
سیدحسین طباطبایی، پژوهشگر علوم دینی اداره تبلیغات اسلامی استان سمنان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از سمنان، با بیان اینکه پدیده ی انحراف در شعائر دینی ومناسک مذهبی نه پدیده ای نوپاست و نه مربوط به آیین و مذهب خاصی است گفت: برخی تغییرات در مناسک ومراسم مذهبی که متأثر و ملهم از شرایط اجتماعی و مقتضیات زمانی می باشد شاید بدعت و انحراف محسوب نگردد و تغییرات زمانه ایجاب کند که در شیوه مناسک و فرم وصورت برخی آیین ها تحولاتی صورت پذیرد.
وی ادامه داد: به طور خاص در دین مبین اسلام و علی الخصوص در مذهب شیعه با توجه به وجود مراسم ومناسک مذهبی فراوان این موضوع یعنی آسیب شناسی و عیب یابی مناسک اهمیت ویژه ای دارد.
طباطبایی با تاکید بر اینکه آنچه که امروز به عنوان دسته های عزاداری و هیئات و گروههای سینه زنی و زنجیر زنی شاهد هستیم برآمده از آیین های مسیحی اروپای شرق ودر بزرگداشت عیسی مسیح است متذکر شد: عموماً در زمان سلاطین صفوی وبر اثر کثرت مراودات آنها با این بخش از اروپا و الگو برداری محض از سنت هاو شیوه های عزاداری مسیحیان اروپای شرقی اخذ گردیده است.
این پژوهشگر علوم دینی افزود: این مراسم و شیوه ها ی عزاداری در ابتدا با مخالفت روحانیت شیعه و مردم عادی مواجه گردید تا جایی که سمبل ها وعلامت های وارداتی از اروپا از قبیل طوق وعلم را به مساجد راه ندادند و به همین خاطر در کنار مساجد فضایی برای نگه داری اینگونه نشانه های غربی با عناوینی از قبیل حسینیه و عباسیه و تکیه ایجاد شد و کم کم جای خود را باز نمود که در این راستا اندک توجهی به شکل ظاهری طوق کافی است تا به مشابهت آن با صلیب مسیحیان پی ببریم و یا زنجیر که سوغات یک فرقه مسیحی درجنوب فرانسه است واواخر دوره قاجار به ما رسیده است.
مراسم مذهبی؛ آشکارترین و نمودارترین بخش شعائر دینی
وی با اشاره به اینکه مراسم مذهبی آشکارترین و نمودارترین بخش شعائر دینی محسوب می گردد که تمامی اقشار جامعه به نوعی در آن سهیم هستند یاداور شد: هر کدام با توجه به ظرف زمانی و مکانی خود در شکل و شیوه آن تأثیر می نهند که طبیعی است که در معرفی بالاترین سطح انحراف و خرافه گویی قرارگیرد و به عنوان بهترین هدف برای افراد مغرض و کینه توز که تلاش دارند با ترویج خرافه پرستی و کهنه گرایی اعتقادات دینی ما را به مسخره بگیرند محسوب می گردد.
طباطبایی متذکر شد: اگر نگاهی به تاریخ صدر اسلام بیاندازیم می بینیم که عقاید مبالغه آمیز در مورد بزرگان اسلام و شخص پیامبر اسلام از زمان حیات ایشان آغاز شده و بی جهت نیست که در سوره مبارکه کهف ایه 110 خداوند می فرماید قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُکُمْ یُوحَى إِلَیَّ أَنَّمَا إِلَهُکُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَن کَانَ یَرْجُو لِقَاء رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا یُشْرِکْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا :" بگو من هم مثل شما بشرى هستم و[لى] به من وحى می شود که خداى شما خدایى یگانه است پس هر کس به لقاى پروردگار خود امید دارد باید به کار شایسته بپردازد و هیچ کس را در پرستش پروردگارش شریک نسازد که براین اساس خداوند حکیم با این فرمان قاطع می خواهد امت اسلام را از خطر موهوم پرستی برهاند اما دیده ایم و می بینیم که علی پرستی چگونه حتی 14قرن بعد از حیات آن حضرت در اعماق معتقدات مذهبی شیعیان رسوخ کرده است.
به گفته وی؛ باید از مسیر اشتباهی که آمده ایم بازگردیم و به اصالت، بساطت و صداقت زمانی که شیعه به عنوان "فئة قلیله "در جوامع اسلامی و زیر سیطره حکام جور زندگی می کرد باز گردیم زیرا شیعیان در 6قرن نخست اسلام که فاقد حکومت متمرکز قابل توجهی بودند همواره زیر فشارهای سیاسی و مذهبی و اجتماعی عشق به حسین و خاندان عترت را در درون خود همچون آتشی مقدس و نامیرا زنده نگه داشتند و همین شیعیان هرگاه که به عرصه به ایشان تنگ می شد شیعه را به کناری می نهادند و خود حسین وار به میدان شهادت می شتافتند و هیچ گاه مسوؤلیت شیعه بودن خود را ترک نکردند.
این کارشناس علوم قرانی با بیان اینکه توجه به گسترش و نفوذ مکاتب مادی،عرفان ها ی نوظهور و ایسم های جعلی درجوامع مذهبی و به ویژه ملت های شیعه با پرورش مبلغان آگاه و فهیم می تواند پشتوانه ای مطمئن و سدی استوار در برابر انحرافات جدید تلقی گردد اظهار کرد: فراموش نکنیم که اگر مسیحیت بیشترین پیرو و طرفدار در میان ادیان آسمان را دارد بدان علت است که مبلغان و مسیحیان مذهبی آنها از قرون نخستین میلادمسیح تا زمان حاضر به اقصی نقاط جهان سفر کرده اند و رسالت دینی خویش را انجام داده اند .
طباطبایی یاداور شد: بیشتر از آنها یهودیان نیز در راستای ترویج آیین موسی چنین کرده اند و حتی دشمنان خود را فدای تبلیغ و ترویج آیین یهود نموده اندکه کشتار 50هزار ایرانی به توطئه استر در زمان هخامنشیان نمونه روشن آن است.
مبلغان اسلامی در جلوگیری از انحرافات نقش پیامبرگونه دارند
وی درخصوص نقش مبلغان اسلامی در جلوگیری از انحرافات گفت: مبلغ رسالتی پیامبرگونه دارد و به تعبیر زیبای یکی از اسلام شناسان معاصر عالم شیعی پیغمبری است که جبرئیلش محمد(ص) است که در این راستا اگر نقش راهبردی مبلغان دینی در جامعه را در نظر آوریم می پذیریم که مبلغ مذهبی باید چه به لحاظ اطلاعاتی فقهی و آشنایی با قرآن و احادیث و چه به لحاظ اطلاع از مسائل اجتماعی و اوضاع سیاسی و شرایط روز جامعه خویش پیشرو باشد و اگر اینگونه نباشد خود به خود افراد جامعه احساس نیاز به این گروه مهم اجتماعی را ازدست خواهند داد و مبلغان نیز در موضع انفعال قرار می گیرند .
وی غالب انحرافات دینی را هدفمند، با برنامه و منطبق بر ذائقه اجتماعی و فرهنگی جامعه دانست و افزود: به همین دلیل است که مقبول عوام و بعضاً خواص واقع می شود و نسل جوان به دلیل فقدان آگاهی کافی و اصولی از مبانی دینی ممکن است طعمه تبلیغات و فریب های متنوع ورنگارنگ خرافه پرستی و مروجین انحرافات دینی گردد وکم کم نسبت به عصاره دین و اعتقادات مذهبی تردید و حتی عناد و کینه پیدا کند .