مديريت در اسلام؛ فرصتی برای خدمت به خلق خدا
گروه اجتماعی: مديريت در اسلام بهعنوان فرصتی برای انجام وظيفه و خدمت به خلق خداست در حالی كه مديريت غير اسلامی فرصتی برای رسيدن به خواستهها و منافع شخصی بوده و رشد و تعالی كل جامعه را شامل نمیشود.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، مقوله مديريت اسلامی از مباحثی است كه توجه داشتن به آن و بررسی نحوه اجرايی شدن اين مهم میتواند در كاهش معضلات اجتماعی بسيار موثر بوده و توسعه پايدار را برای جمهوری اسلامی به ارمغان آورد.
اگر نگاهی به آموزههای دينی بياندازيم خواهيم ديد كه در دستورات الهی توجه خاصی به نحوه اداره مسلمانان و ممالك اسلامی شده است، اداره كردن يك خانواده و در پی آن يك اداره و سازمان و حتی شهر و يك كشور شرايط خاص و شيوههای مختلفی را طلب میكند.
مديرانی كه درصدد هستند موفقيت و پيشرفت را در سرلوحه كار خود قرار دهند، لازم است از آموزههای دينی و فرمايشات ائمه معصومين(ع) كمال استفاده رابرده و زيردستان و سرپرستان خود را راضی و خشنود نگاه دارند.
در اين راستا نظرات برخی صاحبنظران را جويا شده كه بد نيست برای توسعه مديريت اسلامی از اين نظريات بهره كافی و وافی را بريم.
در اين رابطه حجتالاسلام والمسلمين سيد ابوالحسن حسنزاده، امام جمعه موقت اهواز گفت: دو اصل تخصص و امانتداری در آيات قرآن در رابطه با مديريت جامعه مورد تأكيد قرار گرفته است، دارا بودن شرايط اخلاقی، تخصص و آگاهی در مديريت اسلامی از ضرورياتی است كه اسلام نير بر آن تأكيد داشته است.
وی افزود: همه جوامع بر موضوع مديريت برای اداره جامعه بشری تأكيد دارند البته در برخی از جوامع گروههايی مانند آنارشيستها و يا خوارج كه قائل به هيچ نظمی نبودند و يا شعار مديريت را میدادند حضور داشتند، به غير از اينها همه قائل به رهبری و مديريت جامعه هستند.
در ادامه بررسی اين معقوله مهم اجتماعی و دينی، يك حافظ كل قرآن تقوا و دينمداری را مهمترين شاخصه مدير اسلامی عنوان كرد و گفت: مديريت در جامعه اسلامی تركيبی از تعهد و تخصص است.
مسعود اكبری افزود: خداوند در قرآن كريم صفت قوی بودن و امانتدار و متعهد بودن را مهمترين ويژگی مديريت جامعه اسلامی بايد معرفی كرد.
وی اشاره كرد: اصلیترين تفاوت مديريت اسلامی با مديريت غير اسلامی اين است كه در جامعه اسلامی كارها برای رضايت خداوند انجام میشود ولی در جوامع غير اسلامی كسب رضای الهی مطرح نيست.
اكبری اظهار كرد: توجه به تقوای الهی باعث میشود كه انسان برای رسيدن به هدف تن به انجام هر كاری ندهد؛ ولی در جامعه غير اسلامی هدف وسيله را توجيه كرده؛ لذا از هر وسيلهای هرچند غير اخلاقی برای رسيدن به هدف استفاده میشود.
همه ما بهتر میدانيم و حتما تجربه كردهايم كه در هر كاری مشورت كردن راهی برای پيروزی و موفقيت خواهد بود و در اين زمينه هم احاديث و روايات زيادی از ائمه اطهار نقل شده و مورد تاييد مفاهيم دين است.
مديريت نيز با توجه به مشكلاتی كه در پی دارد نيازمند مشاوره گرفتن از صاحبنظران است و در اين بخش بايد مشورت را در دستور كار همه مديران قرار داد.
بد نيست نظريات برخی افراد را در اين باره جويا شويم.
مسئول دفتر قرآن و عترت اداره ارشاد خراسان جنوبی با بيان اينكه برخورداری از نگرش دينی و مشورت خواستن از مردم از ويژگیهای اخلاقی مدير اسلامی است، گفت: مدير بايد مديريت را امانتی سنگين از طرف مردم بداند؛ چرا كه در اين صورت هيچگاه به بيتالمال تعدی و تجاوز نخواهد كرد.
احمد ضيائی افزود: يك مدير بايد بدون مشورت، تصميم نگيرد اما در اين خصوص بايد به اين نكته توجه داشته باشد كه با افراد جاهل، دروغگو، بخيل، ترسو، حريص، منافق و دورو، تنبل و ناتوان و كسی كه راز نگهدار نيست مشورت نكند.
در اين خصوص نيز حجتالاسلام موحدی در ادامه با تبيين معنای مديريت اسلامی، افزود: مديريتی كه زمينه رشد انسان به سوی الله(الی الله المصير) را فراهم نمايد و مطابق كتاب و سنت و سيره و روش پيامبر(ص) و امامان معصوم(ع) باشد، مديريت اسلامی است.
امام جمعه ايوان با بيان اينكه در زندگی اجتماعی بشر يك مديريت خرد و يك مديريت كلان نياز است، بيان كرد: منظور از مديريت خرد مديريت و سرپرستی در خانواده است و مديريت كلان مديريت كشوری، استانی و... در سطح جامعه است.
اين مبلغ مذهبی با اشاره به آيه 38 سوره شوری: «وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ»؛ و كسانی كه دعوت پروردگارشان را اجابت كرده و نماز را برپا میدارند و كارهايشان به صورت مشورت در ميان آنها است و از آنچه به آنها روزی دادهايم انفاق میكنند»، گفت: اسلام در مديريت خرد و كلان بر اصل مشاوره و مشورت گرفتن و شورا تأكيد دارد.
وی با اشاره به آيه: «وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ؛ و در كار[ها] با آنان مشورت كن»، افزود: اين مشورت مايه رشد جامعه و افراد است، سياست كلی اسلام، هدف خلقت بشر اين است كه انسان رشد پيدا كند.
گفتنی است مديريت را میتوان در ابعاد مختلف از جمله تخصص و تعهد، بينش صحيح و استفاده از توانايی و ظرفيتهای نهادينه شده در فطرت فردی تعريف كرد.
مبانی مديريت شامل سازماندهی، برنامهريزی، نظارت و هدايت است و مديريت منابع انسانی به مسائلی از قبيل گزينش ارزيابی و حقوق و دستمزد و خدمات میپردازد. مديريت رفتار سازمانی چگونگی رفتارهای اعضای يك سازمان و ريشههای آن را با استفاده از علم روانشناسی مورد بررسی قرار میدهد و مديريت فرهنگ سازمانی با رويكردی جامعهشناسانه از فضای حاكم بر سازمان بحث میكند.
در ادامه اين گزارش يك پژوهشگر مديريت اسلامی داشتن انديشه برتر را از مهمترين شاخصه مديريت اسلامی برشمرد و گفت: مديريت در جامعه اسلامی بايد با فكر، انديشه عالی و بينش قوی در راستای خدمت به مردم به كار گرفته شود.
مرضيه مختاریپور، پژوهشگر و عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با بيان اين مطلب اظهار كرد: برای اينكه در يك جامعه و كشور اسلامی در بخش توسعهای بتوان موفقيت را از آن خود كرد بايد مديريت اسلامی در همه امور اداری و اجرای حاكم باشد بهطوری كه مديريت در جامعه اسلامی را بايد مديريت دينی ناميد و مديريت مسئولان بايد از زاويه دين بررسی شود.
اين پژوهشگر مديريت اسلامی، داشتن انديشه برتر را از مهمترين شاخصه مديريت اسلامی برشمرد و افزود: مديريت در جامعه اسلامی بايد با فكر، انديشه عالی و بينش قوی در راستای خدمت به مردم به كار گرفته شود.
مختاریپور با اشاره به صداقت به عنوان شاخصهای ديگر برای مديران اسلامی، يادآور شد: با توجه به اينكه حوزه مديريتی يكی از حساسترين سمتهای محول شده به افراد است، لذا بايد خدمترسانی صادقانه در اين عرصه مورد توجه قرار گيرد.
قابل ذكر است در پايان اين گزارش با نگاهی گذرا به برخی شاخصههای مديران اسلامی میتوان دريافت كه اعتقاد و پايبندی و اطاعت محض از دستورات الهی از مهمترين ويژگیهای مديريت دينی است و يك مدير در جامعه دينی، ضمن پايبندی به اصول و ارزشهای اسلامی بايد مروج فرهنگ ايثار و گفتمان انقلاب و در دفاع از نظام اسلامی، سازشناپذير باشد.
اگر نگاهی به آموزههای دينی بياندازيم خواهيم ديد كه در دستورات الهی توجه خاصی به نحوه اداره مسلمانان و ممالك اسلامی شده است، اداره كردن يك خانواده و در پی آن يك اداره و سازمان و حتی شهر و يك كشور شرايط خاص و شيوههای مختلفی را طلب میكند.
مديرانی كه درصدد هستند موفقيت و پيشرفت را در سرلوحه كار خود قرار دهند، لازم است از آموزههای دينی و فرمايشات ائمه معصومين(ع) كمال استفاده رابرده و زيردستان و سرپرستان خود را راضی و خشنود نگاه دارند.
در اين راستا نظرات برخی صاحبنظران را جويا شده كه بد نيست برای توسعه مديريت اسلامی از اين نظريات بهره كافی و وافی را بريم.
در اين رابطه حجتالاسلام والمسلمين سيد ابوالحسن حسنزاده، امام جمعه موقت اهواز گفت: دو اصل تخصص و امانتداری در آيات قرآن در رابطه با مديريت جامعه مورد تأكيد قرار گرفته است، دارا بودن شرايط اخلاقی، تخصص و آگاهی در مديريت اسلامی از ضرورياتی است كه اسلام نير بر آن تأكيد داشته است.
وی افزود: همه جوامع بر موضوع مديريت برای اداره جامعه بشری تأكيد دارند البته در برخی از جوامع گروههايی مانند آنارشيستها و يا خوارج كه قائل به هيچ نظمی نبودند و يا شعار مديريت را میدادند حضور داشتند، به غير از اينها همه قائل به رهبری و مديريت جامعه هستند.
در ادامه بررسی اين معقوله مهم اجتماعی و دينی، يك حافظ كل قرآن تقوا و دينمداری را مهمترين شاخصه مدير اسلامی عنوان كرد و گفت: مديريت در جامعه اسلامی تركيبی از تعهد و تخصص است.
مسعود اكبری افزود: خداوند در قرآن كريم صفت قوی بودن و امانتدار و متعهد بودن را مهمترين ويژگی مديريت جامعه اسلامی بايد معرفی كرد.
وی اشاره كرد: اصلیترين تفاوت مديريت اسلامی با مديريت غير اسلامی اين است كه در جامعه اسلامی كارها برای رضايت خداوند انجام میشود ولی در جوامع غير اسلامی كسب رضای الهی مطرح نيست.
اكبری اظهار كرد: توجه به تقوای الهی باعث میشود كه انسان برای رسيدن به هدف تن به انجام هر كاری ندهد؛ ولی در جامعه غير اسلامی هدف وسيله را توجيه كرده؛ لذا از هر وسيلهای هرچند غير اخلاقی برای رسيدن به هدف استفاده میشود.
همه ما بهتر میدانيم و حتما تجربه كردهايم كه در هر كاری مشورت كردن راهی برای پيروزی و موفقيت خواهد بود و در اين زمينه هم احاديث و روايات زيادی از ائمه اطهار نقل شده و مورد تاييد مفاهيم دين است.
مديريت نيز با توجه به مشكلاتی كه در پی دارد نيازمند مشاوره گرفتن از صاحبنظران است و در اين بخش بايد مشورت را در دستور كار همه مديران قرار داد.
بد نيست نظريات برخی افراد را در اين باره جويا شويم.
مسئول دفتر قرآن و عترت اداره ارشاد خراسان جنوبی با بيان اينكه برخورداری از نگرش دينی و مشورت خواستن از مردم از ويژگیهای اخلاقی مدير اسلامی است، گفت: مدير بايد مديريت را امانتی سنگين از طرف مردم بداند؛ چرا كه در اين صورت هيچگاه به بيتالمال تعدی و تجاوز نخواهد كرد.
احمد ضيائی افزود: يك مدير بايد بدون مشورت، تصميم نگيرد اما در اين خصوص بايد به اين نكته توجه داشته باشد كه با افراد جاهل، دروغگو، بخيل، ترسو، حريص، منافق و دورو، تنبل و ناتوان و كسی كه راز نگهدار نيست مشورت نكند.
در اين خصوص نيز حجتالاسلام موحدی در ادامه با تبيين معنای مديريت اسلامی، افزود: مديريتی كه زمينه رشد انسان به سوی الله(الی الله المصير) را فراهم نمايد و مطابق كتاب و سنت و سيره و روش پيامبر(ص) و امامان معصوم(ع) باشد، مديريت اسلامی است.
امام جمعه ايوان با بيان اينكه در زندگی اجتماعی بشر يك مديريت خرد و يك مديريت كلان نياز است، بيان كرد: منظور از مديريت خرد مديريت و سرپرستی در خانواده است و مديريت كلان مديريت كشوری، استانی و... در سطح جامعه است.
اين مبلغ مذهبی با اشاره به آيه 38 سوره شوری: «وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ»؛ و كسانی كه دعوت پروردگارشان را اجابت كرده و نماز را برپا میدارند و كارهايشان به صورت مشورت در ميان آنها است و از آنچه به آنها روزی دادهايم انفاق میكنند»، گفت: اسلام در مديريت خرد و كلان بر اصل مشاوره و مشورت گرفتن و شورا تأكيد دارد.
وی با اشاره به آيه: «وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ؛ و در كار[ها] با آنان مشورت كن»، افزود: اين مشورت مايه رشد جامعه و افراد است، سياست كلی اسلام، هدف خلقت بشر اين است كه انسان رشد پيدا كند.
گفتنی است مديريت را میتوان در ابعاد مختلف از جمله تخصص و تعهد، بينش صحيح و استفاده از توانايی و ظرفيتهای نهادينه شده در فطرت فردی تعريف كرد.
مبانی مديريت شامل سازماندهی، برنامهريزی، نظارت و هدايت است و مديريت منابع انسانی به مسائلی از قبيل گزينش ارزيابی و حقوق و دستمزد و خدمات میپردازد. مديريت رفتار سازمانی چگونگی رفتارهای اعضای يك سازمان و ريشههای آن را با استفاده از علم روانشناسی مورد بررسی قرار میدهد و مديريت فرهنگ سازمانی با رويكردی جامعهشناسانه از فضای حاكم بر سازمان بحث میكند.
در ادامه اين گزارش يك پژوهشگر مديريت اسلامی داشتن انديشه برتر را از مهمترين شاخصه مديريت اسلامی برشمرد و گفت: مديريت در جامعه اسلامی بايد با فكر، انديشه عالی و بينش قوی در راستای خدمت به مردم به كار گرفته شود.
مرضيه مختاریپور، پژوهشگر و عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با بيان اين مطلب اظهار كرد: برای اينكه در يك جامعه و كشور اسلامی در بخش توسعهای بتوان موفقيت را از آن خود كرد بايد مديريت اسلامی در همه امور اداری و اجرای حاكم باشد بهطوری كه مديريت در جامعه اسلامی را بايد مديريت دينی ناميد و مديريت مسئولان بايد از زاويه دين بررسی شود.
اين پژوهشگر مديريت اسلامی، داشتن انديشه برتر را از مهمترين شاخصه مديريت اسلامی برشمرد و افزود: مديريت در جامعه اسلامی بايد با فكر، انديشه عالی و بينش قوی در راستای خدمت به مردم به كار گرفته شود.
مختاریپور با اشاره به صداقت به عنوان شاخصهای ديگر برای مديران اسلامی، يادآور شد: با توجه به اينكه حوزه مديريتی يكی از حساسترين سمتهای محول شده به افراد است، لذا بايد خدمترسانی صادقانه در اين عرصه مورد توجه قرار گيرد.
قابل ذكر است در پايان اين گزارش با نگاهی گذرا به برخی شاخصههای مديران اسلامی میتوان دريافت كه اعتقاد و پايبندی و اطاعت محض از دستورات الهی از مهمترين ويژگیهای مديريت دينی است و يك مدير در جامعه دينی، ضمن پايبندی به اصول و ارزشهای اسلامی بايد مروج فرهنگ ايثار و گفتمان انقلاب و در دفاع از نظام اسلامی، سازشناپذير باشد.
