«ما مخالف با حركتهاى صحيح و منطقى ديپلماسى هم نيستيم؛ چه در عالم ديپلماسى، چه در عالم سياستهاى داخلى. بنده معتقد به همان چيزى هستم كه سالها پيش اسمگذارى شد «نرمش قهرمانانه»؛ نرمش در يك جاهایى بسيار لازم است، بسيار خوب است؛ عيبى ندارد، اما اين كشتىگيرى كه دارد با حريف خودش كشتى میگيرد و يك جاهایى به دليل فنّى نرمشى نشان میدهد، فراموش نكند كه طرفش كيست؛ فراموش نكند كه مشغول چه كارى است؛ اين شرط اصلى است؛ بفهمند كه دارند چهكار میكنند، بدانند كه با چه كسى مواجهند، با چه كسى طرفند، آماج حمله طرف آنها كجاى مسئله است؛ اين را توجّه داشته باشند».
اينها بخشی از بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در ديدار اخير فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامى بود, آنچه بيش از همه مورد توجه شخصيتهای سياسی داخلی و بينالمللی قرار گرفت، عنوان «نرمش قهرمانانه» بود كه می توان گفت يكی از واژهسازیهای رهبر معظم انقلاب است.
اين تعبير در آغاز دولت يازدهم و صحبت هايی در مورد ايجاد روابط جديدی با غرب مطرح می شود و ويژگی ها، شرايط و حسياسيت های آن بازگو می شود.
رهبر معظم انقلاب همانطور كه در بياناتشان خاطرنشان كرده اند، پيش از اين نيز عبارت «نرمش قهرمانانه» را به كار برده اند؛ اين عبارت در سال 75 در ديدار مسئولان وزارت امور خارجه و نمايندگان سياسی جمهوری اسلامی ايران به كار برده شد. زمانی كه سال پايانی دوران سازندگی پشت سر گذاشته می شد و كانديداهای دور هفتم رياست جمهوری راهی وزارت كشور می شدند.
ايشان در آن ديدار اظهار كردند: «در مواجهه با موقعيتهاى دشوار است كه ابتكارها بروز مىكند» و پس از آن تأكيد كردند «نمايندگان جمهورى اسلامى ايران در كشورهاى جهان كه پيوسته با خبرهاى گزنده، تهمتها، تهديدها، تحقيرها و توهينها از سوى عوامل استكبار و صهيونيسم مواجه هستند بايد اين تلخیها را به عنوان ارمغانهاى غيب بپذيرند و در لابلاى اين تلخیها رحمت و نصرت الهى را جلب و كسب كنند».
ايشان در اين ديدار با اشاره به اوج جنجال عليه ايران اسلامى از سوی استكبار به ويژه آمريكا و اسرائيل خاطرنشان كردند: خصومت دستگاه استكبارى دنيا با ايران اسلامى از نوع دشمنى با رقيبى است كه از آن مىترسند.
رهبر معظم انقلاب تلاش های ديپلماسی جمهوری اسلامی ايران را موفق ارزيابی كردند و افزودند: از هنگامى كه وزارت امور خارجه در اختيار تفكر اسلامى و منطق دينى و تدين قرار گرفت، ديپلماسى جمهورى اسلامى ايران به صورت واضحى روز به روز پيشرفت كرده است و اين پيشرفت نتيجه تكيه بر يك جوهر ذاتى يعنى روحيه استقلالخواهى شجاعانه اين ملت است كه از پايبندى اسلامى و حكومت اسلامى سرچشمه مىگيرد.
و پس از اين است كه هشدار می دهند «بزرگترين اشتباه براى ملت و دولت اسلامى ايران اين است كه خداى نخواسته اين پشتوانه عظيم يعنى روحيه انقلابى را از دست بدهد زيرا جوشش و حضور انقلابى و تمسك به انديشههاى انقلابى است كه اين نظام را عظمت مىبخشد و قدرت مىدهد، احترام ديگران را بر مىانگيزد و راههاى ناهموار را بر روى ايران اسلامى هموار مىكند».
ايشان بر ضرورت پرهيز از حالت دفاعى در مسائل سياسى به عنوان يكى از ويژگيهاى روحيه انقلابى تأكيد می كنند و در ادامه خصوصيات نمايندگان سياسى جمهورى اسلامى ايران در جهان را بر می شمردند و تصريح می كنند: اين افراد بايد تيزتر از شمشير، نرمتر از حرير و سختتر از سنگ و پولاد باشند.
انديشه و باور مقام معظم رهبری اين است كه عرصه سياست خارجى ميدان نرمشهاى قهرمانانه می شود، نرمشی كه همراه با تيز بودن در برابر دشمن است. «ما بايد در مواضع اصولى خود مستحكم بايستيم و استقامت و پايمردى حضرت امام خمينى (رض) را الگوى خود قرار دهيم».
بنابراين نرمش در برابر دشمن و حركت به سمت گفتمانی جديد در برابر دولت هايی كه نگاه مثبتی به جمهوری اسلامی ايران ندارند، نياز به ضرورت هايی دارد كه اين ضرورت ها ديپلماسی ايران را متفاوت كرده است. تيز و سخت بودن در عين حال نرمتر از حرير بودن، نگاهی اسلامگونه است كه همواره در روايات و احاديث نقل شده از پيامبر و ائمه اطهار(ع) خطاب به مسئولان جامعه ذكر شده است. در اين صورت است كه می توان ضمن تقابل با هر كشوری مواضع اصولی خود را حفظ كرد.
رهبر معظم انقلاب در ديدار اخير فرماندهان سپاه نيز پس از تشريح «لا تَظلِمونَ وَ لا تُظلَمون» به عنوان منطق انقلاب و جمهوری اسلامی» بار ديگر مسئله نرمش قهرمانانه را مورد اشاره قرار می دهند و اين بار تشك كشتی و پيچيدگی های فنی اين ورزش باستانی را به عنوان مثال مطرح می كنند. عرصه ای كه هر يك از طرفين زيركانه و ريزبينانه به دنبال غفلت حريف هستند تا روزنه ای برای دريافت امتياز و به خاك انداختن وی بيابند.
حال اگر يكی از طرفين بخواهد با دادن امتيازی، امتيازاتی از طرف مقابل كسب كند، راه دشواری را برای خود انتخاب كرده، چرا كه اگر همه جوانب را در نظر نگيرد و «فراموش كند كه طرفش كيست؛ فراموش كند كه مشغول چه كارى است»، در اين صورت نمی تواند نه تنها نتوانسته به هدف خود برسد، بلكه راه را برای شكست های بعدی آماده كرده است.
پاسداری و استقامت در مواضع و اصول جمهوری اسلامی نكته اساسی ورود به موضوع گفت وگوهای جديد است؛ چه اينكه ايشان در اين دو ديدار (مسئولان وزارت امور خارجه و سپاه پاسداران) دو گروهی را مورد خطاب خود قرار داده اند كه وظيفه حركت برای ايجاد ديپلماسی فعال در جهان و پاسداری از حريم انقلاب اسلامی را بر عهده دارند.
هوشياری در برابر دسيسه ها و توطئه هايی كه دشمنان انقلاب اسلامی در صحنه های مختلف دارند، ضرورتی غير قابل انكار است؛ بر همين اساس است كه در هر دوره ای سخن از ارتباط با آمريكا می شود نگرانی های زيادی نسبت به اين موضوع در جامعه مطرح می شود و حال كه در سال های گذشته كشورهای منطقه زخم خورده سياست های جنگ طلبانه غرب شده، اين نگرانی ها معانی جديدی به همراه خواهد داشت. توجه به اين نگرانی ها و نگاه همه جانبه به مواضع طرف های مقابل راهی است كه بايد مسئولان در هر رده ای برای تعامل با كشورهای غربی كه هر لحظه منتظر استفاده از ظرفيت های مادی و معنوی جمهوری اسلامی ايران برای رسيدن به اهداف خود دارند، می تواند اقتدار، عزت و استقلال ايران را همچون 32 سال گذشته حفظ و ارتقا دهد.
محمود قره داغی