شرحی بر زندگی حضرت امامزاده يحيی(ع) سمنان
گروه اجتماعی: در مركز بافت قديم شهر سمنان و در انتهای بازار جنوبی(حضرت) و در ضلع جنوب غربی تكيه معروف پهنه، بقعهای با بارگاه رفيع و مجلل به نام حضرت امامزاده يحيی(ع) وجود دارد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه سمنان، در مركز بافت قديم شهر سمنان و در انتهای بازار جنوبی (حضرت) و در ضلع جنوب غربی تكيه معروف پهنه، بقعهای با بارگاه رفيع و مجلل به نام حضرت امامزاده يحيی(ع) وجود دارد به شهادت ابن شهر آشوب در مناقب و صاحب عمدة الطالب و كشفالغمه و كتب ديگر و تأييد مرحوم آيتالله علامه حائری مازندرانی كه سالها در جوار بقعه سكونت داشته پس از تحقيقات لازم، صاحب بقعه فرزند بلافصل حضرت موسی بن جعفر(ع) امام هفتم شيعيان است كه در سال 198 هجری قمری هنگام مسافرت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) از مدينه به مرو جزو همراهان حضرت بوده و وقتی به سمنان میرسد حضرت رضا(ع) جهت ارشاد مردم اين سامان برادر خود حضرت يحيی(ع) را در سمنان مأمور اين مهم مینمايد. بعد از شهادت حضرت امام رضا(ع) به تحريك مأمون خليفه عباسی حضرت يحيی(ع) نيز در سمنان به شهادت میرسد و در محل كنونی به خاك سپرده میشود.
منقول است: حضرت يحيی(ع) فرزند بلافصل حضرت موسی بن جعفر(ع) در سنه 178 ه . ق در مدينه منوره ديده به جهان گشود. در پنج سالگی از نعمت وجود پدر محروم گرديد.
وی كه به شوق ديدار برادر بزرگوارش حضرت رضا(ع) از مدينه به سوی خراسان رهسپار بود، در بين راه به اين ديدار رسيد. ايشان كه تحت تعقيب مأمورين مأمون عباسی لعنة الله عليهم بودند، به منظور محفوظ ماندن از گزند آنان وارد گرمابه( موزه حضرت واقع در تكيه پهنه ) شدند. درون گرمابه مرد نابينايی را مشغول استحمام ديدند كه در جستجوی ظرف آبی بود، حضرت به آن مرد كمك كردند و ظرف آب را به او دادند . مرد نابينا پس از تشكر،از تنگدستی و نابينايی خود شكايت نمود. حضرت بر چشمان آن مرد دستی كشيد و در حق او دعا فرمودند. از بركت دعای حضرت، مرد نابينا بينايی خود را بدست آورد و با خوشحالی از گرمابه بيرون دويد. مأمورين مأمون كه به شكل كشاورزان لباس پوشيده بودند، از او سبب خوشحالی اش را پرسيدند . او كه ايشان را نمیشناخت پس از شرح ماجرا به آنان گفت: سيد بزرگواری داخل گرمابه است. مأمورين با شنيدن اين سخن به داخل حمام يورش بردند و با بيل هايشان، حضرت را در سن 25 سالگی مظلومانه به شهادت رسانيدند. اين واقعه جانگداز در بيست و سوم صفر المظفر سال دويست و سه هجری قمری اتفاق افتاده است.
بقعه دارای گنبد عظيم و ايوان كاشيكاری شده و حرم و صحن است. ارتفاع ايوان آن حدود 5/12 متر و به شكل زيبايی در سال 1338 كاشيكاری شده است.
گنبد كه قريب به ششصد سال پيش ساخته شده و در سنۀ 1348 مرمت و كاشيكاری شده و قدمت آن مربوط به قرن هشتم و دوران مغول است. بنای مذكور به شماره 5680-25/12/1380 به ثبت آثار تاريخی رسيده است.
قسمت تحتانی ايوان دارای كاشيكاری جديدتری است و شامل چهار طاقنمای كاشيكاری و يك درب ورودی حرم است كه دو طاقنما، در سمت غرب و در طرفين درب حرم و دو طاقنمای ديگر يكی در ضلع شمالی و ديگری در ضلع جنوبی ايوان برپا گشته است.
دو طاقنمای طرفين درب حرم طاقنمای سمت راست ، زيارتنامۀ حضرت يحيی بن موسی(ع) و طاقنمای سمت چپ دعای اذن دخول با كاشيهای لاجوردی رنگ مزين شده است.
بر طاقنماهای جنوبی، آیۀ شريفۀ الكرسی به خطی زيبا نوشته شده است. بالای راهرو ورودی قسمت جنوبی، سورۀ مباركۀ توحيد به چشم میخورد
حرم مطهر مربع شكل به ضلع 7 متر است كه در وسط ضريح فلزی بسيار زيبا و ارزشمند وجود دارد كه در سال 1369 به همت هيئت امناء در اصفهان ساخته شده و بر پايه ای از سنگ مرمريت به ارتفاع 30 سانتی متر و بر روی قبر بازسازی شده با سنگ مرمر يك تكه نصب شده و داخل ضريح نيز به صورت بسيار جالبی تزئين و رنگ آميزی شده است.
تزيينات تحتانی حرم منحصر به ازارۀ كاشيكاری آن است كه از كاشی خشتهای سفيد، كه دارای گلهای لاجوردی میباشد، متشكل شده است.
سطح داخل گنبد نيز كه دارای گچبری های زيبايی است و در سال 1379 شمسی مصادف با 1421 ه.ق نسبت به آئينه كاری حرم مطهر اقدام گرديده است: در سه ضلع شمالی، جنوبی و غربی حرم مطهر همزمان با تعميرات و بازپيرائی راههای ارتباطی جديدی پيش بينی شده كه ضلع جنوبی به مسجد زنانه مرتبط شده و درب ضلع شمالی آن به گلزار شهداء كه در سال 1378 به طرز باشكوه و زيبايی بازسازی شده ارتباط داشته و درب جديدی نيز در ضلع غربی رو به قبله نصب شده و به ايوان و صحن جديد (غربی) آستانه كه در دست احداث میباشد مرتبط میشود.
كف حرم از سنگ مرمر با رگه های سرخ مفروش گرديده است. از نفايس حرم، درب كنده كاری شدۀ بسيار با ارزش آن است كه از چوب ساخته شده و در سال 69 تعميراتی بر روی آن صورت گرفته است.
گنبد عظيم بقعه، كه بر بالای حرم و بر روی چهار فيل پوش استوار است، پيازی شكل است و نمای خارجی آن را كاشيهای فيروزه ای پوشانده است.
در ضلع شمالی حرم حضرت امامزاده يحيی(ع) مراقد مطهر بيش از 270 نفر از شهدای گرانقدر انقلاب اسلامی و جنگ تحميلی سمنان وجود دارد كه زينت و اعتبار خاصی به آستانه بخشيده و امت شهيدپرور و متدين به دليل علاقه و اعتقاد قلبی خود و به منظور بهره گرفتن از فيوضات معنوی و فضای روحانی اين مكان مقدس فواصل طولانی را پيموده و با اشتياق فراوان برای عبادت و برآورده شدن حاجات خود به اين مكان مقدس رو آورده و به همين دليل اقداماتی جهت بازپيرائی و مسقف نمودن گلزار شهداء در سال 78 اقدام و احداث ابنيه مورد نياز اطراف حرم مطهر نيز در دست اقدام است.
همچنين در ايوان بقعه تعدادی از علمای معروف و برجستة سمنان چون آيتالله شيخ محمّد علی عالمی، حجتالاسلام والمسلمين حاج شيخ ملا غلامحسين هراتی، آيتالله شيخ محمّدرضا فيض سرخهای، آيتالله حاج شيخ مهدی شريفی و حجتالاسلام والمسلمين حاج سيدعلی اكبر سيادتی و حجت الاسلام حاج شيخ علی اكبر ادب و حاجی شيخ هادی شريفی مدفونند.
با تهيه طرح توسعه در سال 1372 عمليات اجرايی پروژه آستانه به منظور بازپيرايی و احداث ابنيه اطراف حرم مطهر و گلزار شهداء در سال 1378 به مساحت تقريبی 7026 متر مربع در سه فاز آغاز شد.
فاز اول به مساحت 1400 متر مربع در خرداد ماه 78 كه شامل بازپيرائی ساختمان حرم مطهر، بازسازی شبستان قديم ، احداث شبستان جديد در جوار حرم، احداث گلزار شهداء به صورت مسقف ، بازسازی صحن شهداء ، ساخت ورودیها، هشتی و راهروهای ارتباطی، احداث وضوخانه و سرويس های بهداشتی و بازسازی كامل صحن شرقی (قديم) بود آغاز و عمليات اجرايی آن در سال 1381 به اتمام رسيد.
در اواسط سال 83 عمليات اجرايی فاز 2 و 3 بمنظور توسعه و ساخت ابنيه مورد نياز اطراف حرم مطهر در ضلع غربی بقعه متبركه با زير فضای 5626 متر مربع (فاز 2 به مساحت 2553 متر مربع و فاز 3 به مساحت 3073 متر مربع) به شرح زير آغاز شده است.
زير فضای فاز دو شامل :
الف) طبقۀ همكف: 1ـ احداث شبستان جديد ادامه شبستان جديد فاز يك 2ـ ساخت كتابخانه 3 ـ ساخت دار القرآن 4 ـ ساخت ايوان صحن غربی 5 ـ كفش كنها 6 ـ ورودیها، هشتی و راهرو ارتباطی و پلهها 7 ـ سرويس های بهداشتی و رختكن خدام 8 ـ اتاق كنترل برق تأسيسات
ب) طبقۀ زيرزمين : 9 ـ سرداب قديم 10 ـ سرداب جديد 11 ـ آشپزخانه (محل پخت ، سرويسهای يهداشتی، حمام، محل شستشوی ظروف ،آماده سازی غذا) 12 ـ انبارآشپزخانه 13 ـ اتاق تأسيسات 14 ـ انبار سرداب 15ـ راهروهای ارتباطی ، آسانسور و راه پله
طبقۀ همكف : 1 ـ سالن چند منظوره 2 ـ پيش فضای سالن 3 ـ اتاق تشريفات 4 ـ اتاق توليت( اداری ) ضلع جنوبی 5 ـ صحن های غربی 6 ـ رواق و ايوان ضلع جنوبی 7 ـ ورودی ، هشتی و راهرو ارتباطی و پله ها 8 ـ كفش كنها
طبقۀ زيرزمين : 9 ـ ميهمانسرای خواهران با آبدارخانه و فضای ارتباطی 10 ـ سرايداری (آشپزخانه ، نشيمن ، خواب ، سرويس بهداشتی) 11 ـ اتاق برق 12 ـ صحن غربی در زيرزمين 13 ـ اتاق توليت ( اداری ) 14 ـ سرويس های بهداشتی عمومی زنانه 15 ـ سرويسهای بهداشتی عمومی مردانه 16 ـ انبارهای مجموعه 17 ـ فضای ارتباطی ، هشتی ، پلهها 18 ـ سالن چند منظوره و آبدارخانه
منقول است: حضرت يحيی(ع) فرزند بلافصل حضرت موسی بن جعفر(ع) در سنه 178 ه . ق در مدينه منوره ديده به جهان گشود. در پنج سالگی از نعمت وجود پدر محروم گرديد.
وی كه به شوق ديدار برادر بزرگوارش حضرت رضا(ع) از مدينه به سوی خراسان رهسپار بود، در بين راه به اين ديدار رسيد. ايشان كه تحت تعقيب مأمورين مأمون عباسی لعنة الله عليهم بودند، به منظور محفوظ ماندن از گزند آنان وارد گرمابه( موزه حضرت واقع در تكيه پهنه ) شدند. درون گرمابه مرد نابينايی را مشغول استحمام ديدند كه در جستجوی ظرف آبی بود، حضرت به آن مرد كمك كردند و ظرف آب را به او دادند . مرد نابينا پس از تشكر،از تنگدستی و نابينايی خود شكايت نمود. حضرت بر چشمان آن مرد دستی كشيد و در حق او دعا فرمودند. از بركت دعای حضرت، مرد نابينا بينايی خود را بدست آورد و با خوشحالی از گرمابه بيرون دويد. مأمورين مأمون كه به شكل كشاورزان لباس پوشيده بودند، از او سبب خوشحالی اش را پرسيدند . او كه ايشان را نمیشناخت پس از شرح ماجرا به آنان گفت: سيد بزرگواری داخل گرمابه است. مأمورين با شنيدن اين سخن به داخل حمام يورش بردند و با بيل هايشان، حضرت را در سن 25 سالگی مظلومانه به شهادت رسانيدند. اين واقعه جانگداز در بيست و سوم صفر المظفر سال دويست و سه هجری قمری اتفاق افتاده است.
بقعه دارای گنبد عظيم و ايوان كاشيكاری شده و حرم و صحن است. ارتفاع ايوان آن حدود 5/12 متر و به شكل زيبايی در سال 1338 كاشيكاری شده است.
گنبد كه قريب به ششصد سال پيش ساخته شده و در سنۀ 1348 مرمت و كاشيكاری شده و قدمت آن مربوط به قرن هشتم و دوران مغول است. بنای مذكور به شماره 5680-25/12/1380 به ثبت آثار تاريخی رسيده است.
قسمت تحتانی ايوان دارای كاشيكاری جديدتری است و شامل چهار طاقنمای كاشيكاری و يك درب ورودی حرم است كه دو طاقنما، در سمت غرب و در طرفين درب حرم و دو طاقنمای ديگر يكی در ضلع شمالی و ديگری در ضلع جنوبی ايوان برپا گشته است.
دو طاقنمای طرفين درب حرم طاقنمای سمت راست ، زيارتنامۀ حضرت يحيی بن موسی(ع) و طاقنمای سمت چپ دعای اذن دخول با كاشيهای لاجوردی رنگ مزين شده است.
بر طاقنماهای جنوبی، آیۀ شريفۀ الكرسی به خطی زيبا نوشته شده است. بالای راهرو ورودی قسمت جنوبی، سورۀ مباركۀ توحيد به چشم میخورد
حرم مطهر مربع شكل به ضلع 7 متر است كه در وسط ضريح فلزی بسيار زيبا و ارزشمند وجود دارد كه در سال 1369 به همت هيئت امناء در اصفهان ساخته شده و بر پايه ای از سنگ مرمريت به ارتفاع 30 سانتی متر و بر روی قبر بازسازی شده با سنگ مرمر يك تكه نصب شده و داخل ضريح نيز به صورت بسيار جالبی تزئين و رنگ آميزی شده است.
تزيينات تحتانی حرم منحصر به ازارۀ كاشيكاری آن است كه از كاشی خشتهای سفيد، كه دارای گلهای لاجوردی میباشد، متشكل شده است.
سطح داخل گنبد نيز كه دارای گچبری های زيبايی است و در سال 1379 شمسی مصادف با 1421 ه.ق نسبت به آئينه كاری حرم مطهر اقدام گرديده است: در سه ضلع شمالی، جنوبی و غربی حرم مطهر همزمان با تعميرات و بازپيرائی راههای ارتباطی جديدی پيش بينی شده كه ضلع جنوبی به مسجد زنانه مرتبط شده و درب ضلع شمالی آن به گلزار شهداء كه در سال 1378 به طرز باشكوه و زيبايی بازسازی شده ارتباط داشته و درب جديدی نيز در ضلع غربی رو به قبله نصب شده و به ايوان و صحن جديد (غربی) آستانه كه در دست احداث میباشد مرتبط میشود.
كف حرم از سنگ مرمر با رگه های سرخ مفروش گرديده است. از نفايس حرم، درب كنده كاری شدۀ بسيار با ارزش آن است كه از چوب ساخته شده و در سال 69 تعميراتی بر روی آن صورت گرفته است.
گنبد عظيم بقعه، كه بر بالای حرم و بر روی چهار فيل پوش استوار است، پيازی شكل است و نمای خارجی آن را كاشيهای فيروزه ای پوشانده است.
در ضلع شمالی حرم حضرت امامزاده يحيی(ع) مراقد مطهر بيش از 270 نفر از شهدای گرانقدر انقلاب اسلامی و جنگ تحميلی سمنان وجود دارد كه زينت و اعتبار خاصی به آستانه بخشيده و امت شهيدپرور و متدين به دليل علاقه و اعتقاد قلبی خود و به منظور بهره گرفتن از فيوضات معنوی و فضای روحانی اين مكان مقدس فواصل طولانی را پيموده و با اشتياق فراوان برای عبادت و برآورده شدن حاجات خود به اين مكان مقدس رو آورده و به همين دليل اقداماتی جهت بازپيرائی و مسقف نمودن گلزار شهداء در سال 78 اقدام و احداث ابنيه مورد نياز اطراف حرم مطهر نيز در دست اقدام است.
همچنين در ايوان بقعه تعدادی از علمای معروف و برجستة سمنان چون آيتالله شيخ محمّد علی عالمی، حجتالاسلام والمسلمين حاج شيخ ملا غلامحسين هراتی، آيتالله شيخ محمّدرضا فيض سرخهای، آيتالله حاج شيخ مهدی شريفی و حجتالاسلام والمسلمين حاج سيدعلی اكبر سيادتی و حجت الاسلام حاج شيخ علی اكبر ادب و حاجی شيخ هادی شريفی مدفونند.
با تهيه طرح توسعه در سال 1372 عمليات اجرايی پروژه آستانه به منظور بازپيرايی و احداث ابنيه اطراف حرم مطهر و گلزار شهداء در سال 1378 به مساحت تقريبی 7026 متر مربع در سه فاز آغاز شد.
فاز اول به مساحت 1400 متر مربع در خرداد ماه 78 كه شامل بازپيرائی ساختمان حرم مطهر، بازسازی شبستان قديم ، احداث شبستان جديد در جوار حرم، احداث گلزار شهداء به صورت مسقف ، بازسازی صحن شهداء ، ساخت ورودیها، هشتی و راهروهای ارتباطی، احداث وضوخانه و سرويس های بهداشتی و بازسازی كامل صحن شرقی (قديم) بود آغاز و عمليات اجرايی آن در سال 1381 به اتمام رسيد.
در اواسط سال 83 عمليات اجرايی فاز 2 و 3 بمنظور توسعه و ساخت ابنيه مورد نياز اطراف حرم مطهر در ضلع غربی بقعه متبركه با زير فضای 5626 متر مربع (فاز 2 به مساحت 2553 متر مربع و فاز 3 به مساحت 3073 متر مربع) به شرح زير آغاز شده است.
زير فضای فاز دو شامل :
الف) طبقۀ همكف: 1ـ احداث شبستان جديد ادامه شبستان جديد فاز يك 2ـ ساخت كتابخانه 3 ـ ساخت دار القرآن 4 ـ ساخت ايوان صحن غربی 5 ـ كفش كنها 6 ـ ورودیها، هشتی و راهرو ارتباطی و پلهها 7 ـ سرويس های بهداشتی و رختكن خدام 8 ـ اتاق كنترل برق تأسيسات
ب) طبقۀ زيرزمين : 9 ـ سرداب قديم 10 ـ سرداب جديد 11 ـ آشپزخانه (محل پخت ، سرويسهای يهداشتی، حمام، محل شستشوی ظروف ،آماده سازی غذا) 12 ـ انبارآشپزخانه 13 ـ اتاق تأسيسات 14 ـ انبار سرداب 15ـ راهروهای ارتباطی ، آسانسور و راه پله
طبقۀ همكف : 1 ـ سالن چند منظوره 2 ـ پيش فضای سالن 3 ـ اتاق تشريفات 4 ـ اتاق توليت( اداری ) ضلع جنوبی 5 ـ صحن های غربی 6 ـ رواق و ايوان ضلع جنوبی 7 ـ ورودی ، هشتی و راهرو ارتباطی و پله ها 8 ـ كفش كنها
طبقۀ زيرزمين : 9 ـ ميهمانسرای خواهران با آبدارخانه و فضای ارتباطی 10 ـ سرايداری (آشپزخانه ، نشيمن ، خواب ، سرويس بهداشتی) 11 ـ اتاق برق 12 ـ صحن غربی در زيرزمين 13 ـ اتاق توليت ( اداری ) 14 ـ سرويس های بهداشتی عمومی زنانه 15 ـ سرويسهای بهداشتی عمومی مردانه 16 ـ انبارهای مجموعه 17 ـ فضای ارتباطی ، هشتی ، پلهها 18 ـ سالن چند منظوره و آبدارخانه
