مديريت جهادی؛ از تعريف تا اِعمال/
فرهنگ جهادی برای همه اقشار جامعه قابل اجرا است
گروه اجتماعی: رئيس سابق جهاد دانشگاهی ضمن اهداف برپايی همايش «فرهنگ جهادی و جهاد علمی»، فرهنگ جهادی را منحصر در گروهی خاص ندانست و عنوان كرد كه اين فرهنگ قابليت اجرا در همه اقشار جامعه را دارد.
محمدحسين يادگاری، رئيس سابق جهاد دانشگاهی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) در خصوص برپايی همايش «فرهنگ جهادی و جهاد علمی» كه به همت اين نهاد برگزار میشود، اظهار كرد: زمينه برگزاری همايش اين بود كه ما يك دبيرخانه تحول راهبردی در جهاد دانشگاهی راهاندازی كرديم كه وظيفه اين دبيرخانه برسی فعاليتهای جهاد دانشگاهی و بازخوانی اين فعاليتها و در نهايت مهندسی جديدی برنامهها برای سالهای آينده است.
وی ادامه داد: نياز بود در اين بحث كارهای علمی و تحقيقانی نيز انجام شود و تصميم گرفته شد به دليل اينكه مباحث علمی ما به يك پشتوانه فكری و انديشهای نياز داشت و كار توليد علم با اين پشتوانه فكری سريعتر انجام میشود، بحث فرهنگ جهادی و جهاد علمی به صورت نظاممند مطرح شود.
يادگاری افزود: با توجه به تجربياتی كه جهاد دانشگاهی در اين زمينه داشت و پيشرفتهايی مانند سلولهای بنيادی و انرژی هستهای كه در مملكت در سالهای اخير پيش آمد و در انرژی هستهای چندين نفر شهيد در اين راه تقديم شد و در بحث سلولهای بنيادی مرحوم كاظمی آشتيانی، بنيانگذار جهاد علمی در اين عرصه بودند كه ثمرات علمی و گستردگی آن را در كشور مشاهده میكنيم؛ همه و همه باعث شد كه دغدغه برگزاری اين همايش جدیتر احساس شود.
وی خاطرنشان كرد: در بحث انرژی هستهای هم با اقتدار سياسی و فناورانه با قدرت به پيش میرويم. مجموع اين دستاوردها ما را به اين نتيجه رساند كه بايد اين فرهنگ را در مراكز علمی و تحقيقانی جاری كنيم. البته اين فرهنگ در مراكز علمی و تحقيقاتی وجود داشت ولی همگانی نشد. بدين ترتيب اين همايش تدارك ديده و محورهای آن مشخص شد.
رئيس سابق جهاد دانشگاهی درباره دستاردهای اين همايش گفت: خروجی اين همايش اينگونه مقرر شد كه به شكل مستنداتی درباره مبانی فكری فرهنگ جهادی، جاری كردن اين فرهنگ به عنوان يك سبك زندگی در فعاليتهای علمی تبيين شود و مبانی فكری اين فرهنگ جهادی مستندسازی و احصا شود.
وی يادآور شد: بر اين اساس اولين همايش هم به منظور فرهنگ سازی تدارك ديده شد و در همايشهای ديگر به كارهای تخصصیتر پرداخته شود. اين همايش محورهای مختلفی مانند فرهنگ جهادی، قرآن و اهل بيت(ع)، فرهنگ جهادی در ديدگاه امام خمينی(ره) و مقام معظم رهبری، فرهنگ جهادی به عنوان يك سبگ زندگی در فعاليتهای علمی و ... دارد.
يادگاری گفت: خوشبختانه تاكنون ما كارگروههای علمی و كارگروه اجرايی همايش را راهاندازی كرديم. در كارگروه علمی از معاونان هيئت رئيسه و اعضای متخصصی كه تحقيقات مهم علوم انسانی را انجام دادند استفاده كرديم. هماكنون داوری مقالات انجام شده و چكيده مقالات در روز افتتاحيه در اختيار همگان قرار میگيرد و متن كامل مقالات بعد از همايش منتشر میشود و در اختيار علاقهمندان قرار میگيرد.
وی اظهار كرد: كار ديگری كه ما در اين همايش انجام داديم اين بود كه به خاطر اينكه در مباحث پايهای، به مبانی فكری مناسب نياز داريم، از اين جهت با حوزه علميه همكاری داريم و كارگروه ارتباط جهاد دانشگاهی با حوزه در زمينه همايش فرهنگ جهادی و جهاد علمی را راهاندازی كرديم.
رئيس سابق جهاد دانشگاهی توضيح داد: همچنين يك دبيرخانه دائمی ارتباط حوزه با جهاد دانشگاه را تاسيس كرديم كه خود اين میتواند بستر ارتباط مناسب فعاليتهای جهاد دانشگاهی در زمينه علوم انسانی باشد كه از ظرفيت حوزه علميه نيز استفاده شود. ما اميدواريم در آينده نزديك به صورت عملياتیتر اين فرهنگ جهادی را در دانشگاهها شكل دهيم.
وی اشاره كرد: فرهنگ جهادی مختص به دانشگاهيان نيست بلكه مربوط به همه اقشار مردم در كشور است، از دانشآموز گرفته تا يك عالم والا مقام و يك كارمند و كشاورز. به عبارت ديگر منحصر در يك گروه خاص نيست. اما آنچه كه بيشتر با دانشگاهيان مربوط میشود همان جهاد علمی آن است.
يادگاری تبيين كرد: فرهنگ جهادی میتواند كمككار فرهنگ جهادی در دانشگاه و حوزه علميه باشد. به اين خاطر فرهنگ جهادی با جهاد علمی قرين شده است. اين فرهنگ جهادی در چند برهه در كشور نمايان شد. در پيروزی انقلاب اسلامی، در دوران دفاع مقدس، در دستاودرهای علمی اين فرهنگ وجود داشت و از همه چيز گذشتيم تا به آرمانهای والای جمهوری اسلامی ايران برسيم. اين فرهنگ كارهای نشدنی را به شدنی تبديل كرد و شعار «ما میتوانيم» را تحقق داد.
وی ابراز كرد: جهاد علمی نمیتواند جدای از علوم، و حتی رشتههای علوم پايه يا رشتههای علوم انسانی باشد. فرهنگ جهادی يعنی در شرايط سخت كارهای گزين و فاخر انجام دادن و از اين رو يك متفكر رياضی يا فيزيك كه دارای اين روحيه است، خود را محدود به تئوریهايی نمیكند كه زمينه آن فقط يادگيری است. اگر فرهنگ جهاد علمی در چنين شخصی باشد، به دستاوردهايی میرسد كه دنيا به آن سمت میرود.
يادگاری تصريح كرد: ما بايد فرهنگ جهادی را در همه زمينههای آموزشی گسترش دهيم و با برنامههای اجرايی، و نه به صورت شتابزده، با حفظ زيرساختها، الگوهای مناسب با اين فرهنگ را ارائه دهيم تا مردم با اين فرهنگ آشنا شوند. میتوان دانشآموزان را از ابتدای تحصيل به انديشه، خوب همكاری كردن، در شرايط سخت خوب درسخواندن و ... آشنا كرد كه اين ويژگیها همه از اوصاف اين فرهنگ جهادی است.
وی ادامه داد: با اين فرهنگ میتوان يك شبه راه صد ساله را طی كرد كه نمونه آن در دانش سلولهای بنيادين ديده میشود كه ساير كشورها با تلاش چندين ساله به آن رسيدند اما در كشور ما پژوهشگران با تلاش علمی و پشتوانه معنوی و ايمان و استعانت از خداوند در مدت كمی به دانش آن رسيدند.
رئيس سابق جهاد دانشگاهی بيان كرد: تقويت بنيه اعتقادی و ايمانی فرد میتواند در كارهای علمی او نيز اثرگذار باشد. فرهنگ جهادی و جهاد علمی متناسب با رشته و تخصص فرد، اثرگذار است و در برخی موارد بروز بيشتر دارد اما قطعا بیتاثير نيست. به عنوان مثال، میتوان از مجاهده علمی در رشتههای علوم انسانی به فعاليت و مجاهدت علامه امينی در تدوين و نگارش كتاب ارزشمند «الغدير» اشاره كرد كه آن را جهادگونه و در شرايط بسيار دشوار نوشت. به عبارت ديگر اين جهاد علمی در همه زمينهها و فعاليتهای علمی وجود دارد.
وی درباره خروجیهای اين همايش خاطرنشان كرد: خروجی و چكيده كار به زبانهای مختلف ترجمه میشود كه حدود 80 مقاله است كه 50 مورد از آنها به صورت چكيده ارسال شده است و ما حتی اگر ببينيم كه اين چكيدهها نيز میتواند شخص را به تفكر برانگيزد، اين چكيده مقالات تيز ترجمه خواهد شد.
يادگاری عنوان كرد: فرهنگ جهادی ما نه تنها برای همه اقشار مردم ايران، بلكه برای همه آزادیخواهان و ظلمستيزان نيز كه میخواهند با استكبار مبارزه كنند و به استقلال برسند، قابل استفاده است تا ملتهای مسلمان در بيداری اسلامی از تجربه فرهنگ جهادی ما استفاده كنند.
وی تبيين كرد: همچنين با ترجمه آثار اين همايش میتوان به مردم جهان اين مطلب را تبيين كرد كه جهاد در حركتهای انتحاری تندروهای وهابی تعريف نمیشود بلكه شيوه صحيح آن در فعاليتهای علمی جهادگونه تجلی پيدا میكند.
رئيس سابق جهاد دانشگاهی گفت: جهاد دانشگاهی در اين زمينه تجربه 34 ساله دارد و اعضای آن از دوره دانشجويی خود كارهايی را انجام دادند كه نشدنی و سخت بود و از اين تجربه میتوانند به صورت تجربه اجرايی و عملياتی شده استفاده كنند. فرهنگ جهادی در شرايط سخت و بحرانی و مشكلات اقتصادی توانايی خود را نشان دهد. در شرايط تحريم بايد نشان دهد كه توانايی ساخت مثلا دكلهای حفاری نفت و ... را داريم.
وی توضيح داد: در شرايط سخت است كه میتوان كارهای سخت و جهاد علمی را انجام داد. اين تجريبيات میتواند يك شيوهنامه اجرايی و دستورالعمل برای افرادی باشد كه دائما منتظر امور اعتباری و بودجه هستند. البته مسائل اعتباری و بودجه مورد نياز است ولی كافی نيست. يعنی تمام موفقيت در اين موضوع خلاصه نمیشود.
يادگاری گفت: اينكه كسی تخصص داشته باشد و عزم و اراده آن را داشته باشد تا مجاهدت علمی به كشور خود خدمت كند و خوب درس خوانده و دلسوز جامعه است، در اين حالت فرهنگ جهادی و جهاد علمی به او كمك میكند. جهاد دانشگاهی در اين باره تجربه عملی دارد و نياز است اين فرهنگ جهاد دانشگاهی برای همه تبيين شود.
وی در پايان خاطرنشان كرد: اين فرهنگ بايد برای اقشار فرهيخته جامعه توضيح داده شود. در مراكز علمی و دانشگاهی ما فرهنگ جهادی در فرادی كه معتقد به نظام هستند به وجود آمده است و اميدواريم كه اقتصاد دانشبنيان از اين دستاوردهای جهاد دانشگاهی ايجاد شود كه مورد تاكيد مقام معظم رهبری نيز است و خوشبختانه جهادگران دانشگاهی بااين روحيه آشنا هستند.
وی ادامه داد: نياز بود در اين بحث كارهای علمی و تحقيقانی نيز انجام شود و تصميم گرفته شد به دليل اينكه مباحث علمی ما به يك پشتوانه فكری و انديشهای نياز داشت و كار توليد علم با اين پشتوانه فكری سريعتر انجام میشود، بحث فرهنگ جهادی و جهاد علمی به صورت نظاممند مطرح شود.
يادگاری افزود: با توجه به تجربياتی كه جهاد دانشگاهی در اين زمينه داشت و پيشرفتهايی مانند سلولهای بنيادی و انرژی هستهای كه در مملكت در سالهای اخير پيش آمد و در انرژی هستهای چندين نفر شهيد در اين راه تقديم شد و در بحث سلولهای بنيادی مرحوم كاظمی آشتيانی، بنيانگذار جهاد علمی در اين عرصه بودند كه ثمرات علمی و گستردگی آن را در كشور مشاهده میكنيم؛ همه و همه باعث شد كه دغدغه برگزاری اين همايش جدیتر احساس شود.
وی خاطرنشان كرد: در بحث انرژی هستهای هم با اقتدار سياسی و فناورانه با قدرت به پيش میرويم. مجموع اين دستاوردها ما را به اين نتيجه رساند كه بايد اين فرهنگ را در مراكز علمی و تحقيقانی جاری كنيم. البته اين فرهنگ در مراكز علمی و تحقيقاتی وجود داشت ولی همگانی نشد. بدين ترتيب اين همايش تدارك ديده و محورهای آن مشخص شد.
رئيس سابق جهاد دانشگاهی درباره دستاردهای اين همايش گفت: خروجی اين همايش اينگونه مقرر شد كه به شكل مستنداتی درباره مبانی فكری فرهنگ جهادی، جاری كردن اين فرهنگ به عنوان يك سبك زندگی در فعاليتهای علمی تبيين شود و مبانی فكری اين فرهنگ جهادی مستندسازی و احصا شود.
وی يادآور شد: بر اين اساس اولين همايش هم به منظور فرهنگ سازی تدارك ديده شد و در همايشهای ديگر به كارهای تخصصیتر پرداخته شود. اين همايش محورهای مختلفی مانند فرهنگ جهادی، قرآن و اهل بيت(ع)، فرهنگ جهادی در ديدگاه امام خمينی(ره) و مقام معظم رهبری، فرهنگ جهادی به عنوان يك سبگ زندگی در فعاليتهای علمی و ... دارد.
يادگاری گفت: خوشبختانه تاكنون ما كارگروههای علمی و كارگروه اجرايی همايش را راهاندازی كرديم. در كارگروه علمی از معاونان هيئت رئيسه و اعضای متخصصی كه تحقيقات مهم علوم انسانی را انجام دادند استفاده كرديم. هماكنون داوری مقالات انجام شده و چكيده مقالات در روز افتتاحيه در اختيار همگان قرار میگيرد و متن كامل مقالات بعد از همايش منتشر میشود و در اختيار علاقهمندان قرار میگيرد.
وی اظهار كرد: كار ديگری كه ما در اين همايش انجام داديم اين بود كه به خاطر اينكه در مباحث پايهای، به مبانی فكری مناسب نياز داريم، از اين جهت با حوزه علميه همكاری داريم و كارگروه ارتباط جهاد دانشگاهی با حوزه در زمينه همايش فرهنگ جهادی و جهاد علمی را راهاندازی كرديم.
رئيس سابق جهاد دانشگاهی توضيح داد: همچنين يك دبيرخانه دائمی ارتباط حوزه با جهاد دانشگاه را تاسيس كرديم كه خود اين میتواند بستر ارتباط مناسب فعاليتهای جهاد دانشگاهی در زمينه علوم انسانی باشد كه از ظرفيت حوزه علميه نيز استفاده شود. ما اميدواريم در آينده نزديك به صورت عملياتیتر اين فرهنگ جهادی را در دانشگاهها شكل دهيم.
وی اشاره كرد: فرهنگ جهادی مختص به دانشگاهيان نيست بلكه مربوط به همه اقشار مردم در كشور است، از دانشآموز گرفته تا يك عالم والا مقام و يك كارمند و كشاورز. به عبارت ديگر منحصر در يك گروه خاص نيست. اما آنچه كه بيشتر با دانشگاهيان مربوط میشود همان جهاد علمی آن است.
يادگاری تبيين كرد: فرهنگ جهادی میتواند كمككار فرهنگ جهادی در دانشگاه و حوزه علميه باشد. به اين خاطر فرهنگ جهادی با جهاد علمی قرين شده است. اين فرهنگ جهادی در چند برهه در كشور نمايان شد. در پيروزی انقلاب اسلامی، در دوران دفاع مقدس، در دستاودرهای علمی اين فرهنگ وجود داشت و از همه چيز گذشتيم تا به آرمانهای والای جمهوری اسلامی ايران برسيم. اين فرهنگ كارهای نشدنی را به شدنی تبديل كرد و شعار «ما میتوانيم» را تحقق داد.
وی ابراز كرد: جهاد علمی نمیتواند جدای از علوم، و حتی رشتههای علوم پايه يا رشتههای علوم انسانی باشد. فرهنگ جهادی يعنی در شرايط سخت كارهای گزين و فاخر انجام دادن و از اين رو يك متفكر رياضی يا فيزيك كه دارای اين روحيه است، خود را محدود به تئوریهايی نمیكند كه زمينه آن فقط يادگيری است. اگر فرهنگ جهاد علمی در چنين شخصی باشد، به دستاوردهايی میرسد كه دنيا به آن سمت میرود.
يادگاری تصريح كرد: ما بايد فرهنگ جهادی را در همه زمينههای آموزشی گسترش دهيم و با برنامههای اجرايی، و نه به صورت شتابزده، با حفظ زيرساختها، الگوهای مناسب با اين فرهنگ را ارائه دهيم تا مردم با اين فرهنگ آشنا شوند. میتوان دانشآموزان را از ابتدای تحصيل به انديشه، خوب همكاری كردن، در شرايط سخت خوب درسخواندن و ... آشنا كرد كه اين ويژگیها همه از اوصاف اين فرهنگ جهادی است.
وی ادامه داد: با اين فرهنگ میتوان يك شبه راه صد ساله را طی كرد كه نمونه آن در دانش سلولهای بنيادين ديده میشود كه ساير كشورها با تلاش چندين ساله به آن رسيدند اما در كشور ما پژوهشگران با تلاش علمی و پشتوانه معنوی و ايمان و استعانت از خداوند در مدت كمی به دانش آن رسيدند.
رئيس سابق جهاد دانشگاهی بيان كرد: تقويت بنيه اعتقادی و ايمانی فرد میتواند در كارهای علمی او نيز اثرگذار باشد. فرهنگ جهادی و جهاد علمی متناسب با رشته و تخصص فرد، اثرگذار است و در برخی موارد بروز بيشتر دارد اما قطعا بیتاثير نيست. به عنوان مثال، میتوان از مجاهده علمی در رشتههای علوم انسانی به فعاليت و مجاهدت علامه امينی در تدوين و نگارش كتاب ارزشمند «الغدير» اشاره كرد كه آن را جهادگونه و در شرايط بسيار دشوار نوشت. به عبارت ديگر اين جهاد علمی در همه زمينهها و فعاليتهای علمی وجود دارد.
وی درباره خروجیهای اين همايش خاطرنشان كرد: خروجی و چكيده كار به زبانهای مختلف ترجمه میشود كه حدود 80 مقاله است كه 50 مورد از آنها به صورت چكيده ارسال شده است و ما حتی اگر ببينيم كه اين چكيدهها نيز میتواند شخص را به تفكر برانگيزد، اين چكيده مقالات تيز ترجمه خواهد شد.
يادگاری عنوان كرد: فرهنگ جهادی ما نه تنها برای همه اقشار مردم ايران، بلكه برای همه آزادیخواهان و ظلمستيزان نيز كه میخواهند با استكبار مبارزه كنند و به استقلال برسند، قابل استفاده است تا ملتهای مسلمان در بيداری اسلامی از تجربه فرهنگ جهادی ما استفاده كنند.
وی تبيين كرد: همچنين با ترجمه آثار اين همايش میتوان به مردم جهان اين مطلب را تبيين كرد كه جهاد در حركتهای انتحاری تندروهای وهابی تعريف نمیشود بلكه شيوه صحيح آن در فعاليتهای علمی جهادگونه تجلی پيدا میكند.
رئيس سابق جهاد دانشگاهی گفت: جهاد دانشگاهی در اين زمينه تجربه 34 ساله دارد و اعضای آن از دوره دانشجويی خود كارهايی را انجام دادند كه نشدنی و سخت بود و از اين تجربه میتوانند به صورت تجربه اجرايی و عملياتی شده استفاده كنند. فرهنگ جهادی در شرايط سخت و بحرانی و مشكلات اقتصادی توانايی خود را نشان دهد. در شرايط تحريم بايد نشان دهد كه توانايی ساخت مثلا دكلهای حفاری نفت و ... را داريم.
وی توضيح داد: در شرايط سخت است كه میتوان كارهای سخت و جهاد علمی را انجام داد. اين تجريبيات میتواند يك شيوهنامه اجرايی و دستورالعمل برای افرادی باشد كه دائما منتظر امور اعتباری و بودجه هستند. البته مسائل اعتباری و بودجه مورد نياز است ولی كافی نيست. يعنی تمام موفقيت در اين موضوع خلاصه نمیشود.
يادگاری گفت: اينكه كسی تخصص داشته باشد و عزم و اراده آن را داشته باشد تا مجاهدت علمی به كشور خود خدمت كند و خوب درس خوانده و دلسوز جامعه است، در اين حالت فرهنگ جهادی و جهاد علمی به او كمك میكند. جهاد دانشگاهی در اين باره تجربه عملی دارد و نياز است اين فرهنگ جهاد دانشگاهی برای همه تبيين شود.
وی در پايان خاطرنشان كرد: اين فرهنگ بايد برای اقشار فرهيخته جامعه توضيح داده شود. در مراكز علمی و دانشگاهی ما فرهنگ جهادی در فرادی كه معتقد به نظام هستند به وجود آمده است و اميدواريم كه اقتصاد دانشبنيان از اين دستاوردهای جهاد دانشگاهی ايجاد شود كه مورد تاكيد مقام معظم رهبری نيز است و خوشبختانه جهادگران دانشگاهی بااين روحيه آشنا هستند.
