اولويتبندی سنی در توليد تئاتر دينی كودك و نوجوان/29
ضرورت طرح موضوعات دينی در تئاتر كودك و نوجوان براساس ذائقه روز مخاطب
گروه هنر: برای توليد تئاتر كودك و نوجوان با موضوعات دينی ديگر نمیتوان به سراغ ايدههای دهههای گذشته رفت و مثلاً تئاتر تربيتی و اخلاقی و يا تمثيلی توليد كرد؛ چرا كه ذائقه مخاطب كودك و نوجوان امروزی تغيير كرده است و بايد به دنبال نوآوری بود.
مهدی قلعه، رئيس انجمن كودك و نوجوان خانه تئاتر در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با بيان اينكه تفكيك دو حوزه تئاتر كودك و تئاتر نوجوان از سال گذشته و همزمان با برگزاری نوزدهمين جشنواره تئاتر كودك و نوجوان از سوی مسئولان اين جشنواره مطرح شد، گفت: البته به شكل غيررسمی اين موضوع به عنوان يك مبحث كارشناسی در محافل تخصصی تئاتر كودك و نوجوان مطرح بوده است و كارشناسان در مورد آن به اظهارنظر پرداخته بودند.
وی گفت: ظرفيتهای لازم برای پرداخت تفكيكی تئاتر اين دو گروه سنی نيز وجود دارد و البته گروه سنی سومی نيز همواره در مباحث كارشناسی توليد تئاتر مطرح میشود و آن هم گروه سنی خردسال و پيشدبستانی است اما بايد اين نكته را مورد نظر داشت كه عملياتی شدن اين تفكيك نياز به فرهنگسازی ميان فعالان و توليدكنندگان تئاتر كودك و نوجوان دارد.
قلعه تصريح كرد: فعالان تئاتر كودك و نوجوان متأسفانه براساس يك شيوه سنتی با وجود آنكه ممكن است تئاتری را كه توليد میكنند برای گروه سنی نوجوان مناسب باشد هيچگاه اطلاعرسانی مؤثری حتی قيد در پوستر و بروشورهای نمايشی خود در اين زمينه ندارند و نتيجه آنكه هيچ زمانی مخاطب نوجوان تئاتر به شكل مؤثر تربيت نكردهايم و نوجوانان در وقفه ميان كودكی و بزرگسالی، تئاتر و تأثير تماشای آن را فراموش كرده و رغبتی به ديدن تئاتر از خود نشان نمیدهند.
رئيس انجمن كودك و نوجوان خانه تئاتر در ادامه گفت: بروز اين نقض اين الزام را پديد میآورد كه ما زين پس بهای بيشتری به توليدات تئاتر ويژه نوجوانان بدهيم و با توجه به مقطع سنی حساسی كه آنها دارند اهتمام ويژهای نسبت به دغدغههای ذهنی آنها كه ممكن است موضوعات و پرسشهای دينی و ارزشی باشد داشته باشيم.
وی تأكيد كرد: حتی در بعد محتوايی و نمايشنامهنويسی برای اين مقطع سنی در سالهای اخير شاهد اين نكته بوديم كه نمايشنامهنويسان نيز نوشتههای خود را به سمت مخاطب خردسال و كودك بردهاند و از نگارش نمايشنامههايی برای مخاطب نوجوان غافل ماندهاند.
قلعه ادامه داد: شخصاً اعتقادی به اينكه بايد برای كودك و نوجوان نمايشنامهای مدون كه براساس آن آثاری در طول سالهای متمادی توليد و به روی صحنه برود ندارم؛ چرا كه تجربه چند دهه گذشته نشان داده است كه به ويژه در نمايشهايی با موضوعات دينی و ارزشی هر لحظه ذائقه مخاطب كودك و نوجوان تغيير كرده است و لذا توليدكننده نمايش بايد موضوعات مورد دغدغه كودك و نوجوان را براساس سليقه و ذائقه به روز مخاطب تئاتر ارائه نمايد.
كارگردان نمايش «نوك طلا» اظهار كرد: دهه 60 آثار نمايشی كودك و نوجوان كه بيشتر جنبههای تربيتی و اخلاقی در آنها مورد نظر بود به سمت توليد آثاری برپايه پيامهای اخلاقی و بهداشتی همچون اين مسئله كه حتماً مسواك بزنيم، موقع رفتن به اتاق اشخاص از آنها اجازه بخواهيم، به بزرگتر از خودمان سلام كنيم و... رفتند و دهه 70 نمايشهای كودك و نوجوان بيشتر تمثيلی بودند كه با وامگيری از ادبيات كهن ايرانی همچون رجوع به كتابهای كليله و دمنه و بوستان و گلستان سعدی توليد میشدند كه اين روند در دهه 80 هم ادامه پيدا كرد.
رئيس انجمن كودك و نوجوان خانه تئاتر در پايان گفت: پرسشی كه اينجا مطرح میشود اين است كه آيا در دهه 90 با رشد وسايل ارتباط جمعی و بالا رفتن سطح آگاهی و دانش مخاطبان كودك و نوجوان باز هم میتوان تئاتری در همان سطح و با استفاده از همان شيوههای نرمافزاری و سختافزاری دهههای گذشته توليد كرد كه در جواب بايد گفت نه و بايد با درك درست سليقه مخاطب، اثری نمايشی را مطابق با برآورده شدن نيازهای او توليد كرد.
وی گفت: ظرفيتهای لازم برای پرداخت تفكيكی تئاتر اين دو گروه سنی نيز وجود دارد و البته گروه سنی سومی نيز همواره در مباحث كارشناسی توليد تئاتر مطرح میشود و آن هم گروه سنی خردسال و پيشدبستانی است اما بايد اين نكته را مورد نظر داشت كه عملياتی شدن اين تفكيك نياز به فرهنگسازی ميان فعالان و توليدكنندگان تئاتر كودك و نوجوان دارد.
قلعه تصريح كرد: فعالان تئاتر كودك و نوجوان متأسفانه براساس يك شيوه سنتی با وجود آنكه ممكن است تئاتری را كه توليد میكنند برای گروه سنی نوجوان مناسب باشد هيچگاه اطلاعرسانی مؤثری حتی قيد در پوستر و بروشورهای نمايشی خود در اين زمينه ندارند و نتيجه آنكه هيچ زمانی مخاطب نوجوان تئاتر به شكل مؤثر تربيت نكردهايم و نوجوانان در وقفه ميان كودكی و بزرگسالی، تئاتر و تأثير تماشای آن را فراموش كرده و رغبتی به ديدن تئاتر از خود نشان نمیدهند.
رئيس انجمن كودك و نوجوان خانه تئاتر در ادامه گفت: بروز اين نقض اين الزام را پديد میآورد كه ما زين پس بهای بيشتری به توليدات تئاتر ويژه نوجوانان بدهيم و با توجه به مقطع سنی حساسی كه آنها دارند اهتمام ويژهای نسبت به دغدغههای ذهنی آنها كه ممكن است موضوعات و پرسشهای دينی و ارزشی باشد داشته باشيم.
وی تأكيد كرد: حتی در بعد محتوايی و نمايشنامهنويسی برای اين مقطع سنی در سالهای اخير شاهد اين نكته بوديم كه نمايشنامهنويسان نيز نوشتههای خود را به سمت مخاطب خردسال و كودك بردهاند و از نگارش نمايشنامههايی برای مخاطب نوجوان غافل ماندهاند.
قلعه ادامه داد: شخصاً اعتقادی به اينكه بايد برای كودك و نوجوان نمايشنامهای مدون كه براساس آن آثاری در طول سالهای متمادی توليد و به روی صحنه برود ندارم؛ چرا كه تجربه چند دهه گذشته نشان داده است كه به ويژه در نمايشهايی با موضوعات دينی و ارزشی هر لحظه ذائقه مخاطب كودك و نوجوان تغيير كرده است و لذا توليدكننده نمايش بايد موضوعات مورد دغدغه كودك و نوجوان را براساس سليقه و ذائقه به روز مخاطب تئاتر ارائه نمايد.
كارگردان نمايش «نوك طلا» اظهار كرد: دهه 60 آثار نمايشی كودك و نوجوان كه بيشتر جنبههای تربيتی و اخلاقی در آنها مورد نظر بود به سمت توليد آثاری برپايه پيامهای اخلاقی و بهداشتی همچون اين مسئله كه حتماً مسواك بزنيم، موقع رفتن به اتاق اشخاص از آنها اجازه بخواهيم، به بزرگتر از خودمان سلام كنيم و... رفتند و دهه 70 نمايشهای كودك و نوجوان بيشتر تمثيلی بودند كه با وامگيری از ادبيات كهن ايرانی همچون رجوع به كتابهای كليله و دمنه و بوستان و گلستان سعدی توليد میشدند كه اين روند در دهه 80 هم ادامه پيدا كرد.
رئيس انجمن كودك و نوجوان خانه تئاتر در پايان گفت: پرسشی كه اينجا مطرح میشود اين است كه آيا در دهه 90 با رشد وسايل ارتباط جمعی و بالا رفتن سطح آگاهی و دانش مخاطبان كودك و نوجوان باز هم میتوان تئاتری در همان سطح و با استفاده از همان شيوههای نرمافزاری و سختافزاری دهههای گذشته توليد كرد كه در جواب بايد گفت نه و بايد با درك درست سليقه مخاطب، اثری نمايشی را مطابق با برآورده شدن نيازهای او توليد كرد.
