توصيههايی برای استفاده از مواد غذايی ساده و متنوع در وعدههای افطار و سحر
گروه سلامت: يك محقق طب اسلامی و سنتی با اشاره به ضرورت پرهيز از تنوع غذايی در وعده افطار و سحر، گفت: بايد در هر وعده غذايی، از غذای ساده استفاده و برای پيشگيری از كمبود انواع ويتامينها، عناصر معدنی مورد نياز، تنوع غذايی در وعدههای پياپی رعايت شود.
رضا ايلخانی، پزشك عمومی و دانشجوی دوره تخصص طب اسلامی و سنتی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با اشاره به لزوم رعايت اصول تغذيه صحيح برای حفظ سلامتی در ماه مبارك رمضان، گفت: در خوردن غذا و آشاميدن از افطار تا سحر بايد اصولی را رعايت كرد كه هم زمانی افطار و شام و نوشيدن مايعات در صورت نياز 2-1 ساعت پس از شام، خوردن ميوه ها در صورت نياز، شب قبل از خواب و ضروری بودن خوردن سحری از جمله اين اصول هستند.
وی با تحذير روزهداران نسبت به تنوع غذايی در افطار و سحر، گفت: خوراكیهای مختلف سرعت هضم متفاوتی دارند برخی غذاها زود هضم میشوند، مانند نانی كه از گندم خوب تهيه شده باشد، زرده تخم مرغ عسلی و گوشت بال مرغ و برخی غذاها ديرهضم میشوند مانند ماكارونی، كله پاچه، حليم و انواع غذاهايی كه با گوشت گاو و گوساله تهيه میشود.
ايلخانی با اشاره به اينكه برخی غذاها مانند گوشت بره نيز، نه زودهضم و نه ديرهضم بلكه دارای سرعت هضم معتدلی هستند، افزود: اگر چند نوع غذا با هم و در يك وعده ميل شود به دليل اين كه زمان هضم شدن آنها متفاوت است، غذای هضم شده و هضم نشده با يكديگر مخلوط شده و به بدن به ويژه معده ضرر میرساند.
وی در پاسخ به اينكه پرهيز از تنوع غذايی در وعده افطار و سحر، يعنی ساده خوردن، باعث كمبود ويتامينها، ريز مغذیها، اسيدهای آمينه و مواد مورد نياز ديگر بدن نخواهد شد، گفت: برای پيشگيری از كمبود انواع ويتامينها، عناصر معدنی مورد نياز و مواد غذايی سه گانه: كربوهيدرات، چربی و پروتئين لازم است تنوع غذايی را در وعدههای پياپی رعايت كرد بدين معنی كه غذای سحر، متفاوت از غذای افطار شب قبل و افطار شب بعد نيز متفاوت از افطاری و سحری گذشته باشد و بدين ترتيب در هر وعده غذايی، از غذای ساده جديدی استفاده شود.
ايلخانی با اشاره به ضرورت پرهيز از همزمان خوردن برخی خوراكیها، گفت: برخی خوراكیها وقتیكه همزمان با خوراكیهای ديگر مصرف شوند باعث ايجاد ضرر میشوند در حاليكه وقتی به تنهايی استفاده میشوند نه تنها ضرری ندارند بلكه برای بدن مفيد هستند.
وی با اشاره به برخی از مهمترين و شايعترين خوراكیها كه مصرف همزمان آنها مضر است، گفت: خوردن ماست با گوشت پرندگان از جمله مرغ، ماهی، ترب، باقلا و پنير سازگاری ندارد و در صورتیكه سبزی خوردن ترب و ماست در سفره افطار يا سحری است، از خوردن يكی از آنها اجتناب شود و يا اگر غذا باقالی پلو يا مرغ يا سبزی پلو ماهی است از خوردن ماست همراه غذا يا بلافاصله پس از آن اجتناب شود.
وی با اشاره به اينكه خوردن شير با ماهی، چيزهای ترش، خربزه و مرغ سازگاری ندارد، گفت: در صورتی كه شام، ماهی يا مرغ است، يا در سفره شام، ترشی وجود دارد، روزه دار با شير افطار نكند همچنين ماهی با هيچ گوشت ديگری به ويژه مرغ، و نيز با شير و تخم مرغ سازگاری ندارد و نبايد به عنوان مثال در وعده شام يا سحری، تن ماهی و تخم مرغ نبايد همزمان مصرف شوند.
ايلخانی با اشاره به اينكه در ايام روزه داری به دليل كاهش آب مصرفی، دستگاه گوارش مستعد كندی حركت و يبوست میشود، بيان كرد: برای پيشگيری از يبوست بايد از خوردن چای پررنگ، قهوه و كاكائو پرهيز كرد زيرا چای پررنگ علاوه بر اينكه مدر است و از اين جهت موجب كم آبی و به دليل طبيعت خشك نيز باعث كندی حركات رودهها شود.
وی ادامه داد: پرهيز يا كاهش مصرف خوردنیهای با مزاج خشك، مانند عدس و برنج، مواد ترش و قابض، مانند سماق و رب انار، پرهيز از خوردن نان سفيد، آشاميدن يك فنجان آبجوش شيرين شده با يك قاشق عسل در ابتدای افطار و 20- 15 دقيقه قبل از تناول سحری و اقدام برای اجابت مزاج 20- 15 دقيقه پس از صرف افطار يا سحر از جمله راهكارهايی است كه برای پيشگيری از يبوست در ماه مبارك رمضان پيشنهاد میشود.
ايلخانی با اشاره به مكانيسم پيچيده عصبی، احساس تخليه به طور طبيعی پس از خوردن غذا كه از آن تحت عنوان رفلكس گاستروكوليك نام برده میشود، عنوان كرد: اگر انسان در اين فاصله زمانی نسبت به تخليه دستگاه گوارش اقدام كند، در اين هنگام دستگاه گوارش نيز آمادگی بيشتری برای تخليه دارد و در صورتيكه انسان در اين محدوده زمانی اقدام نكند، اين رفلكس به تدريج غيرفعال میشود به طوری كه عدم توجه مكرر به اين رفلكس، يكی از عوامل مستعد كننده يبوست است.
وی با پرهيز روزهداران از خوابيدن بين اذان صبح تا طلوع آفتاب، گفت: در روايات متعدد از خوابيدن از اذان صبح تا طلوع آفتاب نهی شده است زيرا خوابيدن در اين زمان دارای آثار سوء معنوی است كه شرح آن توسط عالمان دين بيان شده ولی آنچه از ديدگاه طبی میتوان بيان كرد آنست كه خوابيدن پس از اذان صبح در ماه مبارك رمضان كه انسان قبل از آن، يك وعده كامل غذايی به عنوان سحری تناول كرده است، برای بدن از جهات مختلف مضر است.
وی با اشاره به اينكه خوابيدن پس از صرف سحری موجب سنگينی میشود، افزود: بخش فوقانی معده قسمتی از معده است كه قدرت هضم در آنجا ضعيف است و برای گذشتن غذا از اين بخش، به بخش پايينتر مدت زمانی لازم است و اگر انسان قبل از گذشتن غذا از قسمت فوقانی معده، بخوابد، موجب احساس سنگينی در معده می شود.
ايلخانی ادامه داد: ايجاد نفخ و درد معده، اختلال در هضم غذا، مانع خواب عميق از ديگر اتفاقاتی است كه برای دور ماندن از آنها لازم است زمانی حدود 5/1-1 ساعت پس از خوردن سحری، از خوابيدن اجتناب كرد و حتیالمقدور به عبادت، خواندن قرآن يا مطالعه مشغول شد.
وی در پايان با اشاره به اينكه روزه فوايد و آثار مثبت جسمانی به دنبال دارد، تصريح كرد: برای بهرهمندی از فوايد جسمانی روزه لازم است برای خوردن و آشاميدن از افطار تا سحر، اصولی را رعايت كرد كه عدم رعايت اين اصول نه تنها باعث كاهش يا عدم بهرهمندی از اين فوايد میشود بلكه میتواند باعث بيماری شده و توفيق انجام روزه از انسان سلب شود.
وی با تحذير روزهداران نسبت به تنوع غذايی در افطار و سحر، گفت: خوراكیهای مختلف سرعت هضم متفاوتی دارند برخی غذاها زود هضم میشوند، مانند نانی كه از گندم خوب تهيه شده باشد، زرده تخم مرغ عسلی و گوشت بال مرغ و برخی غذاها ديرهضم میشوند مانند ماكارونی، كله پاچه، حليم و انواع غذاهايی كه با گوشت گاو و گوساله تهيه میشود.
ايلخانی با اشاره به اينكه برخی غذاها مانند گوشت بره نيز، نه زودهضم و نه ديرهضم بلكه دارای سرعت هضم معتدلی هستند، افزود: اگر چند نوع غذا با هم و در يك وعده ميل شود به دليل اين كه زمان هضم شدن آنها متفاوت است، غذای هضم شده و هضم نشده با يكديگر مخلوط شده و به بدن به ويژه معده ضرر میرساند.
وی در پاسخ به اينكه پرهيز از تنوع غذايی در وعده افطار و سحر، يعنی ساده خوردن، باعث كمبود ويتامينها، ريز مغذیها، اسيدهای آمينه و مواد مورد نياز ديگر بدن نخواهد شد، گفت: برای پيشگيری از كمبود انواع ويتامينها، عناصر معدنی مورد نياز و مواد غذايی سه گانه: كربوهيدرات، چربی و پروتئين لازم است تنوع غذايی را در وعدههای پياپی رعايت كرد بدين معنی كه غذای سحر، متفاوت از غذای افطار شب قبل و افطار شب بعد نيز متفاوت از افطاری و سحری گذشته باشد و بدين ترتيب در هر وعده غذايی، از غذای ساده جديدی استفاده شود.
ايلخانی با اشاره به ضرورت پرهيز از همزمان خوردن برخی خوراكیها، گفت: برخی خوراكیها وقتیكه همزمان با خوراكیهای ديگر مصرف شوند باعث ايجاد ضرر میشوند در حاليكه وقتی به تنهايی استفاده میشوند نه تنها ضرری ندارند بلكه برای بدن مفيد هستند.
وی با اشاره به برخی از مهمترين و شايعترين خوراكیها كه مصرف همزمان آنها مضر است، گفت: خوردن ماست با گوشت پرندگان از جمله مرغ، ماهی، ترب، باقلا و پنير سازگاری ندارد و در صورتیكه سبزی خوردن ترب و ماست در سفره افطار يا سحری است، از خوردن يكی از آنها اجتناب شود و يا اگر غذا باقالی پلو يا مرغ يا سبزی پلو ماهی است از خوردن ماست همراه غذا يا بلافاصله پس از آن اجتناب شود.
وی با اشاره به اينكه خوردن شير با ماهی، چيزهای ترش، خربزه و مرغ سازگاری ندارد، گفت: در صورتی كه شام، ماهی يا مرغ است، يا در سفره شام، ترشی وجود دارد، روزه دار با شير افطار نكند همچنين ماهی با هيچ گوشت ديگری به ويژه مرغ، و نيز با شير و تخم مرغ سازگاری ندارد و نبايد به عنوان مثال در وعده شام يا سحری، تن ماهی و تخم مرغ نبايد همزمان مصرف شوند.
ايلخانی با اشاره به اينكه در ايام روزه داری به دليل كاهش آب مصرفی، دستگاه گوارش مستعد كندی حركت و يبوست میشود، بيان كرد: برای پيشگيری از يبوست بايد از خوردن چای پررنگ، قهوه و كاكائو پرهيز كرد زيرا چای پررنگ علاوه بر اينكه مدر است و از اين جهت موجب كم آبی و به دليل طبيعت خشك نيز باعث كندی حركات رودهها شود.
وی ادامه داد: پرهيز يا كاهش مصرف خوردنیهای با مزاج خشك، مانند عدس و برنج، مواد ترش و قابض، مانند سماق و رب انار، پرهيز از خوردن نان سفيد، آشاميدن يك فنجان آبجوش شيرين شده با يك قاشق عسل در ابتدای افطار و 20- 15 دقيقه قبل از تناول سحری و اقدام برای اجابت مزاج 20- 15 دقيقه پس از صرف افطار يا سحر از جمله راهكارهايی است كه برای پيشگيری از يبوست در ماه مبارك رمضان پيشنهاد میشود.
ايلخانی با اشاره به مكانيسم پيچيده عصبی، احساس تخليه به طور طبيعی پس از خوردن غذا كه از آن تحت عنوان رفلكس گاستروكوليك نام برده میشود، عنوان كرد: اگر انسان در اين فاصله زمانی نسبت به تخليه دستگاه گوارش اقدام كند، در اين هنگام دستگاه گوارش نيز آمادگی بيشتری برای تخليه دارد و در صورتيكه انسان در اين محدوده زمانی اقدام نكند، اين رفلكس به تدريج غيرفعال میشود به طوری كه عدم توجه مكرر به اين رفلكس، يكی از عوامل مستعد كننده يبوست است.
وی با پرهيز روزهداران از خوابيدن بين اذان صبح تا طلوع آفتاب، گفت: در روايات متعدد از خوابيدن از اذان صبح تا طلوع آفتاب نهی شده است زيرا خوابيدن در اين زمان دارای آثار سوء معنوی است كه شرح آن توسط عالمان دين بيان شده ولی آنچه از ديدگاه طبی میتوان بيان كرد آنست كه خوابيدن پس از اذان صبح در ماه مبارك رمضان كه انسان قبل از آن، يك وعده كامل غذايی به عنوان سحری تناول كرده است، برای بدن از جهات مختلف مضر است.
وی با اشاره به اينكه خوابيدن پس از صرف سحری موجب سنگينی میشود، افزود: بخش فوقانی معده قسمتی از معده است كه قدرت هضم در آنجا ضعيف است و برای گذشتن غذا از اين بخش، به بخش پايينتر مدت زمانی لازم است و اگر انسان قبل از گذشتن غذا از قسمت فوقانی معده، بخوابد، موجب احساس سنگينی در معده می شود.
ايلخانی ادامه داد: ايجاد نفخ و درد معده، اختلال در هضم غذا، مانع خواب عميق از ديگر اتفاقاتی است كه برای دور ماندن از آنها لازم است زمانی حدود 5/1-1 ساعت پس از خوردن سحری، از خوابيدن اجتناب كرد و حتیالمقدور به عبادت، خواندن قرآن يا مطالعه مشغول شد.
وی در پايان با اشاره به اينكه روزه فوايد و آثار مثبت جسمانی به دنبال دارد، تصريح كرد: برای بهرهمندی از فوايد جسمانی روزه لازم است برای خوردن و آشاميدن از افطار تا سحر، اصولی را رعايت كرد كه عدم رعايت اين اصول نه تنها باعث كاهش يا عدم بهرهمندی از اين فوايد میشود بلكه میتواند باعث بيماری شده و توفيق انجام روزه از انسان سلب شود.
