تكاليف افراد جامعه، پزشك و پرستاران در رابطه با بيمار بر اساس روايات
گروه سلامت: بيماری، فرد را مستعد اختلالات روانی متعددی میكند كه اين مسئله سير بهبود بيماری و سلامت جامعه را متاثر میسازد و آشنايی افراد به ويژه پرسنل درمانی به ويژه پزشك و پرستاران با تكاليف مختلف در ارتباط با بيمار را بر اساس روايات ضروری میكند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) وجود صدها روايت در باب عيادت و قرار دادن پاداشهای بزرگ و فراوان برای عيادت از بيماران، نقطه درخشانی برای روابط صحيح انسانی پيش روی همگان قرار داده است و اسلام با در نظر گرفتن باب مهم عيادت بيمار از اقوام و آشنايان خواسته كه در هنگام بيمار شدن افراد به آنان بیتوجه نباشند بلكه به عيادت از بيماران بروند و آنان را در وضعيت نامناسب بيماری ياری كنند.
در حديثی از پيامبر اكرم(ص) عيادت از بيمار به عنوان يك حق ذكر شده است و آن حضرت میفرمايند: مسلمان بر مسلمان پنج حق دارد وقتی او را ديد سلام كند وقتی دعوت كرد بپذيرد، وقتی بيمار شد عيادتش كند، وقتی مرد جنازهاش را تشييع كند و هر چه برای خود میخواهد برای او نيز بخواهد.
امام علی عليه السلام در روايتی در باب آداب عيادت، میفرمايند: بزرگترين پاداش را نزد خداوند عزوجل آن عيادت كنندهای دارد كه هر گاه به عيادت برادرش برود زمان كوتاهی نزد او بنشيند مگر اين كه خود بيمار دوست داشته باشد و از او بخواهد كه بيشتر بنشيند.
ويژگی عيادات كامل در روايتی ديگر از امام صادق عليه السلام آمده و آن اينكه دست را روی بازوی بيمار بگذاری و زود از پيش او برخيزی، زير عيادت احمقها برای بيمار سخت تر از درد خود اوست. يكی ديگر از آداب عيادت بيمار اين است كه انسان او را دلداری دهد و روحيهاش را تقويت كند و با گفتن مطالبی از اين قبيل كه به زودی كسالت و بيماريت بر طرف خواهد شد، خدا به تو صحت و عافيت میدهد تا به زندگی خود ادامه دهی به او آرامش ببخشی چون بعضی از افراد هنگام بيماری روحيه خود را از دست میدهند.
پيامبر اكرم(ص) میفرمايند: هر گاه بر بيمار وارد شديد او را به سلامت و طول عمر اميدوار سازيد گر چه اين اميدوار ساختن در قضا و قدر موثر نيست ولی بيمار را دلخوش میسازد و باعث آرامش و تسكين او میشود(1)
پرسنل درمان نيز در رابطه با بيمار وظايفی دارند و احاديث ذكر شده در مورد ارزش و اهميت پرستاری از بيمار به گونهای بيانگر اهميت توجه به نيازهای بيمار توسط كادر و پرسنل درمان است تا با اهتمام نسبت به چگونگی رابطه با بيمار و عدم سختگيری به وی از يكطرف و وجود قوانين حقوقی كه در صورت صدمه به بيمار، پزشك يا ساير افراد خاطی را تحت پيگرد و بازخواست قرار میدهد اطمينان خاطر بيمار در دوران بيماری فراهم شود.
مقصود از تحصيلات پزشكی خدمت به بيماران است و عصاره و اساس اخلاق پزشكی بايد در رابطه بين پزشك و بيمار به كار رود بنابراين رابطه پزشك و بيمار بايد در درجه اول اهميت قرار گيرد و آنچه نبايد فراموش كرد و متاسفانه اغلب فراموش میشود اين است كه علم پزشكی و تمام وسايل آن برای راحتی و بهبود حال بيمار است نه پزشك.(2)
نبايد فراموش كرد كه هر بيمار در بيمارستان يك انسان است دارای شخصيت، اميد و آرزو و چه بسا از مرگ و عاقبت بيماری ترس دارد او فقط يك سوژه جالب برای مطالعه و تدريس و تحقيق نيست بلكه انسانی است كه میخواهد سلامت خود را باز يابد و البته بايد به سوالات بيمار از طرف پزشك و پرستار جواب لازم و قانع كنندهای داده شود زيرا يك جواب سربالا يا يك پاسخ انحرافی ممكن است باعث ناراحتی شديد بيمار شود(3)
پيامبر اسلام(ص) در آخرين روزهای عمر خود پس از دعوت همه مردم به مسجد برای آخرين سفارشها، در پيامی كه اشكها را جاری ساخت و همه را منقلب كرد فرمودند: كسی كه يك روز و يك شب پرستاری از بيمار را به عهده بگيرد خداوند او را با ابراهيم(ع) محشور میكند پس همچون درخشش برقی از صراط عبور میكند و كسی كه در برطرف كردن نيازهای بيمار تلاش كند و نياز او را برآورد همانند روزی كه از مادر متولد شده است از گناهان پاك میشود. (4)
منابع:
(1) آشتيانی، محمد رضا آشتيانی، محسن گنجينه آداب اسلامی ،جلد اول، آداب اقتصادی، چاپ اول، انتشارات زهير، پاييز 1381
(2) اشرفی، منصور، اخلاق پزشكی، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی تبريز 1367
(3) اشرفی، منصور، اخلاق پزشكی، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی تبريز 1367
(4) آشتيانی، محمد رضا آشتيانی، محسن گنجينه آداب اسلامی ،جلد اول، آداب اقتصادی، چاپ اول، انتشارات زهير، پاييز 1381
در حديثی از پيامبر اكرم(ص) عيادت از بيمار به عنوان يك حق ذكر شده است و آن حضرت میفرمايند: مسلمان بر مسلمان پنج حق دارد وقتی او را ديد سلام كند وقتی دعوت كرد بپذيرد، وقتی بيمار شد عيادتش كند، وقتی مرد جنازهاش را تشييع كند و هر چه برای خود میخواهد برای او نيز بخواهد.
امام علی عليه السلام در روايتی در باب آداب عيادت، میفرمايند: بزرگترين پاداش را نزد خداوند عزوجل آن عيادت كنندهای دارد كه هر گاه به عيادت برادرش برود زمان كوتاهی نزد او بنشيند مگر اين كه خود بيمار دوست داشته باشد و از او بخواهد كه بيشتر بنشيند.
ويژگی عيادات كامل در روايتی ديگر از امام صادق عليه السلام آمده و آن اينكه دست را روی بازوی بيمار بگذاری و زود از پيش او برخيزی، زير عيادت احمقها برای بيمار سخت تر از درد خود اوست. يكی ديگر از آداب عيادت بيمار اين است كه انسان او را دلداری دهد و روحيهاش را تقويت كند و با گفتن مطالبی از اين قبيل كه به زودی كسالت و بيماريت بر طرف خواهد شد، خدا به تو صحت و عافيت میدهد تا به زندگی خود ادامه دهی به او آرامش ببخشی چون بعضی از افراد هنگام بيماری روحيه خود را از دست میدهند.
پيامبر اكرم(ص) میفرمايند: هر گاه بر بيمار وارد شديد او را به سلامت و طول عمر اميدوار سازيد گر چه اين اميدوار ساختن در قضا و قدر موثر نيست ولی بيمار را دلخوش میسازد و باعث آرامش و تسكين او میشود(1)
پرسنل درمان نيز در رابطه با بيمار وظايفی دارند و احاديث ذكر شده در مورد ارزش و اهميت پرستاری از بيمار به گونهای بيانگر اهميت توجه به نيازهای بيمار توسط كادر و پرسنل درمان است تا با اهتمام نسبت به چگونگی رابطه با بيمار و عدم سختگيری به وی از يكطرف و وجود قوانين حقوقی كه در صورت صدمه به بيمار، پزشك يا ساير افراد خاطی را تحت پيگرد و بازخواست قرار میدهد اطمينان خاطر بيمار در دوران بيماری فراهم شود.
مقصود از تحصيلات پزشكی خدمت به بيماران است و عصاره و اساس اخلاق پزشكی بايد در رابطه بين پزشك و بيمار به كار رود بنابراين رابطه پزشك و بيمار بايد در درجه اول اهميت قرار گيرد و آنچه نبايد فراموش كرد و متاسفانه اغلب فراموش میشود اين است كه علم پزشكی و تمام وسايل آن برای راحتی و بهبود حال بيمار است نه پزشك.(2)
نبايد فراموش كرد كه هر بيمار در بيمارستان يك انسان است دارای شخصيت، اميد و آرزو و چه بسا از مرگ و عاقبت بيماری ترس دارد او فقط يك سوژه جالب برای مطالعه و تدريس و تحقيق نيست بلكه انسانی است كه میخواهد سلامت خود را باز يابد و البته بايد به سوالات بيمار از طرف پزشك و پرستار جواب لازم و قانع كنندهای داده شود زيرا يك جواب سربالا يا يك پاسخ انحرافی ممكن است باعث ناراحتی شديد بيمار شود(3)
پيامبر اسلام(ص) در آخرين روزهای عمر خود پس از دعوت همه مردم به مسجد برای آخرين سفارشها، در پيامی كه اشكها را جاری ساخت و همه را منقلب كرد فرمودند: كسی كه يك روز و يك شب پرستاری از بيمار را به عهده بگيرد خداوند او را با ابراهيم(ع) محشور میكند پس همچون درخشش برقی از صراط عبور میكند و كسی كه در برطرف كردن نيازهای بيمار تلاش كند و نياز او را برآورد همانند روزی كه از مادر متولد شده است از گناهان پاك میشود. (4)
منابع:
(1) آشتيانی، محمد رضا آشتيانی، محسن گنجينه آداب اسلامی ،جلد اول، آداب اقتصادی، چاپ اول، انتشارات زهير، پاييز 1381
(2) اشرفی، منصور، اخلاق پزشكی، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی تبريز 1367
(3) اشرفی، منصور، اخلاق پزشكی، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی تبريز 1367
(4) آشتيانی، محمد رضا آشتيانی، محسن گنجينه آداب اسلامی ،جلد اول، آداب اقتصادی، چاپ اول، انتشارات زهير، پاييز 1381
