نگاهی به چرایی غربت اسرای کربلا در ورود به شهر شام

آیت‌الله سید‌حسین موسوی‌زنجانی، مدرس حوزه علمیه قم در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از زنجان، با اشاره به این‌که شام، پایتخت حکومت بنی‌امیه بود، گفت: مردم شام توسط خاندان بنی‌امیه با اسلام آشنا شده بودند و از همین‌ رو بر این باور بودند که تنها خاندان و اهل بیت پیامبر اکرم(ص)، بنی‌امیه هستند.
وی افزود: حتی پس از پیروزی بنی‌عباس و قتل عام بنی‌امیه توسط آنها نیز تعدادی از سران باقی‌مانده از بنی‌امیه خطاب به بنی‌عباس قسم خوردند که «به خدا ما اهل شام، تاکنون خیال می‌کردیم که بنی‌امیه اهل بیت محمد(ص) هستند.» و این ادعا از سوی بنی‌امیه در حالی مطرح می‌شد که جد چهارم آنها با جد پیامبر اکرم(ص) برادر بود.
این مدرس برجسته حوزه علمیه قم با بیان این‌که در زمان ورود اسرای کربلا به شام، مردم بر این باور بودند که یکی از قبایل حجاز در عراق(در آن زمان یکی از استان‌های شام محسوب می‌شد)، علیه اهل بیت پیامبر(ص) که به خیال آنها یزیدیان بودند، قیام کرده و اسرای آنها وارد شام می‌شوند، ابراز کرد: مردم شام به خیال این‌که با خروجی‌های عراق در جنگ هستند، هر عبارت رکیکی که می‌توانستند خطاب به اسرای کربلا به زبان می‌آوردند.

اوج احساس غربت اسرای کربلا در شام
آیت‌الله موسوی‌زنجانی تصریح کرد: اوج اهانت‌ها به خاندان پاک پیامبر اکرم(ص) و احساس غربت اسرای مظلوم کربلا در شام بود و فضای اسارت در شام بیشتر احساس می‌شد و از این‌رو زمانی‌که از امام سجاد(ع) سؤال شد که بزرگ‌ترین مصیبت اهل بیت(ع) در جریان کربلا کجا بود، ایشان فرمود: «الشام، الشام، الشام».
وی با استناد به متون اهل سنت در خصوص برخورد امام سجاد(ع) در شام با یکی از اهانت‌کنندگان، اظهار کرد: ایشان خطاب به یک پیرمرد اهانت‌کننده فرمود: «یا شیخ! قرآن خوانده‌ای؟»، «آری»، «آیه (قُلْ لاَ أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى: من هیچ پاداشى از شما بر رسالتم در خواست نمى‌کنم، جز دوست داشتن نزدیکانم) را خوانده‌ای؟»، «آری»، «منظور از فی‌القربی ماه هستیم» و با این جمله امام سجاد(ع) انقلابی در شام ایجاد شد و مردم شام بر سر خود زدند و اذعان داشتند که این اسرا را نمی‌شناسند.
این کارشناس برجسته دینی با تأکید بر این‌که خطبه حضرت زینب(س) در شام که کمتر از چند دقیقه نیز به طول انجامید، به یک منشور عظیم جهانی تبدیل شده است، عنوان کرد: این پیام به شامیان ثابت کرد که اسرای کربلا، اهل بیت پیامبر(ص) هستند و یزیدیان دشمنان اهل بیت(ع) هستند.

یزید با شنیدن خطبه‌های زینب(س) دستور مراعات حال اهل بیت(ع) را داد
این مدرس حوزه علمیه قم با اشاره به این‌که پس از خطبه‌خوانی حضرت زینب(س)، یزید نیز دست به دامان اهل بیت(ع) شد و دستور انجام سه اقدام برای ایشان را داد، اظهار کرد: در گام نخست، یزید «نعمان بن بشیر» را که چندی پیش به‌دلیل دوستی خاندان رسول خدا(ص) از استانداری کوفه برکنار شده بود را مسئول قافله اسرای کربلا کرد و سپس دستور داد تا مسئولان نامحرم کاروان در زمان طهارت و وقت نماز، از اهل بیت(ع) فاصله بگیرند و در گام سوم نیز دستور داد تا مراعات حال اهل بیت(ع) را بکنند.
آیت‌الله موسوی‌زنجانی ادامه داد: این تغییر در برخوردهای شامیان و یزیدیان نشان می‌دهد که حضرت زینب(س) با سخنرانی چند دقیقه‌ای خود، کل سیاست‌های بنی امیه را بر باد داد.
وی با اشاره به این‌که در منابعی از متون شیعه و سنی به قرآن خواندن سر بریده سیدالشهدا(ع) بر سر نیزه اشاره شده است، تأکید کرد: این جریان، جریانی سمبلیک بوده تا نشان دهد که تنها خط امام حسین(ع) بود که در آن مقطع از زمان به دنیا ابلاغ کرد که سرچشمه اسلام، قرآن است؛ در حالی که بنی امیه در آن زمان سرچشمه اسلام را کلام صحابه پیامبر(ص) همچون ابوبکر، عمر و عثمان می‌دانست.
این کارشناس برجسته دینی در پایان یادآور شد: پس از شهادت امام حسین(ع) نیز حقانیت قیام ایشان توسط حضرت زینب(س) در شام به اثبات رسید و خطبه‌های ایشان نشان داد که اگر حلقوم مردی بریده شود، زن، مناسب‌ترین گزینه است برای تکمیل مأموریت الهی او.