تقوی و ذكر خدا؛ راه رهايی از وسوسههای شيطانی
گروه اجتماعي: با توجّه به اينكه افراد با ايمان و دانشمند و با شخصيت هميشه احساس خطر در مقابل وسوسههاى شيطانى مىكردند؛ تنها راه نجات از آنها، فراهم ساختن سرمايه تقوى، مراقبت و توجّه به خويشتن و پناه بردن به خدا است.
در دعاى روز بيست و يكم ماه رمضان از خداوند میخواهيم كه راهی برای وسوسههای شيطانی در وجودمان قرار ندهد: «اللهمّ اجْعَلْ لی فيهِ الى مَرْضاتِكَ دليلاً ولا تَجْعَل للشّیْطان فيهِ علیّ سَبيلاً واجْعَلِ الجَنّةِ لی منْزِلاً ومَقيلاً يا قاضی حَوائِجَ الطّالِبين؛ خدايا قرار بده برايم در آن به سوى خوشنوديهايت راهنمایى و قرار مده شيطان را در آن بر من راهى و قرار بده بهشت را برايم منزل و آسایـشگاه اى برآورنده حاجتهاى جويندگان».
قرآن كريم پيوسته دشمنی شيطان را به انسان تذكر داده است؛ در سوره اعراف راه مقابله با وسوسههای اين دشمن ديرينه را بيان میكند: «وَ إِمَّا یَنزَغَنَّك مِنَ الشیْطنِ نَزْغٌ فَاستَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سمِيعٌ عَلِيمٌ، إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسهُمْ طائفٌ مِّنَ الشیْطنِ تَذَكرُوا فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ؛ و هر گاه وسوسهاى از شيطان به تو رسد به خدا پناه بر، كه او شنونده و دانا است، پرهيزكاران هنگامى كه گرفتار وسوسههاى شيطان شوند به ياد (خدا و پاداش و كيفر او) مى افتند و (در پرتو ياد او راه حق را مىبينند و) بينا مىگردند. سوره اعراف؛ آيات 200 و 201.
قرآن دستور مىدهد كه اگر وسوسههاى شيطانى، متوجه تو شد، به خدا پناه ببر و خود را به او بسپار، و از لطفش مدد بخواه، زيرا او سخن تو را مىشنود و از اسرار درونت آگاه و از وسوسههاى شياطين با خبر است.
قرآن راه غلبه و پيروزى بر وسوسههاى شيطان را به اين صورت بيان مىكند كه پرهيزكاران هنگامى كه وسوسههاى شيطانى، آنها را احاطه مىكند به ياد خدا و نعمتهاى بىپايانش، به ياد عواقب شوم گناه و مجازات دردناك خدا مىافتند. در اين هنگام ابرهاى تيره و تار وسوسه از اطراف قلب آنها كنار مىرود و راه حق را به روشنى مىبينند و انتخاب مىكنند.
واژه «طائف» در اين آيات به معنى طوافكننده است، گويا وسوسههاى شيطانى همچون طواف كنندهاى پيرامون فكر و روح انسان پيوسته گردش مىكنند تا راهى براى نفوذ بيابند، اگر انسان در اين هنگام به ياد خدا و عواقب شوم گناه بيفتد، آنها را از خود دور ساخته و رهائى مىيابد و گرنه سرانجام در برابر اين وسوسهها تسليم مىگردد.
اصولا هر كس در هر مرحلهاى از ايمان و در هر سن و سال گهگاه گرفتار وسوسههاى شيطانى مىگردد و گاه در خود احساس مىكند كه نيروى محرك شديدى در درون جانش آشكار شده و او را به سوى گناه دعوت مىكند، اين وسوسهها و تحريكها، مسلما در سنين جوانى بيشتر است؛ در محيطهاى آلوده، همچون محيطهاى امروز كه خود مراكز فساد در آن فراوان و آزادى نه به معنى حقيقى بلكه به شكل بیبند و بارى همه جا را فرا گرفته و دستگاههاى تبليغاتى غالبا در خدمت شيطان و وسوسههاى شيطانى هستند فزونتر مىباشد، تنها راه نجات از آلودگى در چنين شرايطى، نخست فراهم ساختن سرمايه تقوى است كه در آيه مورد بحث به آن اشاره شده است. سپس مراقبت و سرانجام توجه به خويشتن و پناه بردن به خدا، ياد الطاف و نعمتهاى او، و مجازاتهاى دردناك خطاكاران است.
اصولا وسوسههاى نفس و شيطان همانند ميكربهاى بيماریزا است كه در همه وجود دارند ولى به دنبال بنيههاى ضعيف و جسمهاى ناتوان مىگردند، تا در آنجا نفوذ كنند اما آنها كه جسمى سالم و نيرومند و قوى دارند، اين ميكربها را از خود دفع مىكنند كه پرهيزكاران در پرتو ذكر خدا از چنگال اين وسوسههاى شيطانى رهايی مىيابند. (تفسير نمونه- سوره اعراف- آيات201 و 202).
قرآن كريم پيوسته دشمنی شيطان را به انسان تذكر داده است؛ در سوره اعراف راه مقابله با وسوسههای اين دشمن ديرينه را بيان میكند: «وَ إِمَّا یَنزَغَنَّك مِنَ الشیْطنِ نَزْغٌ فَاستَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سمِيعٌ عَلِيمٌ، إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسهُمْ طائفٌ مِّنَ الشیْطنِ تَذَكرُوا فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ؛ و هر گاه وسوسهاى از شيطان به تو رسد به خدا پناه بر، كه او شنونده و دانا است، پرهيزكاران هنگامى كه گرفتار وسوسههاى شيطان شوند به ياد (خدا و پاداش و كيفر او) مى افتند و (در پرتو ياد او راه حق را مىبينند و) بينا مىگردند. سوره اعراف؛ آيات 200 و 201.
قرآن دستور مىدهد كه اگر وسوسههاى شيطانى، متوجه تو شد، به خدا پناه ببر و خود را به او بسپار، و از لطفش مدد بخواه، زيرا او سخن تو را مىشنود و از اسرار درونت آگاه و از وسوسههاى شياطين با خبر است.
قرآن راه غلبه و پيروزى بر وسوسههاى شيطان را به اين صورت بيان مىكند كه پرهيزكاران هنگامى كه وسوسههاى شيطانى، آنها را احاطه مىكند به ياد خدا و نعمتهاى بىپايانش، به ياد عواقب شوم گناه و مجازات دردناك خدا مىافتند. در اين هنگام ابرهاى تيره و تار وسوسه از اطراف قلب آنها كنار مىرود و راه حق را به روشنى مىبينند و انتخاب مىكنند.
واژه «طائف» در اين آيات به معنى طوافكننده است، گويا وسوسههاى شيطانى همچون طواف كنندهاى پيرامون فكر و روح انسان پيوسته گردش مىكنند تا راهى براى نفوذ بيابند، اگر انسان در اين هنگام به ياد خدا و عواقب شوم گناه بيفتد، آنها را از خود دور ساخته و رهائى مىيابد و گرنه سرانجام در برابر اين وسوسهها تسليم مىگردد.
اصولا هر كس در هر مرحلهاى از ايمان و در هر سن و سال گهگاه گرفتار وسوسههاى شيطانى مىگردد و گاه در خود احساس مىكند كه نيروى محرك شديدى در درون جانش آشكار شده و او را به سوى گناه دعوت مىكند، اين وسوسهها و تحريكها، مسلما در سنين جوانى بيشتر است؛ در محيطهاى آلوده، همچون محيطهاى امروز كه خود مراكز فساد در آن فراوان و آزادى نه به معنى حقيقى بلكه به شكل بیبند و بارى همه جا را فرا گرفته و دستگاههاى تبليغاتى غالبا در خدمت شيطان و وسوسههاى شيطانى هستند فزونتر مىباشد، تنها راه نجات از آلودگى در چنين شرايطى، نخست فراهم ساختن سرمايه تقوى است كه در آيه مورد بحث به آن اشاره شده است. سپس مراقبت و سرانجام توجه به خويشتن و پناه بردن به خدا، ياد الطاف و نعمتهاى او، و مجازاتهاى دردناك خطاكاران است.
اصولا وسوسههاى نفس و شيطان همانند ميكربهاى بيماریزا است كه در همه وجود دارند ولى به دنبال بنيههاى ضعيف و جسمهاى ناتوان مىگردند، تا در آنجا نفوذ كنند اما آنها كه جسمى سالم و نيرومند و قوى دارند، اين ميكربها را از خود دفع مىكنند كه پرهيزكاران در پرتو ذكر خدا از چنگال اين وسوسههاى شيطانى رهايی مىيابند. (تفسير نمونه- سوره اعراف- آيات201 و 202).
