لزوم تبيين جايگاه دعا بر سلامت بيماران/ لزوم انجام پژوهشهای علمی در حوزه دعادرمانی
گروه سلامت: دانشيار دانشگاه علوم پزشكی با تأكيد بر تبيين جايگاه دعا بر سلامت بيماران خواستار رفع عوامل محدودكننده انجام پژوهشهای علمی در حوزه دعادرمانی شد.
مژگان كاربخش، دانشيار دانشگاه علوم پزشكی تهران در گفتوگو با خبرگزاری بين المللی قرآن(ايكنا)، با اشاره به قدمت طولانی استفاده از دعا برای بهبود بيماران در اسلام و ايران، گفت: در گذشته اطبا از ميان حكيمانی بودند كه با علوم مختلفی آشنايی داشته و از آنها در درمان بيماران بهره میبردند به طوریكه پزشكان ايرانی در كنار داروهايی كه برای بيماران ترويج میكردند از روشهايی از قبيل دعا برای بهبودی آنها نيز استفاده میكردند.
وی ادامه داد: بنابراين آنان افرادی بودند كه علاوه بر تبحر در زمينه طب، ارتباطات معنوی گستردهای با هستی و نيز مردم جامعه خود داشته و سعی میكردند در كنار درمانهای معمول، از دعا و طلب شفا نيز برای بيماران استفاده كنند.
كاربخش يكی از چالشهای كنونی جامعه علمی را اصالت دادن به شواهد و علوم غربی به جای فراخوانی و تكيه بر فرهنگ و پيشينه علمی دانشمندان ايرانی ــ اسلامی عنوان كرد و افزود: در دهه گذشته، كشورهای غربی تحقيقات گستردهای را در زمينه تاثير دعا بر سلامت انجام دادهاند و تعداد مقالات علمی منتشر شده آنان در مورد بررسی اثربخشی دعا در درمان بيماران از مطالعات چاپ شده از پژوهشگران كشورمان در اين حيطه بيشتر بوده اين در حالی است كه دانشمندان اسلامی ــ ايرانی در اين زمينه در گذشته پيشتاز و طلايهدار بودند.
وی از جمله معتبرترين اين پژوهشها به يك مطالعه كارآزمايی بالينی اشاره كرد كه با حجم نمونه مجموعاً 1000 نفر و با هدف تعيين اثر دعادرمانی (در كنار درمان های معمول) در بهبود پيامد بيماران بستری در بخش مراقبتهای قلبی (CCU) در كشور آمريكا انجام شد و نتايج آن در سال 1999 در مجله آرشيو بيماریهای داخلی به چاپ رسيد.
وی ادامه داد: از جمله پژوهشهای برجسته بينالمللی ديگر در اين زمينه میتوان به مطالعهای از كشور كره جنوبی در زمينه تاثير دعا بر موفقيت لقاح خارج رحمی (IVF) كه از روشهای مهم در درمان ناباروری میباشد اشاره كرد.
اين استاديار دانشگاه علوم پزشكی تهران با اشاره به متعدد بودن مطالعات علمی در عرصه تاثير دعا بر سلامت در ساير كشورها، گفت: پژوهشگران اين حيطه در دنيا عمدتاً خود پزشك بودهاند و نتايج مطالعات خود را در در زمينه اثر دعادرمانی در مجلات معتبر علمی به چاپ رسانيدهاند البته مثل هر پژوهشی در اين حيطه هم ممكن است بر اساس شرايط پژوهش، قدرت(power) مطالعه، مدت پيگيری پژوهشگر نتواند نتيجه اثربخشی از مداخله يعنی دعادرمانی پيدا كند كه به هيچ عنوان به معنی زير سوال بردن اعتقادات ما و بر هم ريختن بنيان فكری ما در مورد دعا نيست.
كار بخش تصريح كرد: يكی از معروفترين نويسندگان كه در مورد دعا درمانی تاليفات متعددی دارد بنام دكتر لاری دوسی در كتاب خود با نام كلمات شفا بخش میگويد «شواهد موجود در مورد تاثير مثبت دعا در درمان آنقدر زياد است كه حيف است بيماران را از اين فرصت برای بهبودی محروم كنيم.»
وی با تاكيد بر اهميت دعای پزشك برای بيمار، اظهار كرد: با توجه به اينكه پزشك به صورت خاص هم از نظر نظر تئوری و هم عملی در درمان و شفای بيمار (به اذن خداوند) دخيل است، میتواند دعاها را اختصاصیتر به خصوص در زمان مداخلات طبی يا جراحی انجام دهد و طبعا اين شكل از دعا، تاثيرگذاری بيشتری دارد.
اين متخصص پزشك اجتماعی بيان كرد: در يك مطالعه كه توفيق همكاری با در آن را داشتم و نتايج آن به صورت مقاله ای با عنوان «بررسی ديدگاه و عملكرد پزشكان درباره كاربرد دعا در درمان» به چاپ رسيده، 3/31 درصد از پزشكان مورد مطالعه در تهران اظهار كرده بودند كه بيمارانشان «اغلب» از آنان میخواهند برای بهبودی آنها دعا كنند و 8/58 درصد نيز بيان كردند كه اين درخواست «گاهی» مطرح شده است.
وی در پاسخ به اين سوال كه آيا در حال حاضر فرضيهای در زمينه تاثير دعا بر سلامت بيماران در كشورمان در دست تحقيق است، بيان كرد: مقالات متعددی از پژوهشگران داخلی در اين زمينه چاپ شده اما با اين وجود، با مشكلات عديدهای در انجام مطالعات علمی و دستيابی به نتايج كاربردی در اين عرصه مواجه هستيم.
كاربخش يكی از اين محدوديتها در اين عرصه را نبود يك سازمان يا مركز خاص متولی و حمايت كننده علمی از اين امر عنوان و تصريح كرد: در عين حال از جمله تحقيقاتی كه در اين زمينه در كشورمان انجام شده، مطالعه بر روی تاثير دعادرمانی بر ارتقای سلامت بيماران مبتلا به تالاسمی ماژور (در كنار درمانهای معمول اين بيماری) بوده است كه به دنبال آن، تاثيرات مثبتی را در سلامت اين بيماران از جمله در زمينه كيفيت زندگی و فاصله زمانی بين تزريق خونها، شاهد بوديم.
وی عنوان كرد: با اين وجود، شرايطی مانند مشكلات در كسب مجوزهای لازم برای اين نوع پژوهش مداخلهای به دليل محدود بودن مراكز پژوهشی كه در اين زمينه توان و تعهد داشته باشند، عدم حمايت و تشويق لازم، دشواری دسترسی به حجم نمونه لازم از بيماران برای بررسی اثر اين مداخله و عدم شناخت كافی همكاران پزشك و پيراپزشك نسبت به اهميت و جنبههای علمی اين دسته از مطالعات بين رشتهای را میتوان از عوامل محدودكننده انجام پژوهشهای علمی در اين حيطه علمی برشمرد.
وی ادامه داد: بنابراين آنان افرادی بودند كه علاوه بر تبحر در زمينه طب، ارتباطات معنوی گستردهای با هستی و نيز مردم جامعه خود داشته و سعی میكردند در كنار درمانهای معمول، از دعا و طلب شفا نيز برای بيماران استفاده كنند.
كاربخش يكی از چالشهای كنونی جامعه علمی را اصالت دادن به شواهد و علوم غربی به جای فراخوانی و تكيه بر فرهنگ و پيشينه علمی دانشمندان ايرانی ــ اسلامی عنوان كرد و افزود: در دهه گذشته، كشورهای غربی تحقيقات گستردهای را در زمينه تاثير دعا بر سلامت انجام دادهاند و تعداد مقالات علمی منتشر شده آنان در مورد بررسی اثربخشی دعا در درمان بيماران از مطالعات چاپ شده از پژوهشگران كشورمان در اين حيطه بيشتر بوده اين در حالی است كه دانشمندان اسلامی ــ ايرانی در اين زمينه در گذشته پيشتاز و طلايهدار بودند.
وی از جمله معتبرترين اين پژوهشها به يك مطالعه كارآزمايی بالينی اشاره كرد كه با حجم نمونه مجموعاً 1000 نفر و با هدف تعيين اثر دعادرمانی (در كنار درمان های معمول) در بهبود پيامد بيماران بستری در بخش مراقبتهای قلبی (CCU) در كشور آمريكا انجام شد و نتايج آن در سال 1999 در مجله آرشيو بيماریهای داخلی به چاپ رسيد.
وی ادامه داد: از جمله پژوهشهای برجسته بينالمللی ديگر در اين زمينه میتوان به مطالعهای از كشور كره جنوبی در زمينه تاثير دعا بر موفقيت لقاح خارج رحمی (IVF) كه از روشهای مهم در درمان ناباروری میباشد اشاره كرد.
اين استاديار دانشگاه علوم پزشكی تهران با اشاره به متعدد بودن مطالعات علمی در عرصه تاثير دعا بر سلامت در ساير كشورها، گفت: پژوهشگران اين حيطه در دنيا عمدتاً خود پزشك بودهاند و نتايج مطالعات خود را در در زمينه اثر دعادرمانی در مجلات معتبر علمی به چاپ رسانيدهاند البته مثل هر پژوهشی در اين حيطه هم ممكن است بر اساس شرايط پژوهش، قدرت(power) مطالعه، مدت پيگيری پژوهشگر نتواند نتيجه اثربخشی از مداخله يعنی دعادرمانی پيدا كند كه به هيچ عنوان به معنی زير سوال بردن اعتقادات ما و بر هم ريختن بنيان فكری ما در مورد دعا نيست.
كار بخش تصريح كرد: يكی از معروفترين نويسندگان كه در مورد دعا درمانی تاليفات متعددی دارد بنام دكتر لاری دوسی در كتاب خود با نام كلمات شفا بخش میگويد «شواهد موجود در مورد تاثير مثبت دعا در درمان آنقدر زياد است كه حيف است بيماران را از اين فرصت برای بهبودی محروم كنيم.»
وی با تاكيد بر اهميت دعای پزشك برای بيمار، اظهار كرد: با توجه به اينكه پزشك به صورت خاص هم از نظر نظر تئوری و هم عملی در درمان و شفای بيمار (به اذن خداوند) دخيل است، میتواند دعاها را اختصاصیتر به خصوص در زمان مداخلات طبی يا جراحی انجام دهد و طبعا اين شكل از دعا، تاثيرگذاری بيشتری دارد.
اين متخصص پزشك اجتماعی بيان كرد: در يك مطالعه كه توفيق همكاری با در آن را داشتم و نتايج آن به صورت مقاله ای با عنوان «بررسی ديدگاه و عملكرد پزشكان درباره كاربرد دعا در درمان» به چاپ رسيده، 3/31 درصد از پزشكان مورد مطالعه در تهران اظهار كرده بودند كه بيمارانشان «اغلب» از آنان میخواهند برای بهبودی آنها دعا كنند و 8/58 درصد نيز بيان كردند كه اين درخواست «گاهی» مطرح شده است.
وی در پاسخ به اين سوال كه آيا در حال حاضر فرضيهای در زمينه تاثير دعا بر سلامت بيماران در كشورمان در دست تحقيق است، بيان كرد: مقالات متعددی از پژوهشگران داخلی در اين زمينه چاپ شده اما با اين وجود، با مشكلات عديدهای در انجام مطالعات علمی و دستيابی به نتايج كاربردی در اين عرصه مواجه هستيم.
كاربخش يكی از اين محدوديتها در اين عرصه را نبود يك سازمان يا مركز خاص متولی و حمايت كننده علمی از اين امر عنوان و تصريح كرد: در عين حال از جمله تحقيقاتی كه در اين زمينه در كشورمان انجام شده، مطالعه بر روی تاثير دعادرمانی بر ارتقای سلامت بيماران مبتلا به تالاسمی ماژور (در كنار درمانهای معمول اين بيماری) بوده است كه به دنبال آن، تاثيرات مثبتی را در سلامت اين بيماران از جمله در زمينه كيفيت زندگی و فاصله زمانی بين تزريق خونها، شاهد بوديم.
وی عنوان كرد: با اين وجود، شرايطی مانند مشكلات در كسب مجوزهای لازم برای اين نوع پژوهش مداخلهای به دليل محدود بودن مراكز پژوهشی كه در اين زمينه توان و تعهد داشته باشند، عدم حمايت و تشويق لازم، دشواری دسترسی به حجم نمونه لازم از بيماران برای بررسی اثر اين مداخله و عدم شناخت كافی همكاران پزشك و پيراپزشك نسبت به اهميت و جنبههای علمی اين دسته از مطالعات بين رشتهای را میتوان از عوامل محدودكننده انجام پژوهشهای علمی در اين حيطه علمی برشمرد.
