انسان، دعا، رمضان/ 7
روزه، درك حال گرسنگان و محرومان را ميسر میكند
گروه اجتماعی: درخواست اطعام به گرسنگان و محرومان در دعای روز هشتم ماه رمضان، دليلی بر اين نكته است كه انسان با روزه گرفتن، حال محرومان و گرسنگان را درك میكند.
دعای روز هشتم ماه رمضان به درخواست اطعام گرسنگان اشاره دارد؛ «اَللّهُمَّ ارْزُقْنی فيهِ رَحْمَةَ الاْيتام؛ خدايا روزيم گردان در اين روز، مهرورزی نسبت به يتيمان»، « وَاِطْعامَ اْلطَّعامِ،؛ و طعام نمودن به گرسنگان»، «وَاِفْشآءَ السَّلامِ؛ و آشكار كردن سلام»، «وَصُحْبَةَ الْكِرامِ؛ و مصاحبت با نيكان»، «بِطَوْلِكَ يا مَلْجَاَ الاْمِلينَ؛ به فضل و كرمت ای پناه آرزومندان».
روزه يك درس مساوات و برابرى ميان افراد اجتماع است، با انجام اين دستور مذهبى، افراد متمكن هم وضع گرسنگان و محرومان اجتماع را بهطور محسوس در مىيابند و هم با صرفهجویى در غذاى شبانهروزى خود مىتوانند به كمك آنها بشتابند. البته ممكن است با توصيف حال گرسنگان و محرومان، سيران را متوجه حال گرسنگان كرد ولى اگر اين مسئله جنبه حسى و عينى به خود بگيرد اثر ديگرى دارد؛ روزه به اين موضوع مهم اجتماعى رنگ حسى میدهد.
آمده است كه هشام بن حكم از امام صادق(ع) از علت تشريع روزه پرسيد، امام(ع) فرمود: انما فرض الله الصيام ليستوى به الغنى و الفقير و ذلك ان الغنى لم يكن ليجد مس الجوع فيرحم الفقير و ان الغنى كلما اراد شيئا قدر عليه، فاراد الله تعالى ان يسوى بين خلقه و ان يذيق الغنى مس الجوع و الالم، ليرق على الضعيف و يرحم الجائع؛ روزه به اين دليل واجب شده است كه ميان فقير و غنى مساوات بر قرار شود، اين به خاطر آن است كه غنى طعم گرسنگى را بچشد و نسبت به فقير اداى حق كند؛ چرا كه اغنياء معمولاً هر چه را بخواهند براى آنها فراهم است، خدا مىخواهد ميان بندگان خود مساوات باشد، و طعم گرسنگى و درد و رنج را به اغنياء بچشاند تا به ضعيفان و گرسنگان رحم كنند. (تفسير آيات 183 تا 185 سوره بقره از كتاب تفسير نمونه).
اطعام طعام يكى از كارهاى برجسته ابرار و عباد الله است و در بسيارى از آيات قرآن بر اين معنى تكيه و تأكيد شده است و نشان مىدهد اين كار در پيشگاه خدا محبوبيت خاصى دارد.
بر اساس اخبار منتشره هر سال ميليونها نفر از گرسنگى مىميرند، در حالى كه در مناطق ديگر دنيا آن قدر غذاى اضافى به زبالهدانها مىريزند كه حسابى براى آن نيست. اهميت اين دستور اسلامى از يك سو و دورى دنياى امروز از موازين اخلاقى از سوى ديگر روشن مىشود.
در روايات اسلامى نيز تأكيد بسيار در اين زمينه ديده مىشود: در حديثى از امام صادق(ع) مىخوانيم: من اطعم مؤمنا حتى يشبعه لم يدر احد من خلقالله ما له من الاجر فى الاخرة، لا ملك مقرب، و لا نبى مرسل الا الله رب العالمين؛ كسى كه مؤمنى را اطعام كند تا سير شود احدى از خلق خدا نمىداند چقدر در آخرت پاداش دارد و نه فرشتگان مقرب الهى، و نه پيامبران مرسل، جز خداوند كه پروردگار عالميان است.
در روايتی آمده است كه امام حسن و حسين(ع) بيمار شدند، على(ع) و فاطمه(س) و فضه كه خادمه آنها بود نذر كردند كه اگر آنها شفا يابند سه روز روزه بگيرند، چيزى نگذشت كه هر دو شفا يافتند، در حالى كه از نظر مواد غذایى دست خالى بودند على(ع) سه من جو قرض نمود و فاطمه(س) يك سوم آن را آرد كرد و نان پخت، هنگام افطار سائلى بر در خانه آمد و گفت: السلام عليكم اهل بيت محمد(ص) سلام بر شما اى خاندان محمد! مستمندى از مستمندان مسلمين هستم، غذایى به من بدهيد خداوند به شما از غذاهاى بهشتى مرحمت كند، آنها همگى مسكين را بر خود مقدم داشتند و سهم خود را به او دادند و آن شب جز آب ننوشيدند.
روز دوم را همچنان روزه گرفتند و موقع افطار وقتى كه غذا را آماده كرده بودند(همان نان جوين) يتيمى بر در خانه آمد آن روز نيز ايثار كردند و غذاى خود را به او دادند بار ديگر با آب افطار كردند و روز بعد را نيز روزه گرفتند.
در سومين روز اسيرى به هنگام غروب آفتاب بر در خانه آمد باز سهم غذاى خود را به او دادند. خداوند با نزول سوره «الدهر» ايثار و فداكاری اهل بيت(ع) را تهنيت گفت.(تفسير نمونه، سوره الدهر)
روزه يك درس مساوات و برابرى ميان افراد اجتماع است، با انجام اين دستور مذهبى، افراد متمكن هم وضع گرسنگان و محرومان اجتماع را بهطور محسوس در مىيابند و هم با صرفهجویى در غذاى شبانهروزى خود مىتوانند به كمك آنها بشتابند. البته ممكن است با توصيف حال گرسنگان و محرومان، سيران را متوجه حال گرسنگان كرد ولى اگر اين مسئله جنبه حسى و عينى به خود بگيرد اثر ديگرى دارد؛ روزه به اين موضوع مهم اجتماعى رنگ حسى میدهد.
آمده است كه هشام بن حكم از امام صادق(ع) از علت تشريع روزه پرسيد، امام(ع) فرمود: انما فرض الله الصيام ليستوى به الغنى و الفقير و ذلك ان الغنى لم يكن ليجد مس الجوع فيرحم الفقير و ان الغنى كلما اراد شيئا قدر عليه، فاراد الله تعالى ان يسوى بين خلقه و ان يذيق الغنى مس الجوع و الالم، ليرق على الضعيف و يرحم الجائع؛ روزه به اين دليل واجب شده است كه ميان فقير و غنى مساوات بر قرار شود، اين به خاطر آن است كه غنى طعم گرسنگى را بچشد و نسبت به فقير اداى حق كند؛ چرا كه اغنياء معمولاً هر چه را بخواهند براى آنها فراهم است، خدا مىخواهد ميان بندگان خود مساوات باشد، و طعم گرسنگى و درد و رنج را به اغنياء بچشاند تا به ضعيفان و گرسنگان رحم كنند. (تفسير آيات 183 تا 185 سوره بقره از كتاب تفسير نمونه).
اطعام طعام يكى از كارهاى برجسته ابرار و عباد الله است و در بسيارى از آيات قرآن بر اين معنى تكيه و تأكيد شده است و نشان مىدهد اين كار در پيشگاه خدا محبوبيت خاصى دارد.
بر اساس اخبار منتشره هر سال ميليونها نفر از گرسنگى مىميرند، در حالى كه در مناطق ديگر دنيا آن قدر غذاى اضافى به زبالهدانها مىريزند كه حسابى براى آن نيست. اهميت اين دستور اسلامى از يك سو و دورى دنياى امروز از موازين اخلاقى از سوى ديگر روشن مىشود.
در روايات اسلامى نيز تأكيد بسيار در اين زمينه ديده مىشود: در حديثى از امام صادق(ع) مىخوانيم: من اطعم مؤمنا حتى يشبعه لم يدر احد من خلقالله ما له من الاجر فى الاخرة، لا ملك مقرب، و لا نبى مرسل الا الله رب العالمين؛ كسى كه مؤمنى را اطعام كند تا سير شود احدى از خلق خدا نمىداند چقدر در آخرت پاداش دارد و نه فرشتگان مقرب الهى، و نه پيامبران مرسل، جز خداوند كه پروردگار عالميان است.
در روايتی آمده است كه امام حسن و حسين(ع) بيمار شدند، على(ع) و فاطمه(س) و فضه كه خادمه آنها بود نذر كردند كه اگر آنها شفا يابند سه روز روزه بگيرند، چيزى نگذشت كه هر دو شفا يافتند، در حالى كه از نظر مواد غذایى دست خالى بودند على(ع) سه من جو قرض نمود و فاطمه(س) يك سوم آن را آرد كرد و نان پخت، هنگام افطار سائلى بر در خانه آمد و گفت: السلام عليكم اهل بيت محمد(ص) سلام بر شما اى خاندان محمد! مستمندى از مستمندان مسلمين هستم، غذایى به من بدهيد خداوند به شما از غذاهاى بهشتى مرحمت كند، آنها همگى مسكين را بر خود مقدم داشتند و سهم خود را به او دادند و آن شب جز آب ننوشيدند.
روز دوم را همچنان روزه گرفتند و موقع افطار وقتى كه غذا را آماده كرده بودند(همان نان جوين) يتيمى بر در خانه آمد آن روز نيز ايثار كردند و غذاى خود را به او دادند بار ديگر با آب افطار كردند و روز بعد را نيز روزه گرفتند.
در سومين روز اسيرى به هنگام غروب آفتاب بر در خانه آمد باز سهم غذاى خود را به او دادند. خداوند با نزول سوره «الدهر» ايثار و فداكاری اهل بيت(ع) را تهنيت گفت.(تفسير نمونه، سوره الدهر)
