با سلام نوشته حالت خبری ندارد/افشار/سيدعلی آيت اللهی : شرط دوم توبه منحصرا آن است كه گنهكاران زود توبه می كنند

يادگار امام جمعه فقيد جهرم در ادامه سلسله مباحث شرعی به بيان چند مساله پيرامون نماز پرداختند :

- نماز عبادتی است كه از اركان و ستون دين اسلام است .

- نماز مقدمات و شرايطی دارد مانند شرايط و مقدمات قبل از نماز كه عبارتند از وضو يا غسل ، مكان نمازگزار ، لباس نمازگزار ، قبله ، وقت نماز و ...

- نماز از يازده عمل واجب تشكيل شده است :

يك : نيت

هر عبادتی كه انسان می خواهد انجام بدهد بايد با نيت باشد . يعنی اول اينكه بداند چه كاری می خواهد انجام بدهد و دوم اينكه هدف از انجام عملش گردن نهادن به امر الهی باشد .

- نياز نيست كه انسان نيت را بر زبان جاری كند بلكه همين كه در ذهن انسان باشد كه چه كاری انجام می دهد كافی است .

- اگر كسی چند نماز بر گردنش هست مثلا الان وقت نماز ظهر است(نماز ادا) و اين شخص نماز قضای ظهر هم دارد (نماز قضا) . اين شخص بايد در وقع نماز بداند اين نمازی كه می خواهد بخواند نماز قضا هست يا نماز ادا .

دو : تكبيرة الاحرام

- با اين جزء انسان وارد نماز می شود .

- تكبير يعنی الله اكبر

- الاحرام : چون با گفتن اين تكبير بسياری از امور بر انسان حرام می شود آن را تكبيرة الاحرام گفته اند . مثلا انسان نمازگزار بعد از گفتم تكبيرة الاحرام نمی تواند پشت به قبله كند ، حرف بزند و ...

- تكبيرة الاحرام علاوه بر اينكه از واجبات نماز است از اركان نماز نيز محسوب می شود لذا واجب ركنی است .

- واجب ركنی يعنی اينكه اگر سهوا يا عمدا خللی در آن وارد شود نماز باطل است .

- انسان بايد تكبيرة الاحرام و قرائت نماز را با عربی فصيح و بدون غلط بخواند . البته الازم نيست تمام امور تجويدی كه قاريان قرآن مراعات می كنند را رعايت كند بلكه بايد طوری بخواند كه معلوم شود كه به زبان عربی است . ضمنا نبايد علامت كلمات را تغيير داد مثلا نبايد فتحه ای را به كسره و ضمه ای را به كسره و ... تبديل كنيم .

- در تكبيرة الاحرام بايد كلمه " الله " و " اكبر" را به صورت " الله اكبر" و پشت سر هم بيان كنيم .

- بنا به فتوای امام خمينی (ره) و اكثر مراجع : احتياط واجب آن است كه نبايد تكبيرة الاحرام را به كلمه ماقبل خود متصل كنيم . مثلا اگر قبل از تكبيرة الاحرام مشغول اقامه گفتن هستيم احتياط اجب آن است كه نگوييم .... لا اله الا اللهُ الله اكبر . بلكه اينگونه بايد اقدام كنيم اول اقامه نماز را تمام كنيم و بعد از مكثی مختصر تكبيرة الاحرام را بجاآوريم .

- احتياط مستحب است كه تكبيرة الاحرام را وصل به مابعد هم نكنيم . يعنی بايد بعد از گفتن الله اكبر يك مكث بكند و بعد از آن اقدام به قرائت نمايد .

- بدن انسان بايد در حالت تكبيرة الاحرام در حالت طمانينه ة، سكون و آرامش باشد و نبايد انجام اين عمل در حالت حركت بدن باشد .

- تكبيرة الاحرام از اذكاری نيست كه لازم باشد حتما آن را ، حتی در نمازهايی كه بايد حمد و سوره بلند خوانده شود ، بلند بگوييم

- در تمام اذكار نماز شط اين است كه انسان وقتی ذكری را می گويد به طوری باشد كه صدای خودش را بشنود .

سوم : قيام

قيام يعنی اينكه كسی كه وظيفه اش هست ايستاده نماز بخواند بايد در حال تكبيرة الاحرام قيام داشته باشد يعنی راست قامت باشد ، خودش ايستاده باشد ، به جايی تكيه نداده باشد و ... . البته اين شرايط برای كسی است كه به جايی است كه عذری مثلا كهولت سن و ... نداشته باشد .

- قيام زمان تكبيرة الاحرام نيز از اركان نماز است .

حجت الاسلام والمسلمين حاج سيدعلی آيت اللهی در ادامه سخنان خود به بيان مطالبی پيرامون توبه پرداختند .

اصل توبه احساس ندامت ، خجالت ، سرافكندگی از عمل زشتی است كه انسان انجام داده است .

طبق آيه هفدهم و هيجدهم سوره نساء فهميديم كه اول شرط از شرايط توبه آن است كه اگر انسان مرتكب معصيتی شده است معصيتش از سر جهالت باشد نه از سر عناد ، لجاجت و اعتراض به حكم خدا .

توبه برای كسی كه معترض به حكم خداست معنايی ندارد چرا كه چنين شخصی از كارهای خود پشيمان نيست .

حال به بررسی دومين شرط از شرايط توبه می پردازيم :

خداوند متعال در در آيات 17 و 18 سوره نساء می فرمايد :

إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّهِ لِلَّذِينَ یَعْمَلُونَ السُّوَءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ فَأُوْلَئِكَ یَتُوبُ اللّهُ عَلَیْهِمْ وَكَانَ اللّهُ عَلِيماً حَكِيماً (17)

وَلَیْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّی تُبْتُ الآنَ وَلاَ الَّذِينَ یَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُوْلَئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَاباً أَلِيماً (18)


بيگمان خداوند تنها توبه كسانی را می‌پذيرد كه از روی نادانی ( و سفاهت و حماقت ناشی از شدّت خشم و غلبه شهوت بر نفس ) به كار زشت دست می‌يازند ، سپس هرچه زودتر ( پيش از مرگ ، به سوی خدا ) برمی‌گردند ( و از كرده خود پشيمان می‌گردند ) ، خداوند توبه و برگشت آنان را می‌پذيرد . و خداوند آگاه ( از مصالح بندگان و صدق نیّت توبه‌كنندگان است و ) حكيم است ( و از روی حكمت درگاه توبه را بر روی توبه‌كنندگان باز گذاشته است )

‏توبه كسانی پذيرفته نيست كه مرتكب گناهان می‌گردند ( و به دنبال انجام آنها مبادرت به توبه نمی‌نمايند و بر كرده خويش پشيمان نمی‌گردند ) تا آن گاه كه مرگ يكی از آنان فرا می‌رسد و می‌گويد : هم اينك توبه می‌كنم ( و پشيمانی خويش را اعلام می‌دارم ) . همچنين توبه كسانی پذيرفته نيست كه بر كفر می‌ميرند ( و جهان را كافرانه ترك می‌گويند ) . هم برای اينان و هم آنان عذاب دردناكی را تهیّه ديده‌ايم .‏

طبق " ثُمَّ یَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ " شرط دوم توبه منحصرا آن است كه زود توبه می كنند و نمی گذارند كه زمان زيادی از معصيتشان بگذرد .

وَلَیْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّی تُبْتُ

توبه كسانی كه تا زمانی كه ملك الموت برای قبض روحشان می آيد عمل بد انجام می دهند آن زمان توبه می كنند قبول نيست . همچنين توبه كافران قبول نيست .

خداوند در اينجا توبه را به دو گروه تقسيم كرده است .:

عن قريب يعنی اينكه انسان سريع توبه می كند

عن بعيد يعنی اينكه انسان دير توبه می كند .

بر خلاف آنچه ما گاها می گوييم كه عجله نكنيد ، عجله كار شيطان است و ... خداوند متعال از انسان در كارهای خير سرعت و عجله را می خواهد و در خود قرآن به آن امر كرده است كه :
وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ (سوره آل عمران / آيه 133)
وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ أَیْنَ ما تَكُونُوا یَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَميعاً إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَديرٌ (سوره بقره / آيه 148)

موذن نيز هر روز چندين دفعه ما را دعوت به شتاب می كند " حیَّ عَلیَ الصّلوة " . " حیَّ علی الفلاح " . " حیّ علی خيرِالعَمَل " .
علمای اخلاق نيز توبه را از واجبات فوری می دانند و علت آن اين است كه هرچه انسان زودتر به فرياد گناه و معصيت برسد از بين بردن آن برايش راحت تر است .
امام صادق (عليه السلام) فرمودند، پدرم مى فرمود:

ما من شى ء افسد للقلب من خطيئة ان القلب ليواقع الخطيئة فما تزال به حتى تغلب عليه فيصير اعلاه اسفله

چيزى بيشتر از گناه ، قلب را فاسد نمى كند ، قلب گناه مى كند و بر آن اصرار مى ورزد تا در برابر گناه به زمين می خورد و در نتيجه سرنگون و وارونه مى گردد .

همانطوری كه وقتی بدن انسان مريض می شود اگر انسان در همان لحظه اول به درمان آن بپردازد برايش راحت تر است بايد گناه را نيز زود از بين برد زيرا در صورت عدم اين كار وقتی ماند آنقدر رشد می كند تا شما را وارونه كند .

مثال : وقتی انسان يك دانه ای را داخل زمين می نشاند و آن گياه سبز می شود در ابتدا يك بچه دو ساله نيز می تواند به راحتی آن را از ريشه بيرون بياورد اما اگر مدتی آب خورد و رشد كرد بيرون كشيدن آن سخت تر می شود .

مثال : وقتی يك اثری از آلودگی بر آينه ظاهر می شود اگر همان لحظه اول اقدام كنيم پاك كردن آن خيلی راحت تر است تا اينكه وقت زيادی از آن بگذرد و بعد بخواهيم آن آلودگی را پاك كنيم .

فطرت هركسی در هنگام تولد پاك است و خداوند متعال در قرآن كريم به اين موضوع اشاره كرده است :

فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا (سوره شمس / آيه 8 )
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَیِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ (سوره روم / آيه 30 )

امام محمد باقر (ع) می فرمايند : هيچ قلبی را خداوند نيافريد مگر اينكه انسان را با نور خودش و فطرت پاك آفريد .

وقتی انسان يك معصيت انجام می دهد يك نقطه سياه در آن پيكره سفيد ظاهر می شود . اگر زود توبه كند از بين بردن آن نقطه سياه راحت تر است . اما اگر بگزارد اين سياهی روز به روز بيشتر می شود تا اينكه تمام سفيدی جان انسان را تباه می كند .در اين حالت انسان ديگر به سوی هيچ عمل خيری نمی رود .

عَنْ زُرَارَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ عليه السلام یَقُولُ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا أَذْنَبَ ذَنْباً أُجِّلَ مِنْ غُدْوَةٍ إِلَى اللَّیْلِ فَإِنِ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ لَمْ یُكْتَبْ عَلَیْهِ

زراره گويد : شنيدم از امام صادق عليه السلام كه مى فرمود بنده چون گناهى كند از صبح تا شب مهلت دارد پس اگر آمرزش خواست آن گناه بر او نوشته نشود . (الكافی، ج 2، ص 437)

اين رحمانيت و رحيميت خداست كه به فرشتگان می فرمايد تا شب صبر كنيد و اگر تا شب توبه كرد اين گناه را بر او ننويسيد .

حضرت خاتم الانبيا محمد مصطفی (ص) می فرمايند :

والله باسط يديه عند كل فجر لمذنب الليل هل يتوب فيغفر له ويبسط يديه عند مغيب الشمس لمذنب النهار هل يتوب فيغفر له

در هر بامداد خداوند دست رحمتش را بر بندگان باز می كند صدا می زند آيا كسی كه ديشب گناه كرده است توبه كرده است كه من او را ببخشم ؟ و وقتی آفتاب غروب می كند می فرمايد آيا كسی كه امروز گناه كرده است توبه كرده است تا او را بيامرزم ؟

اينكه خداوند در قرآن كريم می خواهد كه هر صبحگاه و بعد از ظهر خدا را زياد ياد كنيد به دليل اين است كه خداوند صبح و عصر صدا می زند و توبه كنندگان را می آمرزد .

فاصبر إنّ وعد الله حق واستغفر لذنبك وسبّح بحمد ربّك بالعشی والإبكار ( سوره غافر / آيه 55 )

اگر كسی به گناه عادت كرد مانند كسی است كه به مواد مخدر معتاد شده است لذا ترك كردن آن برايش خيلی سخت است .