نگاهی به جايگاه مساجد در سيرالئون

مهاجرين مسلمان قبايل سوسو، فولانی و مدينگو كه عمدتا تاجر بودند در اوايل قرن هجدهم از طريق فوتا جالو در گينه كوناكری وارد سيرالئون شده و اقدام به تاسيس مسجد نمودند.

به گزارش اداره كل روابط عمومی و اطلاع رسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی،مهاجرين مسلمان قبايل سوسو ، فولانی و مدينگو كه عمدتا تاجر بودند در اوايل قرن هيجدهم از طريق فوتا جالو در گينه كوناكری وارد سيرالئون شده و اقدام تاسيس مساجد ، نماز خانه و مدارس بومی آموزش زبان عربی و تعليمات دينی برای اقوام و خانواده های خود نموده اند تا آموزش قرآن ، احاديث نبوی و معارف اسلامی را دراين كشور ترويج نمايند .

مسجد فولاتاون قديمی ترين مسجد سيرالئون ( 1882) ميلادی

اولين مسجد سيرالئون تحت عنوان " جميع السلام " در منطقه فولاتاون فريتاون در سال 1882 ميلادی ساخته شد . امروزه بيش از يكصد مسجد با معماری های اسلامی مختلف در فريتاون و بيش از يكصد هشتاد مسجد كوچك و بزرگ فعال در شهرستان های اين كشور فعال هستند .

مساجد سيرالئون كه در محل جميئول ناميده می شود در زمينه های ذيل فعاليت دارند :

1- مكان اقامه نمازهای يوميه و جمعه .

2- مكان بحث راجع به مسائل جامعه ، حل اختلاف ، آشتی نمودن زن و مرد و... .

3- درحاشيه مساجد اتاق هائی جهت كلاس های آموزش قرآن مجيد و عقايد اسلامی برای كودكان ، نوجوانان و بزرگتر ها ساخته شده است . در اين كلاس ها كه در محل " كرانتا " گفته می شود قرآن و عقايد اسلامی به شيوه های سنتی بر روی لوحه هائی از تخته تدريس می شود .

4- اجرای مراسم عقد و طلاق عروسی .

5- محل تشريفات تشييع جنازه شخصيت های مهم و روسای قبائل .

نحوه ساخت مساجد در سيرالئون :

اكثر مساجد در سيرالئون توسط شخص و يا جمعی از ثروتمندان محلی و بعضا با دريافت كمك های خارجی ساخته می شود . برخی از قديمی ترين مساجد بزرگ و زيبا توسط شخص متمول خارجی ساخته شده است .

با اين همه اخيرا برخی كشورهای عربی با عنوان سازمان های مختلف اسلامی با هدف تبليغ نوع مذهب خود ، انتصاب امام جماعت و با اعمال شرايط خاصی برای هيات امناء و نمازگزاران اقدام به ساخت مساجد زيادی در اين كشور نموده اند . وهابيت و فرقه احمديه از جمله اين موارد هستند .

دراين ميان تعدادی مساجد در سيرالئون وجود دارد كه با حمايت های جمهوری اسلامی ايران و لبنانی های مقيم ساخته شده و امام های جماعت آن ها از فارغ التحصيلان حوزه های علميه قم و دمشق هستند .

مساجد مركزی فريتاون به امامت شيخ احمد تيجان سيلاه ، الحسنين (ع) شهرستان بو به امامت شيخ محمد نايله و خليفه كوياته و فتح شهرستان مكينی به امامت شيح بوكاسارا كامارا از آن جمله هستند . بدون استثناء محل اقامه نمازبانوان در همه مساجد سيرالئون در بخشی جداگانه ای و پشت سر محل اقامه نماز مردها ساخته می شود .

شيوه های شناسائی و نامگذاری مسجد در سيرالئون :

اكثر مساجد امروز سيرالئون به شيوه معماری اسلامی با مناره های بزرگ چهارگانه ، گنبدی و با صحن وسيعی برای نماز خواندن و با تقليد از معماری اولين مسجد اسلام در مدينه ساخته می شوند .

با اين همه برخی مساجد به ويژه در شهرستان ها و مناطق روستائی با ديوارهای خشت ، گل و حلب آهنی موجداركه در محل " مسجد حلبی " گفته می شود ساخته شده است .

اغلب مساجد بزرگ فريتاون و شهرستان ها توسط بزرگان قبايل كه در ساخت آن ها نقش عمده ای داشته اند به نام قبيله خود نامگذاری می شوند . مسجد مركزی تمنی ، مسجد مركزی مندی ، مسجد مركزی فولا ، مسجد مركزی ليمبا و... از آن جمله هستند .

با اين وجود امروزه سازندگان مساجد جديد فارغ از تفكرات قبيله ای نام مبارك پيامبر اعظم (ص) ، اهل البيت (ع) و اسامی شخصيت های مشهور اسلامی را برای مساجد خود می نهند . مساجد رسول اعظم (ص) در شهرهای فريتاون و بو، الحسنين (ع) در بو ، امام حسين (ع) در فريتاون ، امام علی بن ابی طالب (ع) در بو ، سلام ، بيت عتيق ، جامه السلام ، فتح ، ابوبكر ، عمر خطاب و... در شهرستان های مختلف از آن جمله هستند .

فرقه احمديه تمام مساجد تحت پوشش خود را در سيرالئون " مسجد احمديه " نامگذاری می نمايد .

شيوه تعيين قبله مساجد سيرالئون :

تعيين جهت قبله در تمام مساجد سيرالئون بدون توجه به شيوه های علمی و استفاده از قبله نما بر اساس " شرق و طلوع خورشيد " در اين كشور می باشد . لذا محراب همه مساجد سيرالئون اعم از جديد و قديم روی به شرق اين كشور ساخته می شوند .

مساجد سيرالئون و مسائل فرهنگی :

فرهنگ بومی سيرالئون از انديشه های فرهنگ مهاجرين مسلمان كه دراوايل قرن هيجده ميلادی به اين كشور آمده اند گرفته شده است . لذا اين فرهنگ كمی با فرهنگ اصيل اسلامی متفاوت می باشد . مضافا اينكه اشكال فرهنگی مخصوصی آميخته با آنيميست و غير دينی در سيرالئون تحت عنوان انجمن های سری كه با فرهنگ اسلامی مغايرت دارد موجود می باشد . برخی از اين انجمن های سری از نيجريه وارد اين كشور اسلامی شده است .

با اين همه امروزه مواضع مساجد سيرالئون عليه فعاليت های انجمن های سری بوده و امام ها اعضای مساجد خود را به رعايت اصول اخلاقی ، اعتقادات اصيل

اسلامی و دوری از فرهنگ بومی انجمن های مذكور كه با خرافات آميخته شده و بعضا به فعاليت های خود صبغه دينی می دهند ، تشويق می نمايند .

مساجد سيرالئون و فعاليت های سياسی :

ازديدگاه سنتی سيرالئونی ها مسجد بطور رسمی مكان معنوی و اسلامی برای اقامه نمازهای يوميه و فعاليت های دينی می باشد . لذا اعضای مساجد از مسجد برای امور سياسی و دولتی استفاده نمی نمايند .

امروزه با ارتقاء سطح آگاهی سياسی مسلمان ها بطور نسبی در برخی مساجد مسائل سياسی كه مربوط به مشكلات جامعه باشد مورد بحث قرار می گيرد . مضافا اينكه امروزه امام جماعت واعضای تعدادی از مساجد سيرالئون با حفظ سمت می توانند سياستمدار ، معلم و ... بوده و در هر شغلی كه منجر به توسعه جامعه باشد شركت نمايند . با اين همه به خاطر نا آگاه بودن آحاد مسلمانان نسبت به نيات سياستمداران هدفمند و فرصت طلب مسيحی بويژه در ايام انتخابات برخی مساجد از سوی احزاب سياسی مورد سوء استفاده قرار می گيرند .

مساجد سيرالئون و مسائل بين المللی :

متاسفانه اغلب امام های سيرالئون علی رغم داشتن آشنائی به تفسير ظاهری قرآن و احاديث نبوی (ص) به خاطر فقر شديد اطلاعاتی روز و عدم توانائی آن ها دريافتن مصادق آيات و روايات و بسط آن ها به مشكلات امروز جهان اسلام نسبت به اوضاع جهانی شناخت بسيار كمی داشته و در برابر توطئه های دشمنان اسلام تنها به ابراز تاسف خصوصی بسنده می كنند .

اكثر امام ها تاريخ اسلام و توطئه های مشركين و منافقين عليه پيامبر اكرم و اهل البيت معصوم (ع) ايشان را به خوبی نمی دانند . از اين روی نسبت به اوضاع جهان اسلام و توطئه های دشمنان مسلمين موضع خاصی اتخاد نمی نمايند . آن ها نمی دانند كه آنچه امروز اتفاق می افتند تكرار تاريخ صدر اسلام به شكل نوين آن می باشد .

برخی امام های قديمی تر كه از مشروعيت و مقبوليت ويژه ای برخوردار هستند و حاضر نيستند جای خود را به امام های جوان تر و آگاه تر بدهند هنوز براين باور هستند كه امام ها تنها رهبران روحانی و معنوی در جامعه هستند و نبايد در امور سياسی داخلی و بين المللی وارد شوند .

نحوه تعيين امام جماعت در سيرالئون :

امام های جماعت مساجد سيرالئون با معرفی و توصيه " شورای ريش سفيدان" هر محله به " شورای امام ها " تعيين می گردد . شورای امام ها بعد از بررسی و واجد الشرايط بودن فرد معرفی شده مراتب را تصويب و وی را به عنوان امام جماعت مسجد معرفی می نمايد . يكی از شرايط شورای امام ها اين است كه مسجد مورد نطر بايد قبلا به ثبت رسيده باشد .

در تعيين اغلب امام های مساجد بزرگ سيرالئون سن امام و مباشرت داشتن بر انجام نمازهای يوميه و جمعه شرط اساسی در تعيين رسمی به امامت می باشد. با اين حال روحانی تحصيلكرده جوان بودن كه تازه به كشور خود برگشته ، كيفيت اطلاعات اسلامی وی ، داشتن مشروعيت اخلاقی ، فصاحت و دارا بودن نفوذ محلی از جمله شرايط احراز امامت مسجد از نظر شورای امام های سيرالئون می باشد .

وضعيت اقتصادی وتامين نيازهای معيشتی امام ها در سيرالئون :

امام ها در جامعه دينی سيرالئون مورد احترام بوده و به عنوان الگوی انسان با سعادت شناخته می شود . سيرالئونی ها امام های جماعت را معلم های پير و جوان خود می دانند .

با اين حال امام ها كه عمدتا از وضعيت مالی اسفناكی برخوردار هستند جهت امور معيشتی خود از سوی هيچ نهاد مردمی و دولتی مقرری دريافت نمی نمايند. زندگی روزمره امام های سيرالئون بر اساس هدايا ، زكات فطر و كمك های ناچيز اشخاص و برخی سازمان های غير دولتی داخلی و خارجی بنا شده است .

مضافا اينكه در پايان مراسم نمازهای يوميه، جمعه ، اعياد فطر و قربان ، مراسم ليالی قدر و... بخشی ازمبالغ جمع آوری شده به امام مسجد اهداء می گردد.

ضمن اينكه برخی ازامام ها نيازهای زندگی خود را از طريق خريد و فروش ، كشاورزی ، مراسم عقد ازدواج ، مراسم نامگذاری نوزادها و اجرای سخنرانی در مساجد ديگر تامين می نمايند .