سيد علی آيت اللهی : حقيقت توبه چيست ؟

ايشان در بيان مسائل شرعی به ادامه مباحث پيرامون روزه و روزه داری پرداختند .

- بعضی از اموری كه روزه داران بايد در ماه مبارك رمضان ، از اذان صبح تا اذان مغرب ، از آن اجتناب كنند ذاتا حرام است مانند دروغ به خدا و اهل بيت (ع) و انجام اين گونه موارد در روزهای ماه مبارك رمضان باعث ابطال روزه می شود .

- برخی ديگر از اموراتی كه روزه داران بايد در ماه مبارك رمضان ، از اذان صبح تا اذان مغرب ، از آن اجتناب كنند در ايام غير از ماه مبارك رمضان حرام نيست اما انجام آنها در روزهای ماه مبارك رمضان موجب بطلان روزه می شود مانند خوردن و آشاميدن .

- خوردن و آشاميدن انواع مختلفی دارد :

خوردن و آشاميدن از راه دهان ، رسيدن آب به حلق انسان از راه بينی يا به عبارتی استنشاق ، رسيدن آب به حلق انسان از راه گوش انسان و ...

- اگر انسان روزه دار پس از اذان صبح باقيمانده ای از غذايی كه سحر خورده است ، ولو اندك هم باشد ، عمدا فرو ببرد باعث ابطال روزه می شود .

- در طول روزه هر چيزی كه از دهان انسان خارج بشود و دوباره به دهان انسان برگردد و انسان روزه دار آن را فرو ببرد باعث ابطال روزه می شود .

- اگر انسان روزه دار انگشتش را وارد دهان كند و آن آغشته به آب دهان بشود سپس آن را بيرون بياورد و مجددا وارد به دهان كند اگر اين رطوبت را فرو ببرد و اين رطوبت از حلق انسان بگذرد باعث بطلان روزه می شود .

- حتی اگر آب دهان انسان روزه دار از دهان خارج شود و مجددا به فضای دهان برگردد و شخص روزه دار آن را فرو ببرد باعث بطلان روزه می شود .

- اگر قطره ای كه برای چشم ، گوش و بينی است به حلق انسان برسد و شخص روزه دار آن را فرو ببرد باعث بطلان روزه می گردد .

- اگر كسی می داند كه قطره ای كه مثلا در گوش می ريزد به حلق وارد می شود نبايد در طول روز ماه مبارك رمضان از ان استفاده كند .

البته در مورد استعمال آمپول مراجع معظم تقليد نظرات مختلفی دارند :

حضرات آيات عظام صافی گلپايگانی و وحيد خراسانی : استعمال آمپول برای روزه دار اشكال ندارد چه دارويی باشد و چه تقويتی .

آيت الله العظمی مكارم شيرازی : استعمال آمپول باعث ابطال روزه می شود .

حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری : استعمال آمپول توسط روزه دار اگر آمپول دارويی است اشكالی ندارد اما اگر آمپول تقويتی باشد باعث بطلان روزه می شود .

- اگر در طول ماه مبارك رمضان اخلاط سر و سينه وارد دهان شود واجب است كه انسان آن را بيرون بريزد اما اگر مستقيم وارد حلق انسان شود و انسان نتواند آن را بيرون بريزد باعث بطلان روزه نمی شود .

- هر عملی كه انسان در طول روز ماه مبارك رمضان ، چه از راه حلال و چه نعوذ بالله از راه حرام ، انجام دهد كه بواسطه ا« غسل جنابت بر او واجب شود باعث بطلان روزه می گردد .

- اگر انسان روزه دار در حالت خواب جنب شود اشكال ندارد و باعث بطلان روزه نمی گردد .

- اگر انسان روزه دار عمدا كاری بكند كه گرد و غبار به حلقش برسد باعث بطلان روزه می شود .

- در استعمال دود ، اگر دود غليظی مانند دود سيگار باشد برای روزه اشكال دارد . اما اگر دود غليظ نباشد ، مانند دود ماشين و ... ، باعث ابطال روزه نمی شود .

- فروبردن تمام سر در آب ، ولو اينكه انسان فقط تمام سرش را كاملا در آب استخر فرو ببرد باعث ابطال روزه می شود .

- در فرو بردن تمام سر در آب ، رسيدن آب به گلوی انسان شرط نيست .

- ريحتن آب روی سر توسط روزه دار و زير دوش آب رفتن اشكالی ندارد .

توجه : كسانی كه می خواهند در طول ماه مبارك رمضان شنا كنند بايد مواظب باشند كه هم آب در گلويشان نرود و هم تمام سرشان زير آب نرود .

نكته : در مورد فرو بردن تمام سر زير اب ، گلو جزء محدوده سر حساب نمی شود .

-------------
مباحث مربوط به توبه

حقيقت توبه چيست ؟

حجت الاسلام والمسلمين حاج سدعلی آيت اللهی در ادامه سخنان خود به سلسله مباحث مربوط به توبه شناسی پرداختند .

آيات مربوط به توبه ، كه در آن خداوند انسان را به توبه كردن تشويق نموده است ، در قرآن زياد است .

حقيقت توبه چيست ؟

توبه يك شالوده و زيربنا دارد كه آن حقيقت توبه است كه آن توسط خدا و پيغمبر (ص) برای ما معرفی شده است و همچنين توبه شرايطی دارد كه در آينده به آن اشاره خواهيم كرد .

شالوده توبه مواردی است كه توبه بدون آنها تحقق پيدا نمی كند .

مرحوم مجلس در كتاب بحارالانوار از امام صادق (ع) نقل می كند كه حضرت می فرمايند :

فاما توبه العام فان يغسل باطنه بماء الحسره والاعتراف بجنايته دايما ...

توبه عام و فراگيری كه همه بايد آن را انجام دهند و بدون آن توبه انجام نمی گيرد آن است كه باطن خود را به آب ندامت ، شرمساری و پشيمانی شستشو دهند و به جنايتی كه انجام داده اند اعتراف كنند و زشتی گناهی كه انجام داده اند را درك كنند .

- توبه به معنای رجوع و بازگشت است .

- تا زشتی عملی كه انجام داده ايم را درك نكنيم حقيقتا توبه انجام نمی گيرد .

بخشی از روايات اهل بيت (ع) در بحث " گناه شناسی " است و اين نشانگر آن است كه انسان بايد پليدی و رجس گناه را درك كند .

امام سجاد (ع) در دعای ابوحمزه ثمالی می فرمايد :


انا صاحب الدواهی العظمی. انا يارب الذی لم استحيك فی الخلا . انا الذی اعطيت علی معاصی الجليل الرشی

انسان بايد درك كند كه دارای مصيبت بدی شده است .

خداوند در قرآن كريم آيات متعددی در مورد قيامت دارد كه در آن اشاره نموده كه در روز قيامت ، بهشت و جهنم از چه چيزی درست می شوند و بسياری از آيات قرآن جواب هايی است كه خداوند در روز قيامت به گناهكاران می دهد .

يكی از جواب های مشتركی كه خداوند در اين آيات می فرمايد اين است كه اين ها چيزهايی است كه خودتان آورده ايد .

خداوند در قرآن كريم می فرمايد :

یَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَیُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَاللّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ (سوره آل عمران آيه ٣٠)

اين آيه بيانگر اين موضوع است كه در روز قيامت هر انسانی عمل خودش ، نه جزای عملش ، را می بيند .

حقيقت بهشت يا جهنم همان اعمال خوب يا بد انسان است كه تبديل به بهشت يا جهنم می شوند .

خداوند در سوره زلزال می فرمايد :

فَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ ، وَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً یَرَهُ

پس كسی كه مثقال ذره ای عمل خير انجام داده باشد همان را می بيند و كسی كه مثقال ذره ای عمل بد انجام داده باشد آن را می بيند .

پس هر عمل انسان با جان او گره می خورد .

غربتی بالاتر از غربت انسان در قبر نيست چنانچه امام سجاد (ع) در دعای ابوحمزه ثمالی به آن اشاره نموده اند و می فرمايد عِنْدَ الْمَوْتِ كُرْبَتِی وَ فِی الْقَبْرِ وَحْدَتِی وَ فِی اللَّحْدِ وَحْشَتِی .

در روايات داريم وقتی انسان از دنيا می رود و او را درون قبر ، كه غربتی بالاتر از آن نيست ، می گذارند افرادی كه با صورت هايی زيبا هستند كنارش می آيند . مومن می گويد شما چه كسانی هستيد ؟ يكی می گويد من نماز تو هستم . ديگری می گويد من صدقات تو هستم كه در راه خدا انفاق كردی . ديگری می گويد من روزه تو هستم . ديگری می گويد من زيارات تو هستم كه تو در دنيا به زيارت حج ، حرم پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) و امامزادگان رفته ای . پنجمين مورد كه صورتش از همه زيباتر است می گويد من ولايت و محبت تو به پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) هستم . اين موارد مخصوص افراد مومن است .

خداوند متعال در قرآن می فرمايد :

مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَیْرٌ مِّنْهَا وَمَن جَاء بِالسَّیِّئَةِ فَلَا یُجْزَى الَّذِينَ عَمِلُوا السَّیِّئَاتِ إِلَّا مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿ آيه ۸۴ سوره قصص ﴾

هركس كار خيری انجام دهد خداوند خوبی هايش را می افزايد اما كسی كه كار بد انجام می دهد فقط كيفر آنچه را كه انجام داده است را می بيند .

خداوند در مورد مال حرام می فرمايد :

إِنَّ الَّذِينَ یَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْیَتَامَی ظُلْمًا إِنَّمَا یَأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَیَصْلَوْنَ سَعِيرًا ( سوره نسا آيه ١٠ )

همانا كسانی كه اموال يتيمان را به ستم می خورند جز اين نيست كه شكم خود را از آتش پر می كنند و به زودی در آتشی برافروخته خواهند سوخت

كسی كه لقمه ای از پول حرام می خورد آتش می خورد . خداوند آتش بپا نمی كند بلكه اين آتش همان چيزی است كه خود انسان آن را فراهم كرده است .

خداوند در مورد غيبت می فرمايد :

أَیُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن یَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَیْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ

آيا كسی دوست دارد گوشت برادرش كه مرده است را بخورد ؟

يكی از عذاب های بد جهنم بوی بد است . اين بوی بد مخصوص انسان غيبت كننده است كه گوشت مرده خورده است .

خداوند نام گناه را " فحشاء " گذاشته است . فحشا يعنی حرفی كه نام بردن آن زشت است لذا عمل زشتی كه نام بردن آن زشت و پليد است فحشاست . كلمه فحش نيز از آن گرفته شده است يعنی حرفی كه بسيار زشت است .

خداوند در سوره مائده قرآن مجيد می فرمايد :

یَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِنَّمَا الخَْمْرُ وَ الْمَیْسرُِ وَ الْأَنصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون‏

قرآن از شراب به عنوان رجس نام برده است . شراب نجس است . كدام انسان عاقل لب به چيز نجس می زند ؟ شراب نجس العين است . خداوند در قرآن كريم می فرمايد ... وَ یُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَآئِثَ... حال عده ای نعماهای خوب و حلال خداوند را رها می كنند و دنبال رجس و نجاستی هستند كه خداوند حرام كرده است .

بعضی از گناهان بدن انسان را سمی می كنند مانند اعتياد به مواد مخدر كه بدن انسان را سمی می كند و برای ترك آن بايد اين سم را از بدن انسان خارج كنند . بعضی از گناهان هستند كه روح انسان را مسموم می سازند .

پيامبر اكرم (ص) در مورد نگاه به نامحرم می فرمايند :

النَّظَرُ سَهمٌ مَسْموُمٌ مِنْ سِهامِ اِبليسَ فمَن تَركَها خَوفاً من اللّه اعطاه اللّه ايماناً یَجِد حلاوة فى قلبه ( بحار، ج‏104، ص 38 )

نگاه به نامحرم ، چشم چرانی به نامحرم ، تيری مسموم از تيرهای شيطان است كه هر كس از ترس خدا چشم خود را فروبندد خداوند به او ايمانى می ‏دهد كه از درون خويش شيرينى و مزه‏ آن را احساس می ‏كند.

چرا با نگاه به برخی از اين فيلم ها خود را سمی می كنيد ؟ چرا با نگاه به نامحرم جانتان را سمی می كنيد ؟

خداوند متعال در قرآن كريم می فرمايد :
قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ یَغُضُّواْ مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُواْ فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى‏ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ ( نور ، 30 )
به مردان مؤمن بگو : از بعضى نگاه‏هاى خود ( نگاه‏هاى غير مجاز ) چشم ‏پوشى كنند و دامن خود را حفظ نمايند . اين براى پاكتر ماندن آنان بهتر است . خداوند به آنچه انجام می ‏دهند آگاه است .
انسان عاقل از يك غذايی كه لذيذ باشد اما درون آن سم باشد استفاده نمی كند . بدحجابی ، بی عفتی ، نگاه به نامحرم و ... سم است .

اينكه می گويند در جهنم مار و عقرب و ... است اين مار و عقرب ها چيست ؟ مار و عقرب جهنم از اعمال انسان است . انسانی كه گنهكار است سم توليد می كند و چون توليد سم كار مار و عقرب است در جهنم اعمال بد انسان به صورت مار و عقرب ظاهر می شوند .
گناه و معصيت حقيقتا زشت است چون پاگذاشتن روی حكم خداست .

در دعای افتتاح ، كه دعايی بسيار بزرگ و مخصوص ماه مبارك رمضان است ، می گوييم :

فَلَم اَرَ مَوْلی ً كريماً اَصبَرَ عَلی عَبد ٍ لَئيم ٍ مِنك

خدايا هيچ مولا و صاحب نعمتی صبورتر و كريم تر از تو بر چنين عبدی لعين نديده ام .

مار و عقرب قيامت همين نگاه به نامحرم و نگاه كردن به ماهواره هاست . اگر غيبت كرده ايد ، دروغ گفته ايد و آبروی مومنی را برده ايد بايد توبه كنيد .

بعضی ها هستند دليل گناه كردنشان را چنين توجيه می كنند كه ما گناه می كنيم و بعد توبه می كنيم . در همين مورد می توان حديثی از امام باقر (ع) نقل كرد كه می فرمايند : كسی كه توبه كند و بر گناه خويش بماند و تكرار كند ، مثل اين است كه استهزاء كرده باشد .

عزم توبه كننده آن است كه ديگر سراغ آن عمل نرود . توبه فقط استغفرالله و العفو گفتن نيست . علمای كلام و اخلاق توبه را ندامت از آن قبيحی می دانند كه انسان انجام داده است .

خواجه نصير الدين طوسی كتابی به نام " تجريد الاعتقاد " نگاشته است كه علامه حلی برای آن شرح نوشته است . اين كتاب هفتصد سال است كه درس اصلی حوزه های علميه است . خواجه نصيرالدين طوسی در اين كتاب می نويسد توبه ندامت از آنچه كه انسان انجام داده است می باشد .

وقت توبه تا زمانی است كه پای انسان به قبر نرسيده است .

شعری منصوب به حضرت علی (ع) است كه حضرت می فرمايند :

يا مَن بدنيا مُشتغل قد غَرَّهُ طول الاَمَل الموت ياتی بغتةً و القبرُ صندوق العمل

يعنی ای كسی كه به دنيای خود مشغول گرديده ، ای كسی كه آرزوهای دور و دراز او را فريفته ، مرگ ناگهانی در آيد و گور صندوق عمل توست

موت ناگهانی می آيد اما وقتی آمد صندوقچه است . تا راه توبه بسته نشده است اعمالتان را پاك كنيد .

حيف است كه انسان قدر اين ماه مبارك رمضان را نداند و وقتهای اين شب ها را پای تلوزيون هدر بدهد .

خداوند متعال در قرآن كريم به پيامبر می فرمايد :

وَأَنذِرْهُمْ یَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِیَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِی غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا یُؤْمِنُونَ

و آنان را از روز حسرت - آن وقت كه كار بگذرد - بيم ده در حالی كه آنان در غفلت [عميقی ] هستند و ايمان ندارند