مبنای قانونی 6 سال ثبت معنوی در كشور/ مكان رخدادهای انقلاب و جنگ شأنيت ملی برای ثبت دارند
گروه اجتماعی: مديركل دفتر ثبت آثار تاريخی و حفظ و احيای ميراث معنوی و طبيعی با اشاره به اصول و مبانی قانونی كه بر اساس آنها طی شش سال اخير ثبتهای معنوی در كشور انجام شده است، عنوان كرد: مكان رخدادهای انقلاب و جنگ شأنيت ملی برای ثبت ملی دارند.
ساسان قاسمی، مديركل دفتر ثبت آثار تاريخی و حفظ و احيای ميراث معنوی و طبيعی، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) در تشريح تفاوتهای موجود بين ثبت ملی و ثبت معنوی اثار تاريخی عنوان كرد: در مورد ثبت ميراث معنوی، قانون وجود دارد و قانون آن مجزا از قانون ثبت تاريخی است.
وی افزود: قانون ثبت آثار تاريخی به سال 1309 بازمیگردد كه در مجلس شورای آن زمان مصوب و بر اساس آن دولت موظف شد فهرستی را از بناهای تاريخی استخراج كند و اولين ثبت ملی ما نيز در سال 1310 با ثبت ملی تپه «سليمان تپه» در استان ايلام رخ داد.
مديركل دفتر ثبت آثار تاريخی و حفظ و احيای ميراث معنوی و طبيعی در خصوص ثبت معنوی نيز عنوان كرد: اما در خصوص ثبتهای معنوی بايد گفت كه در سال 2003 (1382 شمسی) كنوانسيون پاسداری از ميراث ناملموس كه در ايران به عنوان ميراث معنوی شناخته میشود، در يونسكو تصويب و به تمام كشورهای عضو ارائه شد.
قاسمی به تشريح اين كنوانسيون پرداخت و اعلام كرد: ميراث ناملموس در دنيا به كليه مواردی كه دارای عينيت و نمود بصری نيستند اما جزء فرهنگ محسوب میشوند، اطلاق میشود و شامل گروه پنجگانه فرهنگهای شفاهی، آداب و رسوم، جشنوارهها، هر گونه روش، فن و تكنيك و توليد آثار صنايع دستی و هنرهای اجرايی است.
وی افزود: هر كشوری كه به اين كنوانسيون میپيوندد موظف است كه فعاليتهای مرتبط با ميراثهای ناملموس را در كشور خود پياده كند كه ايران سه سال بعد از تصويب جهانی به آن پيوست و در همان سال، اولين ثبت ميراث ناملموس خود را به عنوان «نوروز» ثبت معنوی كرد.
مديركل دفتر ثبت آثار تاريخی و حفظ و احيای ميراث معنوی و طبيعی تصريح كرد: طبق اين كنوانسيون ما نه تنها موظف هستيم تمامی فرهنگهای شفاهی، آداب و رسوم، جشنوارهها، هرگونه روش، فن و تكنيك توليد آثار صنايع دستی و هنرهای اجرايی را طی يك فهرست تهيه و در داخل كشور به ثبت برسانيم بلكه برخی از اين آثار كه دارای معيارهای جهانی نيز هستند را می توان به ثبت جهانی رساند.
وی به وظايف سازمان ميراث فرهنگی در خصوص حمايت و حفظ اين آثار اشاره و اظهار كرد: طبق اين كنوانسيون مكلف هستيم از ريزترين چيزها تا كلان ترين مسائل كه مورد تأييد عامه جامعه است را به ثبت برسانيم و در يك فهرست تنظيم و مشخص كنيم كدام يك از اين موارد ثبتی در خطر نابودی و فراموشی و در نتيجه نيازمند حمايت دولت برای بقا است.
مديركل دفتر ثبت آثار تاريخی و حفظ و احيای ميراث معنوی و طبيعی با ابراز خرسندی از اينكه در كشورمان تعدادی از سازمانها در خصوص حمايت و حفاظت از ميراث ناملموس در حال فعاليت هستند، عنوان كرد: در ايران سازمان ميراث فرهنگی مسئول حمايت و حفاظت از برخی از ميراثهای ناملموس است و برخی ديگر به ارگانهای مانند وزارت ارشاد مرتبط است و ما خوشحال هستيم كه يك وزارتخانه در حوزه پاسداشت از برخی از ميراثهای ناملموس ما ورود پيدا كرده است و در اين خصوص هم با هم همكاری داريم.
وی اعلام كرد: نه تنها موارد كلان مثل نوروز ثبت میشود بلكه حتی در مورد ريزترين مسائل مانند طرز پخت نان كه شايد سادهترين مسئله مطرح در يك جامعه روستايی باشد، نيز ورود پيدا كرده و آنها را ثبت میكنيم و اين ها میشوند ارشيو فرهنگ غيرملموس ايران كه می توانيم از طريق اين آرشيو منتقل كننده اطلاعات به نسل های بعد و حفظ كننده آنها باشيم.
قاسمی با اشاره به اينكه در خصوص ميزان ثبت های معنوی در رتبه بالای جهانی قرار نداريم، گفت: يك كشور آفريقايی توانسته طی دو سال 70 هزار اثر ميراث ناملموس خود را ثبت و در يونسكو اين مسئله را به عنوان يك افتخار اعلام كند اما ما در اين خصوص گزينه كاری می كنيم و كشور پركاری نيستيم.
وی ادامه داد: آنها در پرونده های ثبتی خود به يك تك برگی عنوان و توضيحات بسنده كرده اند اما آرشيو ما مبنای تحقيق دارد و در صورت از بين رفتن هنر، فن و مهارتی می توان از طريق مدارك و اسناد ارشيوی به سمت احيای آن بازگشت.
قاسمی در خصوص مسائل و انتقادهای مطرح شده در خصوص ثبت مكان رخدادهای انقلاب اسلامی و جنگ تحميلی كه عنوان می شد قانون مشخصی برای آن وجود ندارد، گفت: مكان رخ داد اثر معنوی(ناملموس) نيست بلكه جزو آثار غير منقول ماست.
وی تشريح كرد: قوانينی وجود دارد كه به شأنيت ملی يك مكان، موضوع و با مسئله مربوط می شود؛ اگر مكانی دارای شأن ملی باشد حتی اگر تاريخی نباشد امكان ثبت آن وجود خواهد داشت و از مهم ترين اتفاقاتی كه در طول تاريخ ايران رخ داده انقلاب اسلامی و هشت سال دفاع مقدس است كه بسياری از مسائل كنونی ايران بازخورد دفاع جانانه كسانی است كه با جانشان از فرهنگ ما دفاع كردند.
سرپرست پژوهشكده هنرهای سنتی كشور با اشاره به اينكه اتفاقات مربوط به انقلاب و جنگ در مكان های مختلف و خاص رخ داده، گفت: با توجه به اينكه آن اتفاق شأن ملی دارد، مكانی كه ان اتفاق رخ داده را نيز می توان ثبت كرد.
وی تصريح كرد: اگر رخ دادی موجب تأثيرگذاری بر انقلاب و بعد جنگ تحميلی شده باشد بدون استثنا وارد حوزه شأنيت ملی ما می شود و چون مسئله شأن ملی در متن قانون امده تمام پشتوانه قانونی كه برای يك بنا و محوطه تاريخی وجود دارد برای بنا يا محوطه ای كه طبق شأن ملی ثبت می شود.
وی با اشاره به اينكه فقط شش سال است كه وارد بحث ثبت ميراث معنوی شده ايم، روند اين ثبت ها را رو به رشد عنوان كرد و گفت: در ستاد، سياست گذاری مستحكمی صورت می گيرد، مشكلات مربوط به ثبت معنوی كم تر و كارشناسان كارآزموده تر شده و توان ثبت های بيشتری را يافته اند.
قاسمی با ابراز نگرانی از اينكه بسياری از مسائل و مباحث مرتبط با ثبت های معنوی در معرض اضمحلال قرار گرفته است، اظهار كرد: برخی از مباحث ثبتی در شرايطی قرار دارند كه اگر به سرعت ثبت نشوند ممكن است از بين رفته و حتی ما فرصت ثبت را نيز از دست بدهيم چه برسد به حفاظت.
وی در پاسخ به اين سؤال كه چه تعداد از ثبت های معنوی جنبه دينی دارد، عنوان كرد: فرهنگ ايرانی سال هاست كه با فرهنگ اسلامی عجين شده و تاكنون چنين تفكيكی صورت نگرفته است.
مدير موزه هنرهای سنتی افزود: برخی از آيين های ما هم آيين ملی است و هم آيين مذهبی و شما نمی توانيد مثلاً آيين تعزيه را صرفاً ملی و يا صرفاً مذهبی بدانيد، همچنان كه آيين نقالی هم در مورد داستان های شاهنامه و هم در مورد عاشورا برگزار می شود همان گونه كه فرهنگ ما با اسلام عجين شده در خرده فرهنگ ها نيز همين قرابت وجود دارد و نمی توان تفكيك كرد.
وی افزود: قانون ثبت آثار تاريخی به سال 1309 بازمیگردد كه در مجلس شورای آن زمان مصوب و بر اساس آن دولت موظف شد فهرستی را از بناهای تاريخی استخراج كند و اولين ثبت ملی ما نيز در سال 1310 با ثبت ملی تپه «سليمان تپه» در استان ايلام رخ داد.
مديركل دفتر ثبت آثار تاريخی و حفظ و احيای ميراث معنوی و طبيعی در خصوص ثبت معنوی نيز عنوان كرد: اما در خصوص ثبتهای معنوی بايد گفت كه در سال 2003 (1382 شمسی) كنوانسيون پاسداری از ميراث ناملموس كه در ايران به عنوان ميراث معنوی شناخته میشود، در يونسكو تصويب و به تمام كشورهای عضو ارائه شد.
قاسمی به تشريح اين كنوانسيون پرداخت و اعلام كرد: ميراث ناملموس در دنيا به كليه مواردی كه دارای عينيت و نمود بصری نيستند اما جزء فرهنگ محسوب میشوند، اطلاق میشود و شامل گروه پنجگانه فرهنگهای شفاهی، آداب و رسوم، جشنوارهها، هر گونه روش، فن و تكنيك و توليد آثار صنايع دستی و هنرهای اجرايی است.
وی افزود: هر كشوری كه به اين كنوانسيون میپيوندد موظف است كه فعاليتهای مرتبط با ميراثهای ناملموس را در كشور خود پياده كند كه ايران سه سال بعد از تصويب جهانی به آن پيوست و در همان سال، اولين ثبت ميراث ناملموس خود را به عنوان «نوروز» ثبت معنوی كرد.
مديركل دفتر ثبت آثار تاريخی و حفظ و احيای ميراث معنوی و طبيعی تصريح كرد: طبق اين كنوانسيون ما نه تنها موظف هستيم تمامی فرهنگهای شفاهی، آداب و رسوم، جشنوارهها، هرگونه روش، فن و تكنيك توليد آثار صنايع دستی و هنرهای اجرايی را طی يك فهرست تهيه و در داخل كشور به ثبت برسانيم بلكه برخی از اين آثار كه دارای معيارهای جهانی نيز هستند را می توان به ثبت جهانی رساند.
وی به وظايف سازمان ميراث فرهنگی در خصوص حمايت و حفظ اين آثار اشاره و اظهار كرد: طبق اين كنوانسيون مكلف هستيم از ريزترين چيزها تا كلان ترين مسائل كه مورد تأييد عامه جامعه است را به ثبت برسانيم و در يك فهرست تنظيم و مشخص كنيم كدام يك از اين موارد ثبتی در خطر نابودی و فراموشی و در نتيجه نيازمند حمايت دولت برای بقا است.
مديركل دفتر ثبت آثار تاريخی و حفظ و احيای ميراث معنوی و طبيعی با ابراز خرسندی از اينكه در كشورمان تعدادی از سازمانها در خصوص حمايت و حفاظت از ميراث ناملموس در حال فعاليت هستند، عنوان كرد: در ايران سازمان ميراث فرهنگی مسئول حمايت و حفاظت از برخی از ميراثهای ناملموس است و برخی ديگر به ارگانهای مانند وزارت ارشاد مرتبط است و ما خوشحال هستيم كه يك وزارتخانه در حوزه پاسداشت از برخی از ميراثهای ناملموس ما ورود پيدا كرده است و در اين خصوص هم با هم همكاری داريم.
وی اعلام كرد: نه تنها موارد كلان مثل نوروز ثبت میشود بلكه حتی در مورد ريزترين مسائل مانند طرز پخت نان كه شايد سادهترين مسئله مطرح در يك جامعه روستايی باشد، نيز ورود پيدا كرده و آنها را ثبت میكنيم و اين ها میشوند ارشيو فرهنگ غيرملموس ايران كه می توانيم از طريق اين آرشيو منتقل كننده اطلاعات به نسل های بعد و حفظ كننده آنها باشيم.
قاسمی با اشاره به اينكه در خصوص ميزان ثبت های معنوی در رتبه بالای جهانی قرار نداريم، گفت: يك كشور آفريقايی توانسته طی دو سال 70 هزار اثر ميراث ناملموس خود را ثبت و در يونسكو اين مسئله را به عنوان يك افتخار اعلام كند اما ما در اين خصوص گزينه كاری می كنيم و كشور پركاری نيستيم.
وی ادامه داد: آنها در پرونده های ثبتی خود به يك تك برگی عنوان و توضيحات بسنده كرده اند اما آرشيو ما مبنای تحقيق دارد و در صورت از بين رفتن هنر، فن و مهارتی می توان از طريق مدارك و اسناد ارشيوی به سمت احيای آن بازگشت.
قاسمی در خصوص مسائل و انتقادهای مطرح شده در خصوص ثبت مكان رخدادهای انقلاب اسلامی و جنگ تحميلی كه عنوان می شد قانون مشخصی برای آن وجود ندارد، گفت: مكان رخ داد اثر معنوی(ناملموس) نيست بلكه جزو آثار غير منقول ماست.
وی تشريح كرد: قوانينی وجود دارد كه به شأنيت ملی يك مكان، موضوع و با مسئله مربوط می شود؛ اگر مكانی دارای شأن ملی باشد حتی اگر تاريخی نباشد امكان ثبت آن وجود خواهد داشت و از مهم ترين اتفاقاتی كه در طول تاريخ ايران رخ داده انقلاب اسلامی و هشت سال دفاع مقدس است كه بسياری از مسائل كنونی ايران بازخورد دفاع جانانه كسانی است كه با جانشان از فرهنگ ما دفاع كردند.
سرپرست پژوهشكده هنرهای سنتی كشور با اشاره به اينكه اتفاقات مربوط به انقلاب و جنگ در مكان های مختلف و خاص رخ داده، گفت: با توجه به اينكه آن اتفاق شأن ملی دارد، مكانی كه ان اتفاق رخ داده را نيز می توان ثبت كرد.
وی تصريح كرد: اگر رخ دادی موجب تأثيرگذاری بر انقلاب و بعد جنگ تحميلی شده باشد بدون استثنا وارد حوزه شأنيت ملی ما می شود و چون مسئله شأن ملی در متن قانون امده تمام پشتوانه قانونی كه برای يك بنا و محوطه تاريخی وجود دارد برای بنا يا محوطه ای كه طبق شأن ملی ثبت می شود.
وی با اشاره به اينكه فقط شش سال است كه وارد بحث ثبت ميراث معنوی شده ايم، روند اين ثبت ها را رو به رشد عنوان كرد و گفت: در ستاد، سياست گذاری مستحكمی صورت می گيرد، مشكلات مربوط به ثبت معنوی كم تر و كارشناسان كارآزموده تر شده و توان ثبت های بيشتری را يافته اند.
قاسمی با ابراز نگرانی از اينكه بسياری از مسائل و مباحث مرتبط با ثبت های معنوی در معرض اضمحلال قرار گرفته است، اظهار كرد: برخی از مباحث ثبتی در شرايطی قرار دارند كه اگر به سرعت ثبت نشوند ممكن است از بين رفته و حتی ما فرصت ثبت را نيز از دست بدهيم چه برسد به حفاظت.
وی در پاسخ به اين سؤال كه چه تعداد از ثبت های معنوی جنبه دينی دارد، عنوان كرد: فرهنگ ايرانی سال هاست كه با فرهنگ اسلامی عجين شده و تاكنون چنين تفكيكی صورت نگرفته است.
مدير موزه هنرهای سنتی افزود: برخی از آيين های ما هم آيين ملی است و هم آيين مذهبی و شما نمی توانيد مثلاً آيين تعزيه را صرفاً ملی و يا صرفاً مذهبی بدانيد، همچنان كه آيين نقالی هم در مورد داستان های شاهنامه و هم در مورد عاشورا برگزار می شود همان گونه كه فرهنگ ما با اسلام عجين شده در خرده فرهنگ ها نيز همين قرابت وجود دارد و نمی توان تفكيك كرد.
