منتقدان روش «اشاره» شيوه آموزش قرآن جديدی ابداع كنند
گروه فعاليتهای قرآنی: مدير جامعةالقرآن و مبدع روش آموزشی «اشاره» اظهار كرد: اساتيد قرآنی كه به اين روش انتقاد میكنند بهتر است آستين همّت بالا بزنند و وارد عرصه آموزش و توليد محتوا شده و سبكهای نوين آموزشی را در آموزش قرآن به خردسالان ابداع كنند.
حجتالاسلام والمسلمين محمدمهدی طباطبايی، مدير مؤسسه جامعةالقرآن در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با اشاره به اهميت حفظ قرآن و آموزش حفظ قرآن به خردسالان، اظهار كرد: شيوههايی كه برای حفظ قرآن خردسالان مورد استفاده قرار میگيرند از اهميت بالايی برخوردار هستند كه البته هماكنون در مؤسسات قرآنی ويژه خردسالان كار آموزش قرآن ابتدا با حفظ عبارات و آيات منتخب و سورههای كوچك جزء سیام قرآن كريم آغاز میشود.
وی در ادامه با يادآوری اينكه در مؤسسات قرآنی ويژه خردسالان جهت آموزش عبارات و آيات منتخب جزء سیام از روش «اقرأ» يعنی خواندن استاد، استماع شاگرد و تكرار كردن او استفاده میشود، گفت: اما با توجه به سن كودكان كه در سنين بسيار حساسی هستند برای جذابيت و تنوع كار آموزش و تثبيت مفاهيم مختلف در ذهن آنها از شيوههايی همچون شعر، قصه، انواع بازیها، نمايش، نقاشی و رنگآميزی نيز استفاده میشود.
طباطبايی در اين بخش از سخنان خود با عنوان اين مطلب كه روش آموزش در مؤسسات قرآنی ويژه كودكان و خردسالان يكسان است، اظهار كرد: آنچه كه باعث تفاوت در سطح كيفی و كمی آموزش در برخی از مؤسسات شده آن است كه آنها برای آسان شدن يادگيری الفاظ يا بالا بردن فهم نونهالان نسبت به مفاهيم آيات، كتب آموزشی، وسائل كمك آموزشی و يا روشهای بديع و جذابی را تأليف و ابداع كردهاند.
وی ادامه داد: وجود كتابهای آموزشی، وسايل كمك آموزشی و ساير لوازم ابداعی كه با خلاقيتهای فردی يا جمعی پديد آمده سبب شده تا اين مراكز توفيق بيشتری در عرصه آموزش قرآن به خردسالان داشته باشند.
حافظ كل قرآن كريم در ادامه عنوان كرد: بهترين روش حفظ آيات منتخب و سورههای كوچك قرآن همان روش «اقرأ» بوده و همچنين بهترين روش جهت درك و يادگيری معانی و مفاهيم آيات قرآن برای كودكان روش «اشاره» است.
وی در اين بخش از سخنان خود به بيان مطالبی درباره روش «اشاره» كه در آموزش درك معانی و مفاهيم آيات قرآن به خردسالان استفاده میشود، گفت: روش اشاره يا تصويرسازی خلاق روشی است برای تفهيم بهتر معانی آيات قرآن به كودكان، به شكلی كه كودك با شنيدن الفاظ و عبارات، ابتدا تصوير معنا در ذهنش نقش میبندد و سپس با ديدن همان معنا در خارج، عبارت قرآن برای او تداعی میشود و میتواند بهراحتی آن را در گفتوگوهای روزمره خود به كار ببرد و اين همان ويژگی منحصر بفرد روش اشاره است؛ و در اين روش فهم سريع معنا و قدرت بهكارگيری عبارت قرآنی جهت تذكر دادن به ديگران دنبال میشود.
طباطبايی ادامه داد: به طور مثال در عبارت قرآنی «والصلح خير» ما دو اشاره اصلی داريم، اشاره كلمه «الصلح» و ديگری اشاره كلمه «خير» چنانچه كودك با روش اشاره آموزش ديده باشد، ذهن او با شنيدن اين عبارت فوراً به معنای آن منتقل میشود و با مشاهده روابط دوستانه دو نفر و يا مشاجره آنها، ناخودآگاه جمله «والصلح خير» برای او تداعی شده و بر زبانش جاری میشود.
وی با يادآوری اين مطلب كه يادگيری قرآن برای نونهالان چهار تا پنج سال در روش «اشاره» با جذابيت و تحرك و نشاط زيادی آغاز میشود، عنوان كرد: همچنين در مرحله آموزش روخوانی كه مرحله بعد از حفظ آيات منتخب است نيز از روش اشاره استفاده میشود، با اين تفاوت كه در مرحله اول، اشاره برای فهم معانی كلمات و عبارات بود اما در مرحله آموزش روخوانی، اشارات برای فهم و درك بهتر مفهوم حركات و علائم است و اين وحدت روش باعث استحكام و انسجام و ارتباط هر چه بيشتر اين دو مرحله آموزشی با يكديگر میشود.
مدير مؤسسه جامعةالقرآن در ادامه يادآور شد: فهم و درك معانی عبارتهای قرآنی با استفاده از روش ايماء و اشاره موجب میشود تا خردسالان حفظ آسانتری داشته باشند و با سرعت بيشتری به حفظ قرآن بپردازند كه البته با استفاده از اين روش، خردسالان آمادگی بيشتری برای حفظ ساير سورهها و جزءهای قرآن پيدا میكنند.
وی در اين بخش از سخنان خود با اشاره به نقدهايی كه برخی از اساتيد قرآنی به روش «اشاره» دارند، اظهار كرد: كنار گود نشستن و نقد كردن كار آسانی است اما مهم اين است كه اساتيد قرآنی كه به اين روش انتقاد میكنند آستين همّت بالا بزنند و وارد عرصه آموزش و توليد محتوا شوند و سبكهای نوين آموزشی را برای آموزش قرآن به خردسالان ابداع كنند.
طباطبايی با عنوان اين مطلب كه برخی از اساتيد قرآنی در مصاحبههای خود عنوان میكنند كه روش ايما و اشاره يك روش بينالمللی نبوده و قابل استفاده در سطح وسيع نيست، گفت: در پاسخ به اين انتقادات كه ناشی از بیاطلاعی است بايد اعلام كنم كتابهای آموزشی روش «اشاره» به بسياری از زبانهای زنده دنيا ترجمه و چاپ شده و هماكنون در بسياری از كشورهای دنيا به عنوان روشی موفّق در عرصه آموزش قرآن به كودكان پيشدبستانی شناخته شده و به كار گرفته میشود كه تصاوير اين كتابهای آموزشی به ساير زبانها نيز موجود است.
وی در اين بخش از سخنان خود با اشاره به برخی نقدهای موجود نسبت به روش اشاره به دليل عدم اطلاعات كافی از اين روش، گفت: برخی تصور میكنند روش «اشاره» روشی برای حفظ قرآن است اما اين چنين نبوده و روش «اشاره» روشی برای حفظ قرآن نيست بلكه در حفظ آيات منتخب، روشی برای درك معانی كلمات و عبارات است.
طباطبايی يادآور شد: همچنين روش «اشاره» در آموزش روخوانی روشی است برای درك مفاهيم حركات و علائم و شاهد اين ادعا اين است كه در هيچ يك از 400 واحد خردسالان مؤسسه جامعةالقرآن در سراسر كشور حتّی يك سوره كوچك با اين روش حفظ نمیشود؛ زيرا با تسلط كودكان بر روخوانی قرآن ديگر نيازی به استفاده از روش اشاره نيست، بلكه میتوان در مراحل بالاتر آموزش، از اين روش جهت تدريس تجويد به نوجوانان و همچنين آموزش نغمات به آنها استفاده كرد.
وی در ادامه با اشاره به نظرات برخی منتقدان كه عنوان میكنند روش «اشاره» چه فايدهای دارد؟! گفت: برخی هم تصويرسازی خلّاق را همان روش افراد ناشنوا میپندارند، كه با بيان سابق ما جواب اين گونه نقدها داده شد و لازم است گفته شود كه بين روش تصويرسازی خلّاق و اشاره به معانی كلمات همزمان با تلفظ آنها برای كودكان بهرهمند از نعمت گويايی و شنوايی و روش ارتباطی افراد ناشنوا تفاوت بسيار است، زيرا تمامی اشارهها در روش «اشاره» را با توجه به ريشههای معنوی كلمات وضع كردهايم.
طباطبائی در ادامه عنوان كرد: به هر حال بايد اين حقيقت را باور كنيم كه كودكان امروز ما با كودكان 30 سال قبل تفاوت دارند و البته محتواهای آموزشی و روشهای آموزشی نيز به طور دائم در حال تغيير هستند و عدهای از كودكان و نوجوانان قرآن را از روی صفحه دستگاههای مخصوص كامپيوتری يا موبايل قرائت میكنند و همچنين كلاسهای ما در مدارس نيز هوشمند شدهاند.
مدير مؤسسه جامعةالقرآن در پايان گفت: ما در رابطه با آموزش قرآن به كودكان، نياز به ابداع روشهای جديد آموزشی هستيم و بايد در اين حوزه به تدوين و تأليف كتابهای ارزشمند و طراحی وسائل كمك آموزشی جديد بپردازيم.
وی در ادامه با يادآوری اينكه در مؤسسات قرآنی ويژه خردسالان جهت آموزش عبارات و آيات منتخب جزء سیام از روش «اقرأ» يعنی خواندن استاد، استماع شاگرد و تكرار كردن او استفاده میشود، گفت: اما با توجه به سن كودكان كه در سنين بسيار حساسی هستند برای جذابيت و تنوع كار آموزش و تثبيت مفاهيم مختلف در ذهن آنها از شيوههايی همچون شعر، قصه، انواع بازیها، نمايش، نقاشی و رنگآميزی نيز استفاده میشود.
طباطبايی در اين بخش از سخنان خود با عنوان اين مطلب كه روش آموزش در مؤسسات قرآنی ويژه كودكان و خردسالان يكسان است، اظهار كرد: آنچه كه باعث تفاوت در سطح كيفی و كمی آموزش در برخی از مؤسسات شده آن است كه آنها برای آسان شدن يادگيری الفاظ يا بالا بردن فهم نونهالان نسبت به مفاهيم آيات، كتب آموزشی، وسائل كمك آموزشی و يا روشهای بديع و جذابی را تأليف و ابداع كردهاند.
وی ادامه داد: وجود كتابهای آموزشی، وسايل كمك آموزشی و ساير لوازم ابداعی كه با خلاقيتهای فردی يا جمعی پديد آمده سبب شده تا اين مراكز توفيق بيشتری در عرصه آموزش قرآن به خردسالان داشته باشند.
حافظ كل قرآن كريم در ادامه عنوان كرد: بهترين روش حفظ آيات منتخب و سورههای كوچك قرآن همان روش «اقرأ» بوده و همچنين بهترين روش جهت درك و يادگيری معانی و مفاهيم آيات قرآن برای كودكان روش «اشاره» است.
وی در اين بخش از سخنان خود به بيان مطالبی درباره روش «اشاره» كه در آموزش درك معانی و مفاهيم آيات قرآن به خردسالان استفاده میشود، گفت: روش اشاره يا تصويرسازی خلاق روشی است برای تفهيم بهتر معانی آيات قرآن به كودكان، به شكلی كه كودك با شنيدن الفاظ و عبارات، ابتدا تصوير معنا در ذهنش نقش میبندد و سپس با ديدن همان معنا در خارج، عبارت قرآن برای او تداعی میشود و میتواند بهراحتی آن را در گفتوگوهای روزمره خود به كار ببرد و اين همان ويژگی منحصر بفرد روش اشاره است؛ و در اين روش فهم سريع معنا و قدرت بهكارگيری عبارت قرآنی جهت تذكر دادن به ديگران دنبال میشود.
طباطبايی ادامه داد: به طور مثال در عبارت قرآنی «والصلح خير» ما دو اشاره اصلی داريم، اشاره كلمه «الصلح» و ديگری اشاره كلمه «خير» چنانچه كودك با روش اشاره آموزش ديده باشد، ذهن او با شنيدن اين عبارت فوراً به معنای آن منتقل میشود و با مشاهده روابط دوستانه دو نفر و يا مشاجره آنها، ناخودآگاه جمله «والصلح خير» برای او تداعی شده و بر زبانش جاری میشود.
وی با يادآوری اين مطلب كه يادگيری قرآن برای نونهالان چهار تا پنج سال در روش «اشاره» با جذابيت و تحرك و نشاط زيادی آغاز میشود، عنوان كرد: همچنين در مرحله آموزش روخوانی كه مرحله بعد از حفظ آيات منتخب است نيز از روش اشاره استفاده میشود، با اين تفاوت كه در مرحله اول، اشاره برای فهم معانی كلمات و عبارات بود اما در مرحله آموزش روخوانی، اشارات برای فهم و درك بهتر مفهوم حركات و علائم است و اين وحدت روش باعث استحكام و انسجام و ارتباط هر چه بيشتر اين دو مرحله آموزشی با يكديگر میشود.
مدير مؤسسه جامعةالقرآن در ادامه يادآور شد: فهم و درك معانی عبارتهای قرآنی با استفاده از روش ايماء و اشاره موجب میشود تا خردسالان حفظ آسانتری داشته باشند و با سرعت بيشتری به حفظ قرآن بپردازند كه البته با استفاده از اين روش، خردسالان آمادگی بيشتری برای حفظ ساير سورهها و جزءهای قرآن پيدا میكنند.
وی در اين بخش از سخنان خود با اشاره به نقدهايی كه برخی از اساتيد قرآنی به روش «اشاره» دارند، اظهار كرد: كنار گود نشستن و نقد كردن كار آسانی است اما مهم اين است كه اساتيد قرآنی كه به اين روش انتقاد میكنند آستين همّت بالا بزنند و وارد عرصه آموزش و توليد محتوا شوند و سبكهای نوين آموزشی را برای آموزش قرآن به خردسالان ابداع كنند.
طباطبايی با عنوان اين مطلب كه برخی از اساتيد قرآنی در مصاحبههای خود عنوان میكنند كه روش ايما و اشاره يك روش بينالمللی نبوده و قابل استفاده در سطح وسيع نيست، گفت: در پاسخ به اين انتقادات كه ناشی از بیاطلاعی است بايد اعلام كنم كتابهای آموزشی روش «اشاره» به بسياری از زبانهای زنده دنيا ترجمه و چاپ شده و هماكنون در بسياری از كشورهای دنيا به عنوان روشی موفّق در عرصه آموزش قرآن به كودكان پيشدبستانی شناخته شده و به كار گرفته میشود كه تصاوير اين كتابهای آموزشی به ساير زبانها نيز موجود است.
وی در اين بخش از سخنان خود با اشاره به برخی نقدهای موجود نسبت به روش اشاره به دليل عدم اطلاعات كافی از اين روش، گفت: برخی تصور میكنند روش «اشاره» روشی برای حفظ قرآن است اما اين چنين نبوده و روش «اشاره» روشی برای حفظ قرآن نيست بلكه در حفظ آيات منتخب، روشی برای درك معانی كلمات و عبارات است.
طباطبايی يادآور شد: همچنين روش «اشاره» در آموزش روخوانی روشی است برای درك مفاهيم حركات و علائم و شاهد اين ادعا اين است كه در هيچ يك از 400 واحد خردسالان مؤسسه جامعةالقرآن در سراسر كشور حتّی يك سوره كوچك با اين روش حفظ نمیشود؛ زيرا با تسلط كودكان بر روخوانی قرآن ديگر نيازی به استفاده از روش اشاره نيست، بلكه میتوان در مراحل بالاتر آموزش، از اين روش جهت تدريس تجويد به نوجوانان و همچنين آموزش نغمات به آنها استفاده كرد.
وی در ادامه با اشاره به نظرات برخی منتقدان كه عنوان میكنند روش «اشاره» چه فايدهای دارد؟! گفت: برخی هم تصويرسازی خلّاق را همان روش افراد ناشنوا میپندارند، كه با بيان سابق ما جواب اين گونه نقدها داده شد و لازم است گفته شود كه بين روش تصويرسازی خلّاق و اشاره به معانی كلمات همزمان با تلفظ آنها برای كودكان بهرهمند از نعمت گويايی و شنوايی و روش ارتباطی افراد ناشنوا تفاوت بسيار است، زيرا تمامی اشارهها در روش «اشاره» را با توجه به ريشههای معنوی كلمات وضع كردهايم.
طباطبائی در ادامه عنوان كرد: به هر حال بايد اين حقيقت را باور كنيم كه كودكان امروز ما با كودكان 30 سال قبل تفاوت دارند و البته محتواهای آموزشی و روشهای آموزشی نيز به طور دائم در حال تغيير هستند و عدهای از كودكان و نوجوانان قرآن را از روی صفحه دستگاههای مخصوص كامپيوتری يا موبايل قرائت میكنند و همچنين كلاسهای ما در مدارس نيز هوشمند شدهاند.
مدير مؤسسه جامعةالقرآن در پايان گفت: ما در رابطه با آموزش قرآن به كودكان، نياز به ابداع روشهای جديد آموزشی هستيم و بايد در اين حوزه به تدوين و تأليف كتابهای ارزشمند و طراحی وسائل كمك آموزشی جديد بپردازيم.
