسجد توليد و توزيع میشد.
وی اظهار كرد: پيچيدگی جوامع امروزی ما را به جايی رسانده كه اين جور تحركات را به صورت ظاهری نمیتوانيم در اطراف مسجد تعريف كنيم. گرچه ظاهر ساماندهی امور در گرد مسجد ممكن است به صورت فيزيكی امكانپذير نباشد، ولی به لحاظ محتوايی ممكن است، يعنی ما كاری كنيم كه هر فعاليت ما به طريقی با مسجد ارتباط برقرار كند. ما بايد مسجد را بهعنوان مكانی برای شناسايی بهترين نيروهای فعال و خادم جامعه قرار دهيم.
وی افزود: شركت جوانان در نماز جماعت پيش از آنكه متأثر از اندرزها و سخنان و نظارت والدين باشد معلول پذيرش رفتار آنان است. خانوادههايی كه با فضاسازی مناسب، امكان درك و يادگيری ارتباط با خدا را برای فرزندان فراهم میكنند با ايجاد فضايی كه فرزندان ترغيب و تشويق به نماز جماعت میشوند باعث افزايش شركت فرزندان خود در نماز جماعت میشوند.
استاد دانشگاه پيام نور نيكشهر بيان كرد: هنگامی كه جوانان محله و در موقعيتهای مختلف اوقات تحصيل و تفريح، هنگام شنيدن اذان بدون هيچ تكلفی، میبينند معلمان، مربيان و بزرگترها و كوچكترها مشتاقانه به سوی نماز میشتابند، در اثر احساس همانندسازی به شوق و رغبت درمیآيند و به اقامه نماز گرايش فزونتری پيدا میكنند.
امامجمعه نيكشهر اظهار كرد: مسجد بهعنوان پايگاهی برای تجمع نيروها بهويژه نوجوانان و جوانان، و مركزی برای رسيدگی به مسائل كشوری و تبيين سياست اسلام برگزيده شده است، زيرا در اين نهاد مقدس علاوه بر عبادت برنامههای ديگری از قبيل گفتوگوهای سياسی و مشورتی، تدريس نيروهای نظامی و آموزش در قالب حلقههای مختلف علمی، فرهنگی و... صورت میگرفته است.
حجتالاسلام لطفيان با بيان اينكه ميزان اهميت عنصر مديريت در هر نهادی با توجه به نقشها و كاركردهای آن نهاد روشن میشود، عنوان كرد: خداوند متعال از يك سو كافران و مشكران را از دخالت در اداره امور مساجد باز داشته و میفرمايد «مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن یَعْمُرُواْ مَسَاجِدَ الله شَاهِدِينَ عَلَى أَنفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ» و از سوی ديگر مؤمنان را كه دارای شرايط ويژهای باشند برای اداره امور مساجد شايسته دانسته است «اِنَّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّه مَنْ امَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْاخِرِ»، با اين همه مسئله مديريت مساجد در كشور ما آنگونه كه بايسته است مورد توجه قرار نگرفته است.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی نيكشهر در پاسخ به اين پرسش كه مديريت مسجد به عهده چه كسی است؟، بيان كرد: به اين پرسش به چهار روش میتوان پاسخ داد 1) همه مردم، به اين معنا كه مسجد مدير خاصی ندارد، بلكه همه مردم بهطور يكسان موظف هستند امور مربوط به مسجد را انجام دهند و در اين زمينه كسی بر ديگری اولويتی ندارد، 2) هيئت امنای مسجد، يعنی جمعی از مؤمنان كه داوطلبانه يا با انتخاب مردم همجوار مسجد اداره امور مسجد را بر عهده دارند، 3) بانی مسجد، واقف مسجد يعنی كسی كه مكانی را به مسجد اختصاص داده است زيرا بانی مسجد ممكن است همراه با مسجد قرار دادن مكانی، ناظری برای همه امور مسجد يا برخی از امور مربوط به آن قرار دهد و 4) حاكم اسلامی، مجتهد جامعالشرايطی كه اداره امور جامعه اسلامی را بر عهده دارد.
وی با اشاره به نقش عامه مردم در اداره امور مساجد، گفت: همه مردم در ارتباط با مساجد دارای تكاليف و وظايفی همچون تطهير مسجد، جلوگيری از هتك حرمت مسجد، جلوگيری از ورود كافران و مشركان به مسجد در صورتی كه ورود آنها مستلزم هتك حرمت مسجد و صيانت از اموال و وسايل موجود در مسجد باشد و... هستند.
استاد دانشگاه پيام نور نيكشهر عنوان كرد: خداوند تبارك و تعالی حق آباد كردن مساجد را منحصرا برای كسانی قرار داده كه دارای چهار ويژگی باشند 1) ايمان به خدا و روز جزا، 2) ايمان به پاداشتن نماز، 3) پرداخت زكات و 4) حساب بردن از خداوند. برای حفظ اين كانون مقدس است كه خداوند به پيامبرش دستور میدهد به مسجدی كه بر اساس تقوا بنيان نشده قدم مگذارد. اينك بر جامعه اسلامی بهويژه روحانيت معزز ضروری است در حفظ ملاكهايی كه اسلام در مساجد توجه كرده است كوشا باشند و نگذارند مسجد و منبر و محراب در اختيار عدهای قرار بگيرد كه از ابتدايیترين مسائل اسلامی خود بیخبرند و نگذارند افرادی سودجو و دنياپرست در صف بنيانگذاران مساجد قرار بگيرند.
امامجمعه نيكشهر افزود: مخفی نماند كه يكی از عوامل گرايش جوانان ما به مكتبهای پوچ و بیحاصل همين افراد پولپرست و بیدرد و بيگانه از اسلام ناب محمدی است. بر اين اساس در صورتی ريشههای افكار انحرافی و ضد الهی از جامعه اسلامی زدوده میشود و جوانان و نوجوانان بيشتر به مساجد جذب میشوند كه با تلاش حوزههای علميه انقلابی ژرف در تمام ابعاد مساجد پديد آمده و تحولی عظيم در نحوه اداره و برنامهريزی آنان به وجود آيد.
وی گفت: برای جذب جوانان به مساجد، بايد مساجدی فعال و پويا داشته باشيم. در اين زمان از يك سو دامنه تهاجم دشمن به قلمرو انديشههای تمدن گسترش يافته و از سوی ديگر جامعه ما يك جامعه جوان است كه شيفته آشنايی با مبانی اسلامی است. بايد نهادهای مذهبی مانند كانونهای فرهنگی هنری مساجد در خصوص جامعه جوان برنامه داشته باشند تا اين جوانهای مستعد را در مسير درست هدايت كنند. بیگمان مساجد به عنوان سنگری كه از آغاز بنای آن تاكنون دارای نقش فرهنگی و آموزشی بوده است نمیتواند در خصوص نسل جوان و پرسشگر ساكت و بیبرنامه باشد. برای جذب جوانان به مسجد بايد تمامی ابزارها و امكانات را در خدمت گرفت و يك فعاليت فرهنگی و تبليغی پرجاذبه را از سنگر مساجد پیريزی كرد.
حجتالاسلام لطفيان اظهار كرد: با استفاده از جاذبههای روش شناختی، روش تلويحی و ضمنی، روش ترغيبی، روش تمثيلی و جاذبههای محتوايی و مشاركتی مساجد، با توجه به تنوع و در دسترس بودن كاركردهايی كه متناسب با شيوههای رسانهای و فرهنگی شنيداری است با عنايت به عدم محدوديت زمانی و مكانی آنها، سياستگذاری و برنامهريزیهای لازم را برای ايجاد پيوند ميان دو نهاد مسجد و مدرسه سامان داد، چراكه ضرورت چنين رويكرد فراگيری همواره مورد تأكيد و سفارش بزرگان بوده است.
وی افزود: هرگونه فعاليتی در جهت تبليغ اسلام و گسترش معارف قرآنی میتواند از پايگاه مساجد آغاز و هدايت شود. همچنين از آنجايی كه دشمنان دين اسلام به صراحت، مساجد را يكی از عوامل اساسی رشد، وحدت و مقاومت مسلمين میدانند و برنامههای فراوانی را برای ناكارآمد كردن مساجد دارند، ما بايد هرچه بيشتر به جايگاه مؤثر فرهنگی و تربيتی مساجد توجه كنيم.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی نيكشهر ادامه داد: به هر حال برای جامعه دينی ما، جامعهای كه افتخارش اين است كه با پيوند زدن خودش با اهل بيت عصمت و طهارت(ع) و انديشههای ناب نبوی سلامت وجودی اهالی اين كشور را بيمه كرده است؛ بايد مسجد به عنوان شناخته شدهترين پايگاه اشاعه فرهنگ دينی مورد عنايت و توجه باشد و بالاتر از آن مسجد به عنوان كانون الهامبخش برای فعاليتهای ديگر معرفی شود.
امامجمعه نيكشهر بيان كرد: ما وقتی میگوييم جامعه مسجدمحور يعنی اينكه مسجد در ميان همه فعاليتهای ما تعريف بشود، بازار ما در كنار مسجد، آموزش و پرورش ما در مدار مسجد، فرهنگ و هنر ما در اطراف مسجد، اقتصاد سالم ما در اطراف مسجد، سياست ما در گرد مسجد باشد. اين میشود مسجدمحوری كه در صدر اسلام هم، همه كارها از طريق مسجد توليد و توزيع میشد.
وی اظهار كرد: پيچيدگی جوامع امروزی ما را به جايی رسانده كه اين جور تحركات را به صورت ظاهری نمیتوانيم در اطراف مسجد تعريف كنيم. گرچه ظاهر ساماندهی امور در گرد مسجد ممكن است به صورت فيزيكی امكانپذير نباشد، ولی به لحاظ محتوايی ممكن است، يعنی ما كاری كنيم كه هر فعاليت ما به طريقی با مسجد ارتباط برقرار كند. ما بايد مسجد را بهعنوان مكانی برای شناسايی بهترين نيروهای فعال و خادم جامعه قرار دهيم.
