به نهر نماز، گناهان آدمی شسته میشود
گروه اجتماعی: نماز در آموزههای اسلامی از اهميت و ارزش فوقالعادهای برخوردار است؛ به نماز گناهان انسان شسته میشود و نيكیها جايگزين آنها میشوند.
در دعای روز بيست و سوم ماه مبارك رمضان، شستشوی گناهان را از درگاه خداوند سبحان میطلبيم: «اللهمّ اغسِلْنی فيهِ من الذُّنوبِ و طَهِّرْنی فيهِ من العُيوبِ و امْتَحِنْ قَلْبی فيهِ بِتَقْوَى القُلوبِ يا مُقيلَ عَثَراتِ المُذْنِبين؛ خدايا بشوى مرا در اين ماه از گناه و پاكم نما در آن از عيبها و آزمايش كن دلم را در آن به پرهيزكارى دلها، اى چشم پوش لغزشهاى گناهكاران».
خداوند در قرآن كريم، نماز را عامل شستشوی گناه بيان میكند: «وَ أَقِمِ الصلَوةَ طرَفىِ النهَارِ وَ زُلَفاً مِّنَ الَّیْلِ إِنَّ الحَْسنَتِ یُذْهِبنَ السیِّئَاتِ ذَلِك ذِكْرَى لِلذَّكِرِينَ؛ نماز را در دو طرف روز و اوائل شب برپا دار، چرا كه حسنات ، سيئات (و آثار آنها را) بر طرف مى سازند، اين تذكرى است براى آنها كه اهل تذكرند. سوره هود آيه 114»
از آنجا كه جمله «إِنَّ الحَْسنَتِ یُذْهِبنَ السیِّئَاتِ» بلافاصله بعد از دستور نماز ذكر شده يكى از مصداقهاى روشن آن، نمازهاى روزانه است و اگر مى بينيم در روايات تنها تفسير به نمازهاى روزانه شده دليل بر انحصار نيست، بلكه همانگونه كه بارها گفته ايم بيان يك مصداق روشن قطعى است.
در روايات متعددى كه ذيل آيات فوق از پيامبر(ص) و ائمه معصومين(ع) نقل شده تعبيراتى ديده مى شود كه از اهميت فوق العاده نماز در مكتب اسلام پرده بر مى دارد.
ابو عثمان مى گويد: من با سلمان فارسى زير درختى نشسته بودم، او شاخه خشكى را گرفت و تكان داد تا تمام برگهايش فرو رفت، سپس رو به من كرد و گفت سئوال نكردى چرا اين كار را كردم .گفتم : بگو ببينم منظورت چه بود؟ گفت: اين همان كارى بود كه پيامبر(ص) انجام داد هنگامى كه خدمتش زير درختى نشسته بودم، سپس پيامبر اين سؤ ال را از من كرد و گفت سلمان نمى پرسى چرا چنين كردم؟ من عرض كردم بفرمائيد چرا؟ فرمود: «ان المسلم اذا توضا فاحسن الوضوء ثم صلى الصلوات الخمس تحاتت خطاياه كما تحات هذا الورق؛ هنگامى كه مسلمان وضو بگيرد و خوب وضو بگيرد، سپس نمازهاى پنجگانه را بجا آورد، گناهان او فرو مى ريزد، همانگونه كه برگهاى اين شاخه فرو ريخت».
در حديث ديگرى مىخوانيم: مردى در مسجد آمد و عرض كرد يا رسول الله من گناهى كردهام كه حد بر آن لازم مىشود، آن حد را بر من اجرا فرما، فرمود: آيا نماز با ما خواندى؟ عرض كرد آرى، اى رسول خدا، فرمود: خداوند گناه تو ـ يا حد تو ـ را بخشيد.
همچنين از پيامبر(ص) نقل شده كه فرمود: «انما منزلة الصلوات الخمس لامتى كنهر جار على باب احدكم فما يظن احدكم لو كان فى جسده درن ثم اغتسل فى ذلك النهر خمس مرات كان يبقى فى جسده درن فكذلك و الله الصلوات الخمس لامتى؛ نمازهاى پنجگانه براى امت من همچون يك نهر آب جارى است كه بر در خانه يكى از شما باشد، آيا گمان مى كنيد اگر كثافتى در تن او باشد و سپس پنج بار در روز در آن نهر غسل كند آيا چيزى از آن بر جسد او خواهد ماند؛ همچنين است بخدا سوگند نمازهاى پنجگانه براى امت من».
به هر حال جاى ترديد نيست كه هر گاه نماز با شرائطش انجام شود، انسان را در عالمى از معنويت و روحانيت فرو مى برد كه پيوندهاى ايمانى او را با خدا چنان محكم مى سازد كه آلودگيها و آثار گناه را از دل و جان او شستشو مى دهد. نماز انسان را در برابر گناه بيمه مىكند و زنگار گناه را از آئينه دل مى زدايد.
نماز جوانه هاى ملكات عالى انسانى را در اعماق جان بشر مى روياند، نماز اراده را قوى و قلب را پاك و روح را تطهير میكند، و به اين ترتيب نماز در صورتى كه به صورت جسم بي روح نباشد مكتب عالى تربيت است.
در تفسير آيه مورد بحث حديث جالبى از على(ع) به اين مضمون نقل شده است كه فرمود: از حبيب خودم رسول خدا شنيدم كه فرمود: اميد بخشترين آيه قرآن همين آيه است.
چه اميدى از اين بيشتر كه انسان بداند هر گاه پاى او بلغزد و يا هوى و هوس بر او چيره شود (بدون اينكه اصرار بر گناه داشته باشد پايش به گناه كشيده شود) هنگامى كه وقت نماز فرا رسيد، وضو گرفت و در پيشگاه معبود به راز و نياز برخاست احساس شرمسارى كه از لوازم توجه به خدا است نسبت به اعمال گذشته به او دست داد گناه او بخشوده مى شود و ظلمت و تاريكيش از قلب او بر مى خيزد. تفسير نمونه، سوره هود،آيه 114.
خداوند در قرآن كريم، نماز را عامل شستشوی گناه بيان میكند: «وَ أَقِمِ الصلَوةَ طرَفىِ النهَارِ وَ زُلَفاً مِّنَ الَّیْلِ إِنَّ الحَْسنَتِ یُذْهِبنَ السیِّئَاتِ ذَلِك ذِكْرَى لِلذَّكِرِينَ؛ نماز را در دو طرف روز و اوائل شب برپا دار، چرا كه حسنات ، سيئات (و آثار آنها را) بر طرف مى سازند، اين تذكرى است براى آنها كه اهل تذكرند. سوره هود آيه 114»
از آنجا كه جمله «إِنَّ الحَْسنَتِ یُذْهِبنَ السیِّئَاتِ» بلافاصله بعد از دستور نماز ذكر شده يكى از مصداقهاى روشن آن، نمازهاى روزانه است و اگر مى بينيم در روايات تنها تفسير به نمازهاى روزانه شده دليل بر انحصار نيست، بلكه همانگونه كه بارها گفته ايم بيان يك مصداق روشن قطعى است.
در روايات متعددى كه ذيل آيات فوق از پيامبر(ص) و ائمه معصومين(ع) نقل شده تعبيراتى ديده مى شود كه از اهميت فوق العاده نماز در مكتب اسلام پرده بر مى دارد.
ابو عثمان مى گويد: من با سلمان فارسى زير درختى نشسته بودم، او شاخه خشكى را گرفت و تكان داد تا تمام برگهايش فرو رفت، سپس رو به من كرد و گفت سئوال نكردى چرا اين كار را كردم .گفتم : بگو ببينم منظورت چه بود؟ گفت: اين همان كارى بود كه پيامبر(ص) انجام داد هنگامى كه خدمتش زير درختى نشسته بودم، سپس پيامبر اين سؤ ال را از من كرد و گفت سلمان نمى پرسى چرا چنين كردم؟ من عرض كردم بفرمائيد چرا؟ فرمود: «ان المسلم اذا توضا فاحسن الوضوء ثم صلى الصلوات الخمس تحاتت خطاياه كما تحات هذا الورق؛ هنگامى كه مسلمان وضو بگيرد و خوب وضو بگيرد، سپس نمازهاى پنجگانه را بجا آورد، گناهان او فرو مى ريزد، همانگونه كه برگهاى اين شاخه فرو ريخت».
در حديث ديگرى مىخوانيم: مردى در مسجد آمد و عرض كرد يا رسول الله من گناهى كردهام كه حد بر آن لازم مىشود، آن حد را بر من اجرا فرما، فرمود: آيا نماز با ما خواندى؟ عرض كرد آرى، اى رسول خدا، فرمود: خداوند گناه تو ـ يا حد تو ـ را بخشيد.
همچنين از پيامبر(ص) نقل شده كه فرمود: «انما منزلة الصلوات الخمس لامتى كنهر جار على باب احدكم فما يظن احدكم لو كان فى جسده درن ثم اغتسل فى ذلك النهر خمس مرات كان يبقى فى جسده درن فكذلك و الله الصلوات الخمس لامتى؛ نمازهاى پنجگانه براى امت من همچون يك نهر آب جارى است كه بر در خانه يكى از شما باشد، آيا گمان مى كنيد اگر كثافتى در تن او باشد و سپس پنج بار در روز در آن نهر غسل كند آيا چيزى از آن بر جسد او خواهد ماند؛ همچنين است بخدا سوگند نمازهاى پنجگانه براى امت من».
به هر حال جاى ترديد نيست كه هر گاه نماز با شرائطش انجام شود، انسان را در عالمى از معنويت و روحانيت فرو مى برد كه پيوندهاى ايمانى او را با خدا چنان محكم مى سازد كه آلودگيها و آثار گناه را از دل و جان او شستشو مى دهد. نماز انسان را در برابر گناه بيمه مىكند و زنگار گناه را از آئينه دل مى زدايد.
نماز جوانه هاى ملكات عالى انسانى را در اعماق جان بشر مى روياند، نماز اراده را قوى و قلب را پاك و روح را تطهير میكند، و به اين ترتيب نماز در صورتى كه به صورت جسم بي روح نباشد مكتب عالى تربيت است.
در تفسير آيه مورد بحث حديث جالبى از على(ع) به اين مضمون نقل شده است كه فرمود: از حبيب خودم رسول خدا شنيدم كه فرمود: اميد بخشترين آيه قرآن همين آيه است.
چه اميدى از اين بيشتر كه انسان بداند هر گاه پاى او بلغزد و يا هوى و هوس بر او چيره شود (بدون اينكه اصرار بر گناه داشته باشد پايش به گناه كشيده شود) هنگامى كه وقت نماز فرا رسيد، وضو گرفت و در پيشگاه معبود به راز و نياز برخاست احساس شرمسارى كه از لوازم توجه به خدا است نسبت به اعمال گذشته به او دست داد گناه او بخشوده مى شود و ظلمت و تاريكيش از قلب او بر مى خيزد. تفسير نمونه، سوره هود،آيه 114.
