ضرورت تعاون برای پيشگيری از بحران آلودگی محيط زيست بر اساس قرآن
گروه سلامت: آلودگی محيط زيست به سرعت گسترش يافته و بنا به آيه 2 سوره مائده: «تَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ: در نيكوكاری و پرهيزگاری با يكديگر همكاری كنيد و در گناه و تعدی دستيار هم نشويد» بايد برای پيشگيری از گسترش آلودگیهای محيط زيست همه انسانها دست به دست يكديگر دهند.
احكام اسلامی درباره محيط زيست فراوان است و متنوع، گروهی از اين احكام چه مستحب و چه واجب ايجايی هستند و مسلمانان را به انجام اعمالی درباره طبيعت و محيط زيست فرا خواندهاند كه به عنوان نمونه خداوند در سوره ق آيات 6 تا 11 آدميان را به تفكر در طبيعت و محيط زيست فرا میخوانند و تأمل در جلوههای طبيعيت را برای انسانها بسيار سودمند و سازنده میداند.
گروهی ديگر از احكام قرآن و روايات در مورد محيط زيست، احكامی سلبی هستند كه انسان را از انجام برخی امور چون فساد در زمين، هر اقدام زيست محيطی منجر به ضرر ديگران بنا به قاعده لاضرر و از ميان رفتن نسل انسان به هر دليل بر اثر مداخلات زيست محيطی با توجه به قاعده وجوب حفظ نسل انسان در اسلام ... باز داشتهاند.
خداوند در آيه 60 سوره بقره میفرمايد: «كُلُواْ وَاشْرَبُواْ مِن رِّزْقِ اللَّهِ وَلاَ تَعْثَوْاْ فِی الأَرْضِ مُفْسِدِين: از نعمتهای الهی استفاده كنيد اما مبادا در زمين ويرانگری و فساد پديد آوريد و در آيه 11 همين سوره میفرمايد: وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لاَ تُفْسِدُواْ فِی الأَرْضِ قَالُواْ إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِن لاَّ یَشْعُرُونَ:....» كه در اين آيه نيز منافقان و گروهی ديگر از مردم را به دليل ايجاد فساد در زمين نكوهش كرده است.
البته بايد توجه داشت كه فساد در زمين در اين آيات شريفه فقط مختص فساد آب، خاك، هوا و ديگر عناصر طبيعت نيست بلكه فساد معنوی را كه شامل سركشی گستاخی و نافرمانی و ستمگری در برابر پروردگار و كژروی است نيز در بر میگيرد.
مسئله آلودگی محيط زيست هر چند در آغاز بحرانی منطقهای و مشكل چند كشور به نظر میرسيد اما به سرعت گسترش يافت و به صورت مانعی در راه پيشرفت بشر در آمد و به يكی از معضلات و بحرانهای زندگی انسانی مبدل گشته است به طوری كه مصداق آيه 2 سوره مائده: َ«تَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ؛ در نيكوكاری و پرهيزگاری با يكديگر همكاری كنيد و در گناه و تعدی دستيار هم نشويد» در اين امر ظهور و بروز يافته است و لازم است برای پيشگيری از گسترش آلودگیهای محيط زيست همه انسانها دست به دست يكديگر دهند.
در آيات قرآن و سخنان معصومان(ع) اصول، قواعد و كلياتی آمده است كه مسئله آلودگی هوا، آلودگی آبها، آلودگی خاك از مصاديق آنها به شمار میآيند به طوریكه قرآن كريم با تعبيرهای مختلف اهميت و ارزش خاك را به انسان میشناسد و آلوده كردن درياها را از مصاديق «فساد در زمين» «تبديل نعمتهای الهی به نقمت» و «كفران نعمت خداوندی» دانسته و آن را در زمره گناهان به شمار آورده است.
اسلام همواره از عظمت و ارزش نظم طبيعی محيط زيست سخن به ميان آورده و كوشيده است آدميان ارزش آن را دريابند و در حفاظت از آن تلاش كنند و در پی تخريب و ويرانگری آن برنيايند كه گناهی است بزرگ و جرمی سترگ، و به تعبير قرآن «فساد در زمين» است و كسی كه به چنين عملی دست يازد «مفسد فی الارض» بوده و كيفری دردناك در انتظار اوست.
از اين رو همه آدميان برای نجات كره زمين؛ اين تنها كره قابل سكنی میبايد همت كنند و با احترام كامل به نظم شگفت آور و دل انگيز طبيعت در حفظ آن بكوشند و آن را در آستانه منافع زودگذر، شخصی و گروهی به قربانگاه نبرند و از هر گونه اسراف و تبذير در آب و خاك و ديگر مواهب طبيعی بپرهيزند و تا میتوانند از پديد آمدن جنگ بهراسند كه به حق خانمانسوز استزيرا جنگها از سويی نسل بشر را به نابودی میكشانند و از طرفی طبيعت را آلوده میسازند.
بهترين نسخه شفا بخش اين درد مزين و رنج آور جهان معاصر را میتوان از لابه لای گهر گفتههای معصومان و آيات قرآن كريم استنباط كرده و فرا روی آدميان نهاد.
گروهی ديگر از احكام قرآن و روايات در مورد محيط زيست، احكامی سلبی هستند كه انسان را از انجام برخی امور چون فساد در زمين، هر اقدام زيست محيطی منجر به ضرر ديگران بنا به قاعده لاضرر و از ميان رفتن نسل انسان به هر دليل بر اثر مداخلات زيست محيطی با توجه به قاعده وجوب حفظ نسل انسان در اسلام ... باز داشتهاند.
خداوند در آيه 60 سوره بقره میفرمايد: «كُلُواْ وَاشْرَبُواْ مِن رِّزْقِ اللَّهِ وَلاَ تَعْثَوْاْ فِی الأَرْضِ مُفْسِدِين: از نعمتهای الهی استفاده كنيد اما مبادا در زمين ويرانگری و فساد پديد آوريد و در آيه 11 همين سوره میفرمايد: وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لاَ تُفْسِدُواْ فِی الأَرْضِ قَالُواْ إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِن لاَّ یَشْعُرُونَ:....» كه در اين آيه نيز منافقان و گروهی ديگر از مردم را به دليل ايجاد فساد در زمين نكوهش كرده است.
البته بايد توجه داشت كه فساد در زمين در اين آيات شريفه فقط مختص فساد آب، خاك، هوا و ديگر عناصر طبيعت نيست بلكه فساد معنوی را كه شامل سركشی گستاخی و نافرمانی و ستمگری در برابر پروردگار و كژروی است نيز در بر میگيرد.
مسئله آلودگی محيط زيست هر چند در آغاز بحرانی منطقهای و مشكل چند كشور به نظر میرسيد اما به سرعت گسترش يافت و به صورت مانعی در راه پيشرفت بشر در آمد و به يكی از معضلات و بحرانهای زندگی انسانی مبدل گشته است به طوری كه مصداق آيه 2 سوره مائده: َ«تَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ؛ در نيكوكاری و پرهيزگاری با يكديگر همكاری كنيد و در گناه و تعدی دستيار هم نشويد» در اين امر ظهور و بروز يافته است و لازم است برای پيشگيری از گسترش آلودگیهای محيط زيست همه انسانها دست به دست يكديگر دهند.
در آيات قرآن و سخنان معصومان(ع) اصول، قواعد و كلياتی آمده است كه مسئله آلودگی هوا، آلودگی آبها، آلودگی خاك از مصاديق آنها به شمار میآيند به طوریكه قرآن كريم با تعبيرهای مختلف اهميت و ارزش خاك را به انسان میشناسد و آلوده كردن درياها را از مصاديق «فساد در زمين» «تبديل نعمتهای الهی به نقمت» و «كفران نعمت خداوندی» دانسته و آن را در زمره گناهان به شمار آورده است.
اسلام همواره از عظمت و ارزش نظم طبيعی محيط زيست سخن به ميان آورده و كوشيده است آدميان ارزش آن را دريابند و در حفاظت از آن تلاش كنند و در پی تخريب و ويرانگری آن برنيايند كه گناهی است بزرگ و جرمی سترگ، و به تعبير قرآن «فساد در زمين» است و كسی كه به چنين عملی دست يازد «مفسد فی الارض» بوده و كيفری دردناك در انتظار اوست.
از اين رو همه آدميان برای نجات كره زمين؛ اين تنها كره قابل سكنی میبايد همت كنند و با احترام كامل به نظم شگفت آور و دل انگيز طبيعت در حفظ آن بكوشند و آن را در آستانه منافع زودگذر، شخصی و گروهی به قربانگاه نبرند و از هر گونه اسراف و تبذير در آب و خاك و ديگر مواهب طبيعی بپرهيزند و تا میتوانند از پديد آمدن جنگ بهراسند كه به حق خانمانسوز استزيرا جنگها از سويی نسل بشر را به نابودی میكشانند و از طرفی طبيعت را آلوده میسازند.
بهترين نسخه شفا بخش اين درد مزين و رنج آور جهان معاصر را میتوان از لابه لای گهر گفتههای معصومان و آيات قرآن كريم استنباط كرده و فرا روی آدميان نهاد.
