توبه، رجوع و بازگشت با هدف درك زشتی عمل است
يادگار امام جمعه فقيد جهرم در سلسله مباحث شرعی و اخلاقی، اظهار كرد: توبه به معنای رجوع و بازگشت است تا زشتی عملی كه انجام دادهايم را درك كنيم.
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، همزمان با هفتمين روز از ماه مبارك رمضان، حجتالاسلام والمسلمين سيدعلی آيتاللهی، يادگار امام جمعه فقيد جهرم در جلسه بيان مسائل شرعی روزهداری كه در مسجد حضرت صاحبالزمان(عج) برگزار شد، گفت: برخی از اموری كه روزهداران بايد در ماه مبارك رمضان از اذان صبح تا اذان مغرب، از آن اجتناب كنند ذاتاً حرام است مانند دروغ به خدا و اهل بيت(ع) و انجام اين گونه موارد در روزهای ماه مبارك رمضان باعث ابطال روزه میشود.
وی ادامه داد: برخی ديگر از اموری كه روزهداران بايد در ماه مبارك رمضان از اذان صبح تا اذان مغرب، از آن اجتناب كنند در ايام غير از ماه مبارك رمضان حرام نيست اما انجام آنها در روزهای ماه مبارك رمضان موجب بطلان روزه میشود مانند خوردن و آشاميدن؛ خوردن و آشاميدن نيز انواعی دارد، خوردن و آشاميدن از راه دهان، رسيدن آب به حلق انسان از راه بينی يا به عبارتی استنشاق، رسيدن آب به حلق انسان از راه گوش انسان و ... .
حجتالاسلام آيتاللهی بيان كرد: اگر انسان روزهدار پس از اذان صبح باقيماندهای از غذايی كه سحر خورده است ولو اندك هم باشد، عمداً فرو ببرد باعث ابطال روزه میشود. در طول روزه هر چيزی كه از دهان انسان خارج شود و دوباره به دهان انسان برگردد و انسان روزهدار آن را فرو ببرد باعث ابطال روزه میشود و اگر انسان روزهدار انگشتش را وارد دهان كند و آن آغشته به آب دهان بشود سپس آن را بيرون بياورد و مجدداً وارد دهان كند اگر اين رطوبت را فرو ببرد و اين رطوبت از حلق انسان بگذرد باعث بطلان روزه میشود.
وی افزود: حتی اگر آب دهان انسان روزهدار از دهان خارج شود و مجدداً به فضای دهان برگردد و شخص روزهدار آن را فرو ببرد باعث بطلان روزه میشود همچنين اگر قطرهای كه برای چشم، گوش و بينی است به حلق انسان برسد و شخص روزهدار آن را فرو ببرد باعث بطلان روزه میشود. اگر كسی میداند كه قطرهای كه مثلاً در گوش میريزد به حلق وارد میشود نبايد در طول روز ماه مبارك رمضان از آن استفاده كند.
آيتاللهی بيان كرد: البته در مورد استعمال آمپول مراجع معظم تقليد نظرات مختلفی دارند، حضرات آيات عظام صافی گلپايگانی و وحيد خراسانی گفتهاند، استعمال آمپول برای روزهدار اشكال ندارد چه دارويی باشد و چه تقويتی. آيتالله العظمی مكارم شيرازی نيز در اين خصوص گفته، استعمال آمپول باعث ابطال روزه میشود و امام(ره) و مقام معظم رهبری نيز بر اين عقيده هستند كه استعمال آمپول توسط روزهدار اگر آمپول دارويی است اشكالی ندارد؛ اما اگر آمپول تقويتی باشد باعث بطلان روزه میشود.
وی عنوان كرد: اگر در طول ماه مبارك رمضان اخلاط سر و سينه وارد دهان شود واجب است كه انسان آن را بيرون بريزد؛ اما اگر مستقيم وارد حلق شود و نتواند آن را بيرون بريزد باعث بطلان روزه نمیشود. از موارد ديگر بطلان روزه اين است كه هر عملی كه انسان در طول روز ماه مبارك رمضان، چه از راه حلال و چه نعوذ بالله از راه حرام، انجام دهد كه به واسطه آن غسل جنابت بر او واجب شود باعث بطلان روزه میشود البته اگر انسان روزهدار در حالت خواب جنب شود اشكال ندارد و باعث بطلان روزه نمیشود.
حجتالاسلام آيتاللهی افزود: از موارد ديگر بطلان روزه وارد شدن گرد و غبار به حلق فرد روزهدار است كه اگر روزهدار عمداً كاری كند كه گرد و غبار به حلقش برسد باعث بطلان روزه میشود. در استعمال دود نيز اگر دود غليظی مانند دود سيگار باشد برای روزه اشكال دارد؛ اما اگر دود غليظ نباشد، مانند دود ماشين و ... باعث ابطال روزه نمیشود. همچنين بسياری از افراد به دليل گرمی هوا در اين ماه تمايل دارند كه به استخر بروند كه در اين زمينه فرو بردن تمام سر در آب، ولو اينكه انسان فقط تمام سرش را كاملاً در آب استخر فرو ببرد باعث ابطال روزه میشود و در فرو بردن تمام سر در آب، رسيدن آب به گلوی انسان شرط نيست البته ريختن آب روی سر توسط روزهدار و زير دوش آب رفتن اشكالی ندارد. فقط افرادی كه میخواهند در طول ماه مبارك رمضان شنا كنند بايد مواظب باشند كه هم آب در گلويشان نرود و هم تمام سرشان زير آب نرود و در مورد فرو بردن تمام سر زير آب، گلو جزء محدوده سر حساب نمیشود.
يادگار امام جمعه فقيد جهرم در ادامه سخنان خود به سلسله مباحث مربوط به توبهشناسی پرداخت و در توضيح حقيقت توبه، گفت: توبه يك شالوده و زيربنا دارد كه آن حقيقت توبه است كه توسط خدا و پيغمبر(ص) برای ما معرفی شده است و همچنين توبه شرايطی دارد. شالوده توبه مواردی است كه توبه بدون آنها تحقق پيدا نمیكند. مرحوم مجلسی در كتاب «بحارالانوار» از امام صادق(ع) نقل میكند كه حضرت میفرمايند «توبه عام و فراگيری كه همه بايد آن را انجام دهند و بدون آن توبه انجام نمیگيرد آن است كه باطن خود را به آب ندامت، شرمساری و پشيمانی شستوشو دهند و به جنايتی كه انجام دادهاند اعتراف كنند و زشتی گناهی كه انجام دادهاند را درك كنند».
وی بيان كرد: توبه به معنای رجوع و بازگشت است تا زشتی عملی كه انجام دادهايم را درك نكنيم حقيقتاً توبه انجام نمیگيرد. همچنين بخشی از روايات اهل بيت(ع) در بحث گناهشناسی است و اين نشانگر آن است كه انسان بايد پليدی و رجس گناه را درك كند. انسان بايد درك كند كه دارای مصيبت بدی شده است. خداوند در قرآن كريم آيات متعددی در مورد قيامت دارد كه در آن اشاره كرده كه در روز قيامت، بهشت و جهنم از چه چيزی درست میشوند و بسياری از آيات قرآن جوابهايی است كه خداوند در روز قيامت به گناهكاران میدهد. يكی از جوابهای مشتركی كه خداوند در اين آيات میفرمايد اين است كه اينها چيزهايی است كه خودتان آوردهايد. خداوند در قرآن كريم میفرمايد «یَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَیُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَاللّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ»(سوره آل عمران آيه ٣٠) اين آيه بيانگر اين موضوع است كه در روز قيامت هر انسانی عمل خودش، نه جزای عملش را میبيند. حقيقت بهشت يا جهنم همان اعمال خوب يا بد انسان است كه تبديل به بهشت يا جهنم میشوند.
حجتالاسلام آيتاللهی ادامه داد: همچنين خداوند در سوره زلزال میفرمايد «فَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ ، وَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً یَرَهُ؛ پس كسی كه مثقال ذرهای عمل خير انجام داده باشد همان را میبيند و كسی كه مثقال ذرهای عمل بد انجام داده باشد آن را میبيند». پس هر عمل انسان با جان او گره میخورد. غربتی بالاتر از غربت انسان در قبر نيست چنانچه امام سجاد(ع) در دعای ابوحمزه ثمالی به آن اشاره كردهاند و میفرمايد «عِنْدَ الْمَوْتِ كُرْبَتِی وَ فِی الْقَبْرِ وَحْدَتِی وَ فِی اللَّحْدِ وَحْشَتِی».
وی يادآور شد: در روايات داريم وقتی انسان از دنيا میرود و او را درون قبر، كه غربتی بالاتر از آن نيست، میگذارند افرادی با صورتهايی زيبا كنارش میآيند. مؤمن میگويد شما چه كسانی هستيد؟ يكی میگويد من نماز تو هستم، ديگری میگويد من صدقات تو هستم كه در راه خدا انفاق كردی، ديگری میگويد من روزه تو هستم. ديگری میگويد من زيارات تو هستم كه تو در دنيا به زيارت حج، حرم پيامبر(ص)، اهل بيت(ع) و امامزادگان رفتهای. پنجمين مورد كه صورتش از همه زيباتر است میگويد من ولايت و محبت تو به پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) هستم. اين موارد مخصوص افراد مؤمن است. خداوند متعال در قرآن میفرمايد مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَیْرٌ مِّنْهَا وَمَن جَاء بِالسَّیِّئَةِ فَلَا یُجْزَى الَّذِينَ عَمِلُوا السَّیِّئَاتِ إِلَّا مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ﴿آيه ۸۴ سوره قصص﴾؛ هركس كار خيری انجام دهد خداوند خوبیهايش را میافزايد اما كسی كه كار بد انجام میدهد فقط كيفر آنچه را كه انجام داده است را میبيند».
يادگار امام جمعه فقيد جهرم در تشريح مسائلی كه مال حرام موجب بوجود آمدن آن میشود، بيان كرد: خداوند در مورد مال حرام میفرمايد «إِنَّ الَّذِينَ یَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْیَتَامَی ظُلْمًا إِنَّمَا یَأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَیَصْلَوْنَ سَعِيرًا ( سوره نسا آيه ١٠)؛ همانا كسانی كه اموال يتيمان را به ستم میخورند جز اين نيست كه شكم خود را از آتش پر میكنند و به زودی در آتشی برافروخته خواهند سوخت». كسی كه لقمهای از پول حرام میخورد آتش میخورد. خداوند آتش بپا نمیكند بلكه اين آتش همان چيزی است كه خود انسان آن را فراهم كرده است همچنين در مورد غيبت در قرآن كريم آمده است «أَیُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن یَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَیْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ» آيا كسی دوست دارد گوشت برادرش كه مرده است را بخورد؟ يكی از عذابهای بد جهنم بوی بد است. اين بوی بد مخصوص انسان غيبت كننده است كه گوشت مرده خورده است.
وی ادامه داد: خداوند نام گناه را «فحشا» گذاشته است. فحشا يعنی حرفی كه نام بردن آن زشت است لذا عمل زشتی كه نام بردن آن زشت و پليد است فحشاست. كلمه فحش نيز از آن گرفته شده است يعنی حرفی كه بسيار زشت است. خداوند در سوره مائده میفرمايد «یَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِنَّمَا الخَْمْرُ وَ الْمَیْسرُِ وَ الْأَنصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون»؛ قرآن از شراب به عنوان رجس نام برده است. شراب نجس است. كدام انسان عاقل لب به چيز نجس میزند؟ شراب نجس العين است. خداوند در قرآن كريم میفرمايد «... وَ یُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَآئِثَ...؛ حال عدهای نعماهای خوب و حلال خداوند را رها میكنند و دنبال رجس و نجاستی هستند كه خداوند حرام كرده است».
وی بيان كرد: برخی از گناهان بدن انسان را سمی میكنند مانند اعتياد به مواد مخدر كه بدن انسان را سمی میكند و برای ترك آن بايد اين سم را از بدن خارج كرد. بعضی از گناهان هستند كه روح انسان را مسموم میسازند، پيامبر اكرم(ص) در مورد نگاه به نامحرم میفرمايند «النَّظَرُ سَهمٌ مَسْموُمٌ مِنْ سِهامِ اِبليسَ فمَن تَركَها خَوفاً من اللّه اعطاه اللّه ايماناً یَجِد حلاوة فى قلبه؛(بحار، ج104، ص 38) نگاه به نامحرم، چشم چرانی به نامحرم، تيری مسموم از تيرهای شيطان است كه هركس از ترس خدا چشم خود را فرو بندد خداوند به او ايمانى میدهد كه از درون خويش شيرينى و مزه آن را احساس میكند». چرا با نگاه به برخی از اين فيلمها خود را سمی میكنيد؟ چرا با نگاه به نامحرم جانتان را سمی میكنيد؟ خداوند متعال در سوره نور آيه 30 میفرمايد «به مردان مؤمن بگو از بعضى نگاههاى خود(نگاههاى غيرمجاز) چشمپوشى كرده و دامن خود را حفظ كنند. اين براى پاكتر ماندن آنان بهتر است. خداوند به آنچه انجام میدهند آگاه است».
حجتالاسلام آيتاللهی عنوان كرد: انسان عاقل از يك غذايی كه لذيذ باشد؛ اما درون آن سم باشد استفاده نمیكند. بدحجابی، بیعفتی، نگاه به نامحرم و ... سم است. اينكه میگويند در جهنم مار و عقرب و ... است اين مار و عقربها چيست؟ مار و عقرب جهنم از اعمال انسان است. انسانی كه گناهكار است سم توليد میكند و چون توليد سم كار مار و عقرب است در جهنم اعمال بد انسان به صورت مار و عقرب ظاهر میشوند. گناه و معصيت حقيقتاً زشت است چون پاگذاشتن روی حكم خداست. در دعای افتتاح كه دعايی بسيار بزرگ و مخصوص ماه مبارك رمضان است، میگوئيم «فَلَم اَرَ مَوْلی ً كريماً اَصبَرَ عَلی عَبد ٍ لَئيم ٍ مِنك؛ خدايا هيچ مولا و صاحب نعمتی صبورتر و كريم تر از تو بر چنين عبدی لعين نديدهام». مار و عقرب قيامت همين نگاه به نامحرم و نگاه كردن به ماهوارههاست. اگر غيبت كردهايد، دروغ گفتهايد و آبروی مؤمنی را بردهايد بايد توبه كنيد.
وی بيان كرد: بعضیها هستند دليل گناه كردنشان را چنين توجيه میكنند كه ما گناه میكنيم و بعد توبه میكنيم. در همين مورد میتوان حديثی از امام باقر(ع) نقل كرد كه میفرمايند «كسی كه توبه كند و بر گناه خويش بماند و تكرار كند، مثل اين است كه استهزاء كرده باشد. عزم توبه كننده آن است كه ديگر سراغ آن عمل نرود. توبه فقط استغفرالله و العفو گفتن نيست. علمای كلام و اخلاق توبه را ندامت از آن قبيحی میدانند كه انسان انجام داده است. خواجه نصيرالدين طوسی كتابی به نام «تجريد الاعتقاد» نگاشته است كه علامه حلی برای آن شرح نوشته است. اين كتاب 700 سال است كه درس اصلی حوزههای علميه است. خواجه نصيرالدين طوسی در اين كتاب مینويسد «توبه ندامت از عملی است كه انسان انجام داده است. وقت توبه تا زمانی است كه پای انسان به قبر نرسيده است».
حجتالاسلام آيتاللهی يادآور شد: شعری منصوب به حضرت علی(ع) است كه حضرت میفرمايند «يا مَن بدنيا مُشتغل قد غَرَّهُ طول الاَمَل/ الموت ياتی بغتةً و القبرُ صندوق العمل؛ ای كسی كه به دنيای خود مشغول شدهای، ای كسی كه آرزوهای دور و دراز او را فريفته، مرگ ناگهانی در آيد و گور صندوق عمل توست». موت ناگهانی میآيد اما وقتی آمد صندوقچه است. تا راه توبه بسته نشده است اعمالتان را پاك كنيد. حيف است كه انسان قدر اين ماه مبارك رمضان را نداند و وقتهای اين شبها را پای تلويزيون هدر دهد. خداوند متعال در قرآن كريم به پيامبر میفرمايد «وَأَنذِرْهُمْ یَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِیَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِی غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا یُؤْمِنُونَ؛ و آنان را از روز حسرت، آن وقت كه كار بگذرد، بيم ده در حالی كه آنان در غفلت[عميقی] هستند و ايمان ندارند».
وی ادامه داد: برخی ديگر از اموری كه روزهداران بايد در ماه مبارك رمضان از اذان صبح تا اذان مغرب، از آن اجتناب كنند در ايام غير از ماه مبارك رمضان حرام نيست اما انجام آنها در روزهای ماه مبارك رمضان موجب بطلان روزه میشود مانند خوردن و آشاميدن؛ خوردن و آشاميدن نيز انواعی دارد، خوردن و آشاميدن از راه دهان، رسيدن آب به حلق انسان از راه بينی يا به عبارتی استنشاق، رسيدن آب به حلق انسان از راه گوش انسان و ... .
حجتالاسلام آيتاللهی بيان كرد: اگر انسان روزهدار پس از اذان صبح باقيماندهای از غذايی كه سحر خورده است ولو اندك هم باشد، عمداً فرو ببرد باعث ابطال روزه میشود. در طول روزه هر چيزی كه از دهان انسان خارج شود و دوباره به دهان انسان برگردد و انسان روزهدار آن را فرو ببرد باعث ابطال روزه میشود و اگر انسان روزهدار انگشتش را وارد دهان كند و آن آغشته به آب دهان بشود سپس آن را بيرون بياورد و مجدداً وارد دهان كند اگر اين رطوبت را فرو ببرد و اين رطوبت از حلق انسان بگذرد باعث بطلان روزه میشود.
وی افزود: حتی اگر آب دهان انسان روزهدار از دهان خارج شود و مجدداً به فضای دهان برگردد و شخص روزهدار آن را فرو ببرد باعث بطلان روزه میشود همچنين اگر قطرهای كه برای چشم، گوش و بينی است به حلق انسان برسد و شخص روزهدار آن را فرو ببرد باعث بطلان روزه میشود. اگر كسی میداند كه قطرهای كه مثلاً در گوش میريزد به حلق وارد میشود نبايد در طول روز ماه مبارك رمضان از آن استفاده كند.
آيتاللهی بيان كرد: البته در مورد استعمال آمپول مراجع معظم تقليد نظرات مختلفی دارند، حضرات آيات عظام صافی گلپايگانی و وحيد خراسانی گفتهاند، استعمال آمپول برای روزهدار اشكال ندارد چه دارويی باشد و چه تقويتی. آيتالله العظمی مكارم شيرازی نيز در اين خصوص گفته، استعمال آمپول باعث ابطال روزه میشود و امام(ره) و مقام معظم رهبری نيز بر اين عقيده هستند كه استعمال آمپول توسط روزهدار اگر آمپول دارويی است اشكالی ندارد؛ اما اگر آمپول تقويتی باشد باعث بطلان روزه میشود.
وی عنوان كرد: اگر در طول ماه مبارك رمضان اخلاط سر و سينه وارد دهان شود واجب است كه انسان آن را بيرون بريزد؛ اما اگر مستقيم وارد حلق شود و نتواند آن را بيرون بريزد باعث بطلان روزه نمیشود. از موارد ديگر بطلان روزه اين است كه هر عملی كه انسان در طول روز ماه مبارك رمضان، چه از راه حلال و چه نعوذ بالله از راه حرام، انجام دهد كه به واسطه آن غسل جنابت بر او واجب شود باعث بطلان روزه میشود البته اگر انسان روزهدار در حالت خواب جنب شود اشكال ندارد و باعث بطلان روزه نمیشود.
حجتالاسلام آيتاللهی افزود: از موارد ديگر بطلان روزه وارد شدن گرد و غبار به حلق فرد روزهدار است كه اگر روزهدار عمداً كاری كند كه گرد و غبار به حلقش برسد باعث بطلان روزه میشود. در استعمال دود نيز اگر دود غليظی مانند دود سيگار باشد برای روزه اشكال دارد؛ اما اگر دود غليظ نباشد، مانند دود ماشين و ... باعث ابطال روزه نمیشود. همچنين بسياری از افراد به دليل گرمی هوا در اين ماه تمايل دارند كه به استخر بروند كه در اين زمينه فرو بردن تمام سر در آب، ولو اينكه انسان فقط تمام سرش را كاملاً در آب استخر فرو ببرد باعث ابطال روزه میشود و در فرو بردن تمام سر در آب، رسيدن آب به گلوی انسان شرط نيست البته ريختن آب روی سر توسط روزهدار و زير دوش آب رفتن اشكالی ندارد. فقط افرادی كه میخواهند در طول ماه مبارك رمضان شنا كنند بايد مواظب باشند كه هم آب در گلويشان نرود و هم تمام سرشان زير آب نرود و در مورد فرو بردن تمام سر زير آب، گلو جزء محدوده سر حساب نمیشود.
يادگار امام جمعه فقيد جهرم در ادامه سخنان خود به سلسله مباحث مربوط به توبهشناسی پرداخت و در توضيح حقيقت توبه، گفت: توبه يك شالوده و زيربنا دارد كه آن حقيقت توبه است كه توسط خدا و پيغمبر(ص) برای ما معرفی شده است و همچنين توبه شرايطی دارد. شالوده توبه مواردی است كه توبه بدون آنها تحقق پيدا نمیكند. مرحوم مجلسی در كتاب «بحارالانوار» از امام صادق(ع) نقل میكند كه حضرت میفرمايند «توبه عام و فراگيری كه همه بايد آن را انجام دهند و بدون آن توبه انجام نمیگيرد آن است كه باطن خود را به آب ندامت، شرمساری و پشيمانی شستوشو دهند و به جنايتی كه انجام دادهاند اعتراف كنند و زشتی گناهی كه انجام دادهاند را درك كنند».
وی بيان كرد: توبه به معنای رجوع و بازگشت است تا زشتی عملی كه انجام دادهايم را درك نكنيم حقيقتاً توبه انجام نمیگيرد. همچنين بخشی از روايات اهل بيت(ع) در بحث گناهشناسی است و اين نشانگر آن است كه انسان بايد پليدی و رجس گناه را درك كند. انسان بايد درك كند كه دارای مصيبت بدی شده است. خداوند در قرآن كريم آيات متعددی در مورد قيامت دارد كه در آن اشاره كرده كه در روز قيامت، بهشت و جهنم از چه چيزی درست میشوند و بسياری از آيات قرآن جوابهايی است كه خداوند در روز قيامت به گناهكاران میدهد. يكی از جوابهای مشتركی كه خداوند در اين آيات میفرمايد اين است كه اينها چيزهايی است كه خودتان آوردهايد. خداوند در قرآن كريم میفرمايد «یَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَیُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَاللّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ»(سوره آل عمران آيه ٣٠) اين آيه بيانگر اين موضوع است كه در روز قيامت هر انسانی عمل خودش، نه جزای عملش را میبيند. حقيقت بهشت يا جهنم همان اعمال خوب يا بد انسان است كه تبديل به بهشت يا جهنم میشوند.
حجتالاسلام آيتاللهی ادامه داد: همچنين خداوند در سوره زلزال میفرمايد «فَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ ، وَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً یَرَهُ؛ پس كسی كه مثقال ذرهای عمل خير انجام داده باشد همان را میبيند و كسی كه مثقال ذرهای عمل بد انجام داده باشد آن را میبيند». پس هر عمل انسان با جان او گره میخورد. غربتی بالاتر از غربت انسان در قبر نيست چنانچه امام سجاد(ع) در دعای ابوحمزه ثمالی به آن اشاره كردهاند و میفرمايد «عِنْدَ الْمَوْتِ كُرْبَتِی وَ فِی الْقَبْرِ وَحْدَتِی وَ فِی اللَّحْدِ وَحْشَتِی».
وی يادآور شد: در روايات داريم وقتی انسان از دنيا میرود و او را درون قبر، كه غربتی بالاتر از آن نيست، میگذارند افرادی با صورتهايی زيبا كنارش میآيند. مؤمن میگويد شما چه كسانی هستيد؟ يكی میگويد من نماز تو هستم، ديگری میگويد من صدقات تو هستم كه در راه خدا انفاق كردی، ديگری میگويد من روزه تو هستم. ديگری میگويد من زيارات تو هستم كه تو در دنيا به زيارت حج، حرم پيامبر(ص)، اهل بيت(ع) و امامزادگان رفتهای. پنجمين مورد كه صورتش از همه زيباتر است میگويد من ولايت و محبت تو به پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) هستم. اين موارد مخصوص افراد مؤمن است. خداوند متعال در قرآن میفرمايد مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَیْرٌ مِّنْهَا وَمَن جَاء بِالسَّیِّئَةِ فَلَا یُجْزَى الَّذِينَ عَمِلُوا السَّیِّئَاتِ إِلَّا مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ﴿آيه ۸۴ سوره قصص﴾؛ هركس كار خيری انجام دهد خداوند خوبیهايش را میافزايد اما كسی كه كار بد انجام میدهد فقط كيفر آنچه را كه انجام داده است را میبيند».
يادگار امام جمعه فقيد جهرم در تشريح مسائلی كه مال حرام موجب بوجود آمدن آن میشود، بيان كرد: خداوند در مورد مال حرام میفرمايد «إِنَّ الَّذِينَ یَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْیَتَامَی ظُلْمًا إِنَّمَا یَأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَیَصْلَوْنَ سَعِيرًا ( سوره نسا آيه ١٠)؛ همانا كسانی كه اموال يتيمان را به ستم میخورند جز اين نيست كه شكم خود را از آتش پر میكنند و به زودی در آتشی برافروخته خواهند سوخت». كسی كه لقمهای از پول حرام میخورد آتش میخورد. خداوند آتش بپا نمیكند بلكه اين آتش همان چيزی است كه خود انسان آن را فراهم كرده است همچنين در مورد غيبت در قرآن كريم آمده است «أَیُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن یَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَیْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ» آيا كسی دوست دارد گوشت برادرش كه مرده است را بخورد؟ يكی از عذابهای بد جهنم بوی بد است. اين بوی بد مخصوص انسان غيبت كننده است كه گوشت مرده خورده است.
وی ادامه داد: خداوند نام گناه را «فحشا» گذاشته است. فحشا يعنی حرفی كه نام بردن آن زشت است لذا عمل زشتی كه نام بردن آن زشت و پليد است فحشاست. كلمه فحش نيز از آن گرفته شده است يعنی حرفی كه بسيار زشت است. خداوند در سوره مائده میفرمايد «یَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِنَّمَا الخَْمْرُ وَ الْمَیْسرُِ وَ الْأَنصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون»؛ قرآن از شراب به عنوان رجس نام برده است. شراب نجس است. كدام انسان عاقل لب به چيز نجس میزند؟ شراب نجس العين است. خداوند در قرآن كريم میفرمايد «... وَ یُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَآئِثَ...؛ حال عدهای نعماهای خوب و حلال خداوند را رها میكنند و دنبال رجس و نجاستی هستند كه خداوند حرام كرده است».
وی بيان كرد: برخی از گناهان بدن انسان را سمی میكنند مانند اعتياد به مواد مخدر كه بدن انسان را سمی میكند و برای ترك آن بايد اين سم را از بدن خارج كرد. بعضی از گناهان هستند كه روح انسان را مسموم میسازند، پيامبر اكرم(ص) در مورد نگاه به نامحرم میفرمايند «النَّظَرُ سَهمٌ مَسْموُمٌ مِنْ سِهامِ اِبليسَ فمَن تَركَها خَوفاً من اللّه اعطاه اللّه ايماناً یَجِد حلاوة فى قلبه؛(بحار، ج104، ص 38) نگاه به نامحرم، چشم چرانی به نامحرم، تيری مسموم از تيرهای شيطان است كه هركس از ترس خدا چشم خود را فرو بندد خداوند به او ايمانى میدهد كه از درون خويش شيرينى و مزه آن را احساس میكند». چرا با نگاه به برخی از اين فيلمها خود را سمی میكنيد؟ چرا با نگاه به نامحرم جانتان را سمی میكنيد؟ خداوند متعال در سوره نور آيه 30 میفرمايد «به مردان مؤمن بگو از بعضى نگاههاى خود(نگاههاى غيرمجاز) چشمپوشى كرده و دامن خود را حفظ كنند. اين براى پاكتر ماندن آنان بهتر است. خداوند به آنچه انجام میدهند آگاه است».
حجتالاسلام آيتاللهی عنوان كرد: انسان عاقل از يك غذايی كه لذيذ باشد؛ اما درون آن سم باشد استفاده نمیكند. بدحجابی، بیعفتی، نگاه به نامحرم و ... سم است. اينكه میگويند در جهنم مار و عقرب و ... است اين مار و عقربها چيست؟ مار و عقرب جهنم از اعمال انسان است. انسانی كه گناهكار است سم توليد میكند و چون توليد سم كار مار و عقرب است در جهنم اعمال بد انسان به صورت مار و عقرب ظاهر میشوند. گناه و معصيت حقيقتاً زشت است چون پاگذاشتن روی حكم خداست. در دعای افتتاح كه دعايی بسيار بزرگ و مخصوص ماه مبارك رمضان است، میگوئيم «فَلَم اَرَ مَوْلی ً كريماً اَصبَرَ عَلی عَبد ٍ لَئيم ٍ مِنك؛ خدايا هيچ مولا و صاحب نعمتی صبورتر و كريم تر از تو بر چنين عبدی لعين نديدهام». مار و عقرب قيامت همين نگاه به نامحرم و نگاه كردن به ماهوارههاست. اگر غيبت كردهايد، دروغ گفتهايد و آبروی مؤمنی را بردهايد بايد توبه كنيد.
وی بيان كرد: بعضیها هستند دليل گناه كردنشان را چنين توجيه میكنند كه ما گناه میكنيم و بعد توبه میكنيم. در همين مورد میتوان حديثی از امام باقر(ع) نقل كرد كه میفرمايند «كسی كه توبه كند و بر گناه خويش بماند و تكرار كند، مثل اين است كه استهزاء كرده باشد. عزم توبه كننده آن است كه ديگر سراغ آن عمل نرود. توبه فقط استغفرالله و العفو گفتن نيست. علمای كلام و اخلاق توبه را ندامت از آن قبيحی میدانند كه انسان انجام داده است. خواجه نصيرالدين طوسی كتابی به نام «تجريد الاعتقاد» نگاشته است كه علامه حلی برای آن شرح نوشته است. اين كتاب 700 سال است كه درس اصلی حوزههای علميه است. خواجه نصيرالدين طوسی در اين كتاب مینويسد «توبه ندامت از عملی است كه انسان انجام داده است. وقت توبه تا زمانی است كه پای انسان به قبر نرسيده است».
حجتالاسلام آيتاللهی يادآور شد: شعری منصوب به حضرت علی(ع) است كه حضرت میفرمايند «يا مَن بدنيا مُشتغل قد غَرَّهُ طول الاَمَل/ الموت ياتی بغتةً و القبرُ صندوق العمل؛ ای كسی كه به دنيای خود مشغول شدهای، ای كسی كه آرزوهای دور و دراز او را فريفته، مرگ ناگهانی در آيد و گور صندوق عمل توست». موت ناگهانی میآيد اما وقتی آمد صندوقچه است. تا راه توبه بسته نشده است اعمالتان را پاك كنيد. حيف است كه انسان قدر اين ماه مبارك رمضان را نداند و وقتهای اين شبها را پای تلويزيون هدر دهد. خداوند متعال در قرآن كريم به پيامبر میفرمايد «وَأَنذِرْهُمْ یَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِیَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِی غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا یُؤْمِنُونَ؛ و آنان را از روز حسرت، آن وقت كه كار بگذرد، بيم ده در حالی كه آنان در غفلت[عميقی] هستند و ايمان ندارند».
