بررسی اهميت امر به معروف و نهی از منكر در جامعه
همه میدانيم انسان يك موجود اجتماعی است و سرنوشتش با سرنوشت جامعهای كه در آن زندگی میكند ارتباط مستقيم دارد. بنابراين سود و زيان كارهای او تنها به خودش مربوط نشده بلكه جامعهای را كه در آن قرار دارد، تحت تأثير قرار میدهد.
همه میدانيم انسان يك موجود اجتماعی است و سرنوشتش با سرنوشت جامعهای كه در آن زندگی میكند ارتباط مستقيم دارد. بنابراين سود و زيان كارهای او تنها به خودش مربوط نشده بلكه جامعهای را كه در آن قرار دارد، متأثر میسازد. در بينش اسلامی يك مسلمان همانطور كه بايد در فكر اصلاح نفس خود باشد تا بیعيب بماند بايد در جهت اصلاح ديگران نيز بكوشد.
بیتوجهی نسبت به اعمال و سرنوشت ديگران در واقع بیاعتنايی به سرنوشت خويشتن است اگر فساد، گناه، انحراف و منكر در جامعه شيوع پيدا كند آثار نامطلوب آن دامنگير همه افراد خواهد شد و هيچكس از شعله سوزانش ايمنی نخواهد داشت.
لذا اسلام هميشه از پيروان خود خواسته و میخواهد كه خود را در برابر جامعه متعهد دانسته و با مشاهده ظلم و ستم ساكت نمانند بلكه همواره ديگران را به خوبیها امر و از بدیها باز دارند.
تأكيدهای مكرر قرآن كريم و روايات معصومان(ع) نشاندهنده اهميت اين موضوع است تا محيط اجتماع يك محيط سالم بماند. به عنوان نمونه به آيه ۱۱۰ سوره مباركه آل عمران عنايت داشته باشيم كه فرمود: «كنتم خير امته اخرجت للناس تامرون بالمعروف و تنهون عن المنكر و تومنون بالله و لوآمن اهل الكتاب لكان خير الهم منهم المومنون و اكثرهم الفاسقون؛ شما بهترين امتی هستيد كه برای مردم پديدار شدهايد كه به كار پسنديده فرمان میدهيد و از كار ناپسند باز میداريد و به خدا ايمان داريد».
عنوان «خير امه» در اين آيه يك لقب تشريفاتی نيست بلكه يك مدال ارزشمند است برای آمرين به معروف و ناهين از منكر. از بين روايات معصومان(ع) به روايتی از امام علی(ع) اشاره داشته باشيم كه فرمودند «و اما اعمال البر كلها و الجهاد فی سبيل الله عند الامر بالمعروف والنهی عن المنكر كنفته فی بحرلجی» و همه اعمال نيك حتی جهاد در راه خدا در مقايسه با امر به معروف و نهی از منكر همچون رطوبت دهان در مقايسه با دريايی پهناور است. اين روايط نشانگر عظمت اين واجب در مقابل ساير واجبات است.
از توضيحی كه در مقدمه بحث بيان شد معلوم شد معروف و منكر دو واژه خشك و بیروح نيستند كه فقط در امور خاص كاربرد داشته باشند بلكه دارای معنايی وسيع و همه جانبهاند كه به همه امور دنيا و آخرت انسانها توجه كامل دارد.
معروف يك اصطلاح عام است برای كارهايی از قبيل عبادات، معاملات، محيط خانواده و اجتماع لذا همه كارهای خير و نيك را در بر میگيرد. نقطه مقابل معروف، منكر است كه شامل هركار ناپسندی میشود. به طور خلاصه معروف همه واجبات و مستحبات و منكر شامل همه كارهای حرام و مكروه خواهند بود. امر به واجبات واجب، امر به مستحبات مستحب و نهی از محرمات واجب و نهی از مكروهات مستحب خواهد بود.
*منبع: حجتالسلام سجادیتبار، مشاور فرهنگی امام جمعه دزفول
بیتوجهی نسبت به اعمال و سرنوشت ديگران در واقع بیاعتنايی به سرنوشت خويشتن است اگر فساد، گناه، انحراف و منكر در جامعه شيوع پيدا كند آثار نامطلوب آن دامنگير همه افراد خواهد شد و هيچكس از شعله سوزانش ايمنی نخواهد داشت.
لذا اسلام هميشه از پيروان خود خواسته و میخواهد كه خود را در برابر جامعه متعهد دانسته و با مشاهده ظلم و ستم ساكت نمانند بلكه همواره ديگران را به خوبیها امر و از بدیها باز دارند.
تأكيدهای مكرر قرآن كريم و روايات معصومان(ع) نشاندهنده اهميت اين موضوع است تا محيط اجتماع يك محيط سالم بماند. به عنوان نمونه به آيه ۱۱۰ سوره مباركه آل عمران عنايت داشته باشيم كه فرمود: «كنتم خير امته اخرجت للناس تامرون بالمعروف و تنهون عن المنكر و تومنون بالله و لوآمن اهل الكتاب لكان خير الهم منهم المومنون و اكثرهم الفاسقون؛ شما بهترين امتی هستيد كه برای مردم پديدار شدهايد كه به كار پسنديده فرمان میدهيد و از كار ناپسند باز میداريد و به خدا ايمان داريد».
عنوان «خير امه» در اين آيه يك لقب تشريفاتی نيست بلكه يك مدال ارزشمند است برای آمرين به معروف و ناهين از منكر. از بين روايات معصومان(ع) به روايتی از امام علی(ع) اشاره داشته باشيم كه فرمودند «و اما اعمال البر كلها و الجهاد فی سبيل الله عند الامر بالمعروف والنهی عن المنكر كنفته فی بحرلجی» و همه اعمال نيك حتی جهاد در راه خدا در مقايسه با امر به معروف و نهی از منكر همچون رطوبت دهان در مقايسه با دريايی پهناور است. اين روايط نشانگر عظمت اين واجب در مقابل ساير واجبات است.
از توضيحی كه در مقدمه بحث بيان شد معلوم شد معروف و منكر دو واژه خشك و بیروح نيستند كه فقط در امور خاص كاربرد داشته باشند بلكه دارای معنايی وسيع و همه جانبهاند كه به همه امور دنيا و آخرت انسانها توجه كامل دارد.
معروف يك اصطلاح عام است برای كارهايی از قبيل عبادات، معاملات، محيط خانواده و اجتماع لذا همه كارهای خير و نيك را در بر میگيرد. نقطه مقابل معروف، منكر است كه شامل هركار ناپسندی میشود. به طور خلاصه معروف همه واجبات و مستحبات و منكر شامل همه كارهای حرام و مكروه خواهند بود. امر به واجبات واجب، امر به مستحبات مستحب و نهی از محرمات واجب و نهی از مكروهات مستحب خواهد بود.
*منبع: حجتالسلام سجادیتبار، مشاور فرهنگی امام جمعه دزفول
