سيدضياء هاشمی، تهيهكننده سينما در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن ايران (ايكنا) درباره جايگاه مفاهيم دينی در سينمای ايران اظهار كرد: سينما هنر ـ صنعتی است كه بر پايه مفهوم و تكنيك بنا شده است؛ اين دو فاكتور در زمانهای مختلف مفاهيم گوناگونی را مورد توجه قرار دادهاند. مضامين دينی نيز در سينمای ايران در هر دوره به نحوی مورد توجه قرار گرفته كه در ادامه بدان بيشتر خواهيم پرداخت.
وی افزود: فيلمهای دينی بعد از انقلاب بود كه در سينمای ما رواج پيدا كرد، البته در سينمای قبل از انقلاب بودند فيلمهايی نظير «خانه خدا» كه در آن به مراسم حج پرداخته میشد، اما تعداد اينگونه توليدات به اندازهای كم بود كه نمیشود روی آن حساب جدی باز كرد.
اين سينماگر ادامه داد: برای نمونه در همان سالها فيلمهايی همانند «تنگسير» نيز بودند كه در آن به مضامينی توجه میشد كه با اخلاق و احكام اسلامی رابطهای نزديك داشت؛ مفاهيمی چون جهاد يا تقبيح ربا از جمله مضامينی است كه در اين فيلم به صورتی جدی توجه شده بود.
عضو سابق هيئت مديره خانه سينما با اشاره به اينكه نگاه به مضامين دينی در سينمای قبل از انقلاب بيشتر در قالب اخلاق سنتی بود، گفت: در ضمن بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه در سينمای قبل از انقلاب عموماً توجه به اخلاقيات و مفاهيم ارزشی در قالب سنتها مورد توجه قرار میگرفت. برای مثال ناموسپرستی، احترام به پدر و مادر و ايستادگی در مقابل ظالم از جمله اين موضوعات بود، اما نحوه انتقال مضامين مورد نظر از ساختار و كيفيت مناسب بهره نمیبرد.
تهيهكننده فيلم «زمهرير» تصريح كرد: با وقوع انقلاب اسلامی سينما مسير جديدی را برای مخاطبانش در نظر گرفت؛ بدين معنا كه ديگر از صحنههای غير اخلاقی و خشونتآميز برای جذب مخاطب بهره برده نمیشد، بلكه هنر هفتم توانست با تكيه بر اخلاقيات دينی تماشاگران را مجذوب خود كند؛ فيلمهايی نظير «توبه نصوح»، «دو چشم بیسو» و ... از جمله اين توليدات هستند.
هاشمی در پاسخ به اين سؤال كه آيا در راه رسيدن به چنين خواستهای نبايد برای سينماگران جوان پس از انقلاب نقش ويژهای قائل شد؟ گفت: ورود سينماگران جوان در اوائل انقلاب سبب شد كه فيلمهای آن دوران به ويژه در دهه 60 بنا به تكليف ساخته شود، البته حوزه هنری را بايد در همان سالها به عنوان پايگاهی برای ساخت توليدات مورد نظر در نظر گرفت كه محلی برای پرورش فيلمسازانی متعهد محسوب میشد.
وی اضافه كرد: اين نكته را هم بايد مورد توجه قرار داد كه سينماگران شاخص قبل از انقلاب هم در هدايت سينمای ايران در سی سال گذشته نقش قابل توجهی داشتهاند؛ كارگردانانی كه هنوز هم جزو فيلمسازان مطرح كشورمان محسوب میشوند.
اين تهيهكننده سينما در پايان خاطرنشان كرد: نظر شخصی من اين است كه توليدات دينی در سينمای ما در دهههای 60 و 70 از كيفيتی بهتر برخوردار بود، اما در ادامه با توجه به سفارشی شدن توليدات مورد نظر از كيفيت آنها كاسته شد؛ در كلام ديگر فيلم دينی تا زمانی كه با هدف كسب منفعتهای مالی مورد توجه قرار نگيرد، آن توليدات راه صحيح را طی خواهند كرد، اما هر زمان اين توليدات از مسير مورد نظر خارج شدند، هدف مورد نظر نيز از بين خواهد رفت.