دومين جشنواره سراسری فيلم «ميلاد سرخ» / 7
سينمای دينی با سينمای سكولار دينی متفاوت است
گروه هنر: يك كارگردان سينما و تلويزيون گفت: اين تصور كه میتوان سينمای سكولار دينی را نيز سينمای دينی ناميد، اشتباه محض است، زيرا اين سينما تنها عزلتنشينی دينی را توصيه میكند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، جلسه نقد و بررسی سينمای دينی با حضور جمال شورجه (فيلمساز)، شفيع آقا محمديان (مدير دومين جشنواره «ميلاد سرخ»)، طهماسب صلحجو (منتقد و فيلمساز)، پناه بر خدا رضايی (فيلمساز) و محمد تقی فهيم (منتقد و مجری برنامه) شب گذشته ششم شهريور ماه در سالن كنفرانس هتل تماشای سرعين برگزار شد. اين جلسه كه با استقبال فراوان مواجه شد، اولين برنامه نقد در دومين جشنواره سراسری فيلم «ميلاد سرخ» بود.
در ابتدای اين جلسه، فهيم در سخنانی اظهار كرد: پرداختن به سينمای دينی در كشوری كه نظامی دينی دارد، سختتر از جامعه سوكولار است، زيرا معمولا در هر جامعهای عدهای میخواهند كه بر خلاف جريان آب شنا كنند. در جامعه دينی هم عده ای می خواهند مخالف جريان شنا كنند. مسئله ای كه سبب شده ما نتوانيم در اين حوزه به موفقيت های لازم دست پيدا كنيم. دليل اين عدم توفيق هم نبود نظريه پردازی لازم است.
وی افزود: معضل ديگر اينكه در حوزه سينمای دينی با پراكندگی آراء رو به رو هستيم. پراكندگی كه سبب شده برخی ها كارهايی چون «مختارنامه» يا «يوسف پيامبر(ع)» را دينی بنامند و عده ای ديگر، آثاری چون «دهليز» را كاری دينی می نامند.
فهيم ادامه داد: اگر ما در 34 سال گذشته می توانستيم به شكل متداوم جشنواره هايی اين چنينی را برگزار كنيم، امروز ديگر شاهد افول سينمای دينی نبوديم، البته برگزاری جشنواره هايی چون ميلاد سرخ به خودی خود امری پسنديده است، اما به شرطی كه برای سالهای بعد هم تداوم اين رويداد تضمين شود.
در اين جلسه پناه بر خدا رضايی هم با اشاره به اينكه ما سينماگران در كشوری زندگی می كنيم كه خواستگاه دينی دارد، گفت: در اكثر فيلمسازان ما، اين توان وجود دارد كه به مفاهيم دينی بپردازند، چون در خانواده هايی پرورش يافته اند كه آموزه های اسلامی جزء اصلی ترين اصول آنهاست، به همين دليل معتقدم در اين حوزه فيلم های خوبی توليد شده است.
وی ادامه داد: از نگاه من برگزاری جشنواره های تخصصی به خودی خود امری پسنديده است، چون به رشد مفهوم مورد نظر كمك می كند. اين اتفاق نيز تنها در داخل كشور روی نمی دهد، بلكه در خارج از كشور هم اين قبيل رويدادهای سينمايی وجود دارد. با توجه به اين توضيح من برگزاری دومين جشنواره «ميلاد سرخ» را به فال نيك می گيرم.
اين كارگردان در بخش ديگری از سخنانش تاكيد كرد: الزاما كسی كه می خواهد فيلم دينی بسازد نبايد پيرو همان دين باشد، بدين معناكه يك فيلمساز مسلمان هم می تواند به مضامين مسيحی يا يهودی بپردازد، تنها كافی است كه در كارش از دانش لازم فيلمسازی بهره برده باشد. در ضمن در حوزه ای كه می خواهد فيلمسازی كند با اصول و آموزه هايش آشنا باشد.
اين سينماگر كه داوری دومين جشنواره «ميلاد سرخ» را بر عهده دارد، متذكر شد: برخی ها متصورند كه فيلم دينی تنها به شكل مستقيم به موضوع می پردازد، درصورتيكه اينگونه نيست. برای مثال مگر می توان فيلم های «برسون» يا «تاركوفسكی» را فيلمی دينی قلمداد نكرد. در اين راستا تاكيد من به فيلمسازانی كه خواهان فعاليت در اين حوزه هستند اين است كه در كنار پرداختن به مفهوم به تكنيك و ساختار هم توجه كنند تا كارشان از شعار و سطحی نگری در امان ماند.
شورجه ديگر سخنران اين مراسم هم با بيان اينكه جشنواره «ميلاد سرخ» محلی برای فرصتسازی است، توضيح داد: اين قبيل رويدادهای سينمايی اين امكان را برای سينماگران فراهم جوان فراهم میآورد تا گامهای موثری در جهت رونق و اعتلای مفاهيم عاشورايی بردارند، به شرطی كه تداوم برگزاری اين جشنواره ها تضمين شود.
وی اضافه كرد: دليلم برای اينكه می گويم جوانان به اين حوزه بهتر می توانند توجه كنند اين است كه آنها در ابتدای راه هستند، پس بهتر قادرند كه راه خود را بازشناسی كنند، درصورتی كه فيلمسازان قديمی و با تجربه ما كه معمولا فيلمسازان اجتماعی هستند راه خود را انتخاب كرده اند و خيلی سخت قادرند تغيير مسير دهند.
اين سينماگر تاكيد كرد: اين نكته را نبايد از ياد برد كه سينمای دينی و اسلامی با سينمای سوكولار دينی متفاوت است، چون آنچه كه ما تحت عنوان سينمای دينی در سينمای كشورمان می بينيم، آثاری سكولار هستند كه انسان را به يك عزلت نشينی دينی توصيه كنند. رويكردی كه به هيچ وجه در آموزه های اسلامی به آن توصيه نمی شود. برای نمونه در رفتار معصومان(ع) می توان به خوبی می توان مشاهده كرد كه عدالت خواهی و ظلم ستيزی ويژگی اصلی اقداماتشان بوده است.
وی در بخش ديگری از سخنان خود تاكيد كرد: تاريخ تشيع سرشار است از آموزه هايی كه در آن توصيه به عدالت خواهی و ظلم ستيزی شده و به همين دليل نبايد در اين حوزه احساس محدوديت كنيم، در همين راستا اميد دارم جشنواره هايی چون «ميلاد سرخ» بتواند نيروهايی متخصص را در اين حوزه تربيت كند.
طهماسب صلح جو، ديگر سخنران اين مراسم هم اذعان كرد: زمانی كه ما اصرار داريم برای سينمای دينی يك ژانر مجزا در نظر بگيريم در حقيقت آن را چند تكه كرده ايم. از نگاه من هنر و دين هر دو يك كاركرد دارند. آن نيز بيان حقيقت است، البته در دين، حقيقت همراه با اصول قطعی است، اما در هنر اين قطعيت وجود ندارد.
وی ادامه داد: اينكه متصوريم پيام دينی تنها از طريق سينمای داستانی بيان می شود، اشتباه بزرگی است كه سينمای ما به شدت در اين چند ساله از آن آسيب ديده است، درصورتی كه من سينمای مستند را امكان بهتری برای تصوير گری حقيقت می دانم. برای مثال وقتی در يك كار مستند می بينيم كه دوربين به دل اقيانوس می رود بيننده بيشتر به عظمت خدا پی می برد.
شفيع آقا محمديان، مدير دومين جشنواره «ميلاد سرخ» و مدير عامل سينمای مستند و تجربی هم در اين مراسم تصريح كرد: من از فيلمسازان، مسئولان و سياست گذاران گلهمند هستم، چون هنوز نتوانسته ايم توليداتمان را به سمتی سوق دهيم كه در آن ارزش های دينی به شكل فاخر و زيبا بيان شود. به همين دليل هم می بينيم برای تصوير كردن نماز در يك فيلم يا سريال با مشكلات مختلف مواجه هستيم.
وی افزود: برای اينكه بتوانيم اين معضل بزرگ را از بين بريم بايد به جوانانمان اعتماد كنيم تا آنها بتوانند با فراغ بال و با جسارت در اين حوزه قدم بر دارند، همچنين توصيه من اين است كه برای ورود به اين حوزه، هم داشته های حرفه ای خود را قوی كنند هم اينكه بر داشته های دينی خود بيفزايند.
مدير عامل مركز گسترش سينمای مستند و تجربی ادامه داد: برگزاری اين جشنواره را در اردبيل بايد به فال نيك گرفت. در ضمن اين نقد را كه شهرهای كوچكی چون سرعين نمی توانند ميزبان چنين رويدادهايی باشند را قبول ندارم، چون جشنواره بزرگی چون كن با اين درجه اهميت، در يك شهر بسيار كوچك برگزار می شود؛ شهری كه هنوز فرودگاه هم ندارد.
در اين جلسه نيز جبيب كاوش، انسيه شاه حسينی و حسين خورشيدی سخنان كوتاهی درباره سينمای دينی بيان كردند. دومين جشنواره سراسری فيلم «ميلاد سرخ» فردا شب هفتم شهريورماه با برگزاری اختتاميه به كار خود پايان می دهد.
در ابتدای اين جلسه، فهيم در سخنانی اظهار كرد: پرداختن به سينمای دينی در كشوری كه نظامی دينی دارد، سختتر از جامعه سوكولار است، زيرا معمولا در هر جامعهای عدهای میخواهند كه بر خلاف جريان آب شنا كنند. در جامعه دينی هم عده ای می خواهند مخالف جريان شنا كنند. مسئله ای كه سبب شده ما نتوانيم در اين حوزه به موفقيت های لازم دست پيدا كنيم. دليل اين عدم توفيق هم نبود نظريه پردازی لازم است.
وی افزود: معضل ديگر اينكه در حوزه سينمای دينی با پراكندگی آراء رو به رو هستيم. پراكندگی كه سبب شده برخی ها كارهايی چون «مختارنامه» يا «يوسف پيامبر(ع)» را دينی بنامند و عده ای ديگر، آثاری چون «دهليز» را كاری دينی می نامند.
فهيم ادامه داد: اگر ما در 34 سال گذشته می توانستيم به شكل متداوم جشنواره هايی اين چنينی را برگزار كنيم، امروز ديگر شاهد افول سينمای دينی نبوديم، البته برگزاری جشنواره هايی چون ميلاد سرخ به خودی خود امری پسنديده است، اما به شرطی كه برای سالهای بعد هم تداوم اين رويداد تضمين شود.
در اين جلسه پناه بر خدا رضايی هم با اشاره به اينكه ما سينماگران در كشوری زندگی می كنيم كه خواستگاه دينی دارد، گفت: در اكثر فيلمسازان ما، اين توان وجود دارد كه به مفاهيم دينی بپردازند، چون در خانواده هايی پرورش يافته اند كه آموزه های اسلامی جزء اصلی ترين اصول آنهاست، به همين دليل معتقدم در اين حوزه فيلم های خوبی توليد شده است.
وی ادامه داد: از نگاه من برگزاری جشنواره های تخصصی به خودی خود امری پسنديده است، چون به رشد مفهوم مورد نظر كمك می كند. اين اتفاق نيز تنها در داخل كشور روی نمی دهد، بلكه در خارج از كشور هم اين قبيل رويدادهای سينمايی وجود دارد. با توجه به اين توضيح من برگزاری دومين جشنواره «ميلاد سرخ» را به فال نيك می گيرم.
اين كارگردان در بخش ديگری از سخنانش تاكيد كرد: الزاما كسی كه می خواهد فيلم دينی بسازد نبايد پيرو همان دين باشد، بدين معناكه يك فيلمساز مسلمان هم می تواند به مضامين مسيحی يا يهودی بپردازد، تنها كافی است كه در كارش از دانش لازم فيلمسازی بهره برده باشد. در ضمن در حوزه ای كه می خواهد فيلمسازی كند با اصول و آموزه هايش آشنا باشد.
اين سينماگر كه داوری دومين جشنواره «ميلاد سرخ» را بر عهده دارد، متذكر شد: برخی ها متصورند كه فيلم دينی تنها به شكل مستقيم به موضوع می پردازد، درصورتيكه اينگونه نيست. برای مثال مگر می توان فيلم های «برسون» يا «تاركوفسكی» را فيلمی دينی قلمداد نكرد. در اين راستا تاكيد من به فيلمسازانی كه خواهان فعاليت در اين حوزه هستند اين است كه در كنار پرداختن به مفهوم به تكنيك و ساختار هم توجه كنند تا كارشان از شعار و سطحی نگری در امان ماند.
شورجه ديگر سخنران اين مراسم هم با بيان اينكه جشنواره «ميلاد سرخ» محلی برای فرصتسازی است، توضيح داد: اين قبيل رويدادهای سينمايی اين امكان را برای سينماگران فراهم جوان فراهم میآورد تا گامهای موثری در جهت رونق و اعتلای مفاهيم عاشورايی بردارند، به شرطی كه تداوم برگزاری اين جشنواره ها تضمين شود.
وی اضافه كرد: دليلم برای اينكه می گويم جوانان به اين حوزه بهتر می توانند توجه كنند اين است كه آنها در ابتدای راه هستند، پس بهتر قادرند كه راه خود را بازشناسی كنند، درصورتی كه فيلمسازان قديمی و با تجربه ما كه معمولا فيلمسازان اجتماعی هستند راه خود را انتخاب كرده اند و خيلی سخت قادرند تغيير مسير دهند.
اين سينماگر تاكيد كرد: اين نكته را نبايد از ياد برد كه سينمای دينی و اسلامی با سينمای سوكولار دينی متفاوت است، چون آنچه كه ما تحت عنوان سينمای دينی در سينمای كشورمان می بينيم، آثاری سكولار هستند كه انسان را به يك عزلت نشينی دينی توصيه كنند. رويكردی كه به هيچ وجه در آموزه های اسلامی به آن توصيه نمی شود. برای نمونه در رفتار معصومان(ع) می توان به خوبی می توان مشاهده كرد كه عدالت خواهی و ظلم ستيزی ويژگی اصلی اقداماتشان بوده است.
وی در بخش ديگری از سخنان خود تاكيد كرد: تاريخ تشيع سرشار است از آموزه هايی كه در آن توصيه به عدالت خواهی و ظلم ستيزی شده و به همين دليل نبايد در اين حوزه احساس محدوديت كنيم، در همين راستا اميد دارم جشنواره هايی چون «ميلاد سرخ» بتواند نيروهايی متخصص را در اين حوزه تربيت كند.
طهماسب صلح جو، ديگر سخنران اين مراسم هم اذعان كرد: زمانی كه ما اصرار داريم برای سينمای دينی يك ژانر مجزا در نظر بگيريم در حقيقت آن را چند تكه كرده ايم. از نگاه من هنر و دين هر دو يك كاركرد دارند. آن نيز بيان حقيقت است، البته در دين، حقيقت همراه با اصول قطعی است، اما در هنر اين قطعيت وجود ندارد.
وی ادامه داد: اينكه متصوريم پيام دينی تنها از طريق سينمای داستانی بيان می شود، اشتباه بزرگی است كه سينمای ما به شدت در اين چند ساله از آن آسيب ديده است، درصورتی كه من سينمای مستند را امكان بهتری برای تصوير گری حقيقت می دانم. برای مثال وقتی در يك كار مستند می بينيم كه دوربين به دل اقيانوس می رود بيننده بيشتر به عظمت خدا پی می برد.
شفيع آقا محمديان، مدير دومين جشنواره «ميلاد سرخ» و مدير عامل سينمای مستند و تجربی هم در اين مراسم تصريح كرد: من از فيلمسازان، مسئولان و سياست گذاران گلهمند هستم، چون هنوز نتوانسته ايم توليداتمان را به سمتی سوق دهيم كه در آن ارزش های دينی به شكل فاخر و زيبا بيان شود. به همين دليل هم می بينيم برای تصوير كردن نماز در يك فيلم يا سريال با مشكلات مختلف مواجه هستيم.
وی افزود: برای اينكه بتوانيم اين معضل بزرگ را از بين بريم بايد به جوانانمان اعتماد كنيم تا آنها بتوانند با فراغ بال و با جسارت در اين حوزه قدم بر دارند، همچنين توصيه من اين است كه برای ورود به اين حوزه، هم داشته های حرفه ای خود را قوی كنند هم اينكه بر داشته های دينی خود بيفزايند.
مدير عامل مركز گسترش سينمای مستند و تجربی ادامه داد: برگزاری اين جشنواره را در اردبيل بايد به فال نيك گرفت. در ضمن اين نقد را كه شهرهای كوچكی چون سرعين نمی توانند ميزبان چنين رويدادهايی باشند را قبول ندارم، چون جشنواره بزرگی چون كن با اين درجه اهميت، در يك شهر بسيار كوچك برگزار می شود؛ شهری كه هنوز فرودگاه هم ندارد.
در اين جلسه نيز جبيب كاوش، انسيه شاه حسينی و حسين خورشيدی سخنان كوتاهی درباره سينمای دينی بيان كردند. دومين جشنواره سراسری فيلم «ميلاد سرخ» فردا شب هفتم شهريورماه با برگزاری اختتاميه به كار خود پايان می دهد.
