مدرس؛ نمونهای از مقاومت جامعه روحانیت/ نمایندگان مجلس از شخصیت شهید مدرس الگو بگیرند
گروه اندیشه: شهید مدرس بهحق افتخار جامعه روحانیت بهویژه در قرن حاضر است و نمونهای از مقاومت جامعه روحانیت در همه زمانهاست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، دهم آذرماه، روز مجلس، یادآور نام و یاد بزرگپرچمدار جهاد و شهادت و نماینده جاودان ملت «سیدحسن مدرس» است. کسی که با اقدامات و خدمات خود نامی جاودان برجای گذاشت و برای همیشه گنجینهای ارزشمند برای تاریخ ایران شد.
شهید مدرس مقام والای علمی را به آسانی کسب نکرد، بلکه با تحمل مشکلات فراوان و صبر در مقابل مصایب و ناملایمات و پرهیزگاری و همتی والا، بر فراز قله دانش و پژوهش رسید و از چشمه حکمت جرعههایی نوشید. او برای کسب معاش، منت کسی را نکشید و با کار امکان ادامه تحصیل و تأمین مایحتاج خویش را فراهم کرد.
شهید مدرس؛ نامدارترین استاد
شهید مدرس از اَوان طلبگی که در تنگدستی و فقر بهسر میبرد، تا اوج قدرت سیاسی و حتی برخورداری از آوازه جهانی، از تفقه در معارف دینی دست بر نداشت.
زمانی که از نجف بازگشت، تدریس را در رأس همه اشتغالات خود قرار داد و در مدرسه جده کوچک، درس خارج فقه و اصول برگزار کرد و بهسبب دقت و عمق تدریس خود در اندکمدتی نامدارترین استاد حوزه علمیه اصفهان شد و در ردیف باسابقهترین مجتهد پرنفوذ آن منطقه یعنی حاج آقا نورالله اصفهانی و امثال او قرار گرفت.
ایشان فقیهی بود که از جان خویش در راه تحصیلات علوم دینی مایه گذاشت و در تدریس آن چنان دقیق و ژرف نگر بود که لقب «مدرس» را به وی دادند؛ لقبی که بیانگر عظمت و شخصیت علمی ایشان است.
شرافت علم از منظر شهید مدرس
شهید مدرس در نطقها و مکتوبات و سخنان خود از جهل و بیسوادی مردم مینالید و برای ارتقای فکری و تقویت بنیه علمی کشور با جدیت تلاش میکرد و در صدد بود تا با این موضوع به صورت اساسی برخورد شود و مورد توجه جدی قرار گیرد. وی میگفت: «... اول کلمهای که میشود نسبت داد به صاحب شریعت ما، علم است، زیرا پس از ذکر نام خدا اولین کلمه یا دستور که به پیامبر نازل شد، کلمه «اقرأ» یعنی بخوان بوده است».
قناعت و زهد مدرس
از بزرگترین ویژگیهای شهید مدرس ، ساده زیستی او بود و او از این لحاظ از اسوههای بزرگِ تاریخ ایران به شمار میآید. او از ابتدا تا انتهای عمر پربرکتش دست از ساده زیستی برنداشت و همین عامل، او را در مبارزه مستمرش با استبداد و استعمار موفق میساخت؛ چرا که قید و بندهای مادی مانع وارستگی روح انسان میشود و آن گاه که روح در محاصره عوامل بازدارنده رشد و تعالی قرار گیرد، وارستگی و آزادگی بیمعنا خواهد شد. خود در این باره میگوید:«اگر من نسبت به بسیاری از اسرار آزادانه اظهار عقیده میکنم و هر حرف را بیپروا میزنم برای آن است که چیزی ندارم و از کسی هم نمیخواهم. اگر شما هم بار خود را سبک کنید و توقع را کم نمایید، آزاد میشوید... باید جان انسان از هرگونه قید و بندی آزاد باشد تا مراتب انسانیت و آزادگی خویش را حفظ کند».
بی نیازی در کمال فقر
زمانی که مدرس در اصفهان با نهایت تنگدستی با خانواده خویش در منزل مخروبهای که به قیمت نازلی خریده بود زندگی میکرد، یکی از تجار و مالکان بزرگ شهرضا به وی اصرار میکند که شش حبه از آب و ملکِ مزرعه مهدی آباد در حوالی دهکده اسفه شهرضا را قبول کند تا به وی واگذار کند. مدرس به او میگوید: «مگر شما فامیل فقیر نداری، چرا این زراعت را به نام صله ارحام به آنان نمیبخشی؟»؛ این رفتار از روح بزرگ، مناعت طبع و بیاعتنایی مدرس به مال دنیا حکایت میکند. این بینیازی در کمال فقر، به شهید مدرس آنچنان شجاعت و قدرت و عزتی داده بود که خواب را از چشمان استبداد و استعمار ربوده بود و آنان از وجودش بیم داشتند و چون برگ بید به خود میلرزیدند.
نظم شهید مدرس
شهید مدرس نمونه عالی کمال و تقوا و در نظم و برنامهریزی سرآمد زمان خویش بود. اگر کسی به مدت یک سال برنامه روزانه ایشان را میدید، شاید در مدت سال دقیقهای هم تغییر نمیکرد. اول صبح، ساعت هفت، درس فقه را شروع میکرد. ساعت نه صبح، نیم ساعت به اتاق خود میرفت و از ساعت نه و نیم تا ساعت یازده درس اصول را شروع مینمود. ساعت یازده تا دوازده به مراجعه کنندگان اختصاص داشت. اول ظهر مقید بود که نماز جماعت بخواند؛ اما سعی میکرد خود امام جماعت نباشد و به دیگران اقتدا کند. آن گاه به منزل میرفت و سر ساعت سه بعدازظهر به مدرسه میآمد. صبحهای پنجشنبه هم درس اخلاق و نهج البلاغه میگفت. بعد از ظهر پنجشنبه و جمعه نیز به امور شخصی و خانوادگی میپرداخت.
اظهار حق و نفی باطل
زمانی که زبانها بسته و گلوها فشرده شده بود، شهید مدرس از اظهار حق و نفی باطل دست بر نداشت. در روزگاری که حق حیات از ملت مظلوم ایران سلب شده بود و میدان تاخت و تاز قلدری هتاک در سطح کشور باز و دست مزدوران پلیدش در تمامی نقاط ایران تا مِرفَق به خون علمای شیعه و مردم مظلوم مسلمان آغشته بود، آن عالم کمنظیر یکّه و تنها، با جسمی نحیف و روحی بزرگ و شاداب از ایمان و صفا و حقیقت و زبانی چون شمشیر حیدرکرار، رویاروی آن ستم کیشان و حق کشان ایستاد و فریاد کشید و حق را بیان کرد و با این کار عرصه را بر رضاخان تنگ و روزگارش را سیاه کرد. آنان وقتی مشاهده کردند فریاد حق طلبی مدرس خاموش شدنی نیست، تصمیم گرفتند فریاد آن وارسته مرد را با ترور خاموش سازند. ننگ و نفرین ابدی بر آن جانیان باد.
مدرسه سپهسالار؛ آخرین سنگر مقاومت
مدرس در اندیشه و عمل، همواره سیاست را از دیانت تفکیک ناپذیر میدانست. گاه کلاس درس را به مجلس بحث و مناظره سیاسی مبدل میکرد و زمانی در جلسه مجلس شورای ملی، درس فقه و اخلاق میداد. جلسه درس او، مرکز افشاگری و بیان اعمال خلاف قانون رژیم پهلوی بود و هنگام درس، بیپرده مطالبی بیان میکرد که خشم و غضب رضاخان را برمی انگیخت.
خلاصه زندگینامه
حسن بناسماعیل طباطبایی که نسبش به امام حسن مجتبی(ع) میرسد در سال 1287 هـ. ق برابر با 1249 هـ.ش در سرابه کچو از توابع اردستان استان اصفهان متولد شد.
تحصیلات خود را در سن 6 سالگی نزد جدش سیدعبدالباقی آغاز کرد. در سن 16 سالگی جهت ادامه تحصیل به اصفهان عزیمت و به مدت 13 سال در آن شهر به تحصیل علوم دینی مشغول بود. سپس، جهت تکمیل تحصیلات به عتبات عالیات مهاجرت (و ضمن دیدار با آیتالله میرزای شیرازی عمده تحصیلاتش در نجف در محضر آیات عظام محمدکاظم خراسانی و سیدمحمدکاظم یزدی بود) و بعد از 7 سال به ایران مراجعت و در مدارس جده کوچک و بزرگ اصفهان به تدریس پرداخت و در این زمان به مدرس مشهور شد.
در سال 1328 هـ. ق - 1289 هـ. ش همزمان با دوره دوم مجلس از طرف علما بهعنوان عالم طراز اول به مجلس شورای ملی راه یافت. از دوره سوم تا پایان دوره ششم توسط مردم تهران به نمایندگی مجلس برگزیده شد که از مهمترین حوادث این دوران جنگ جهانی اول، مهاجرت، مبارزه با قرار داد 1919 و مبارزه با استبداد رضا خان و جمهوری او و مبارزه با استعمار انگلیس بود.... ترور آیتالله مدرس (ره)نیز در دوره ششم اتفاق افتاد. در دوره هفتم با دخالت رضاخان آرای آیتالله مدرس خوانده نشد. در سال 1307 هـ. ش شبانه به خواف تبعید و مدت 9 سال در داخل قلعهای زندانی شد. سرانجام در مهرماه 1316 به کاشمر منتقل و در دهم آذر همان سال برابر 27 رمضان 1357 هـ. ق مخفیانه به شهادت رسید و بهدور از چشم مردم دفن شد.
شهادت؛ سرآغاز طلوعی دیگر
شهادت مدرس(ره)، پایان زندگی افتخار آفرین او نیست؛ بلکه سرآغاز طلوع چهره تابناک اوست تا در راهی گام نهد که تا بینهایت ادامه دارد؛راهی که باید همه انسانها را به مقام خلیفة اللهی برساند. این شهید بزرگوار در بستر تاریخ، رهگذر راهی است که همه انسانهای آزاده در پهنه گیتی باید در آن گام نهند و به دنیای نور و آزادگی برسند. مدرس، فرزند همه انسانها و ملتهای دربند است که چون خورشیدی فروزان، در شبهای سیاه و ظلمت زده زندگی آنان میتابد و به ایشان حیات و امید میبخشد.
این شهید بزرگوار به عنوان یکی از چهره ماندگار تاریخ ایران با خدمات ارزنده خود در حساسترین شرایط تاریخ ایران چنین حقی را دارد که پس از شهادتش نام و مزارش به عنوان مظهری از تقوا و استقامت در اذهان زنده بماند.
با شهادت آیتالله مدرس در دهم آذر 1316 و آگاهی مردم از این جریان، در ابتدا مردم کاشمر بهصورت مخفیانه به زیارت قبر این شهید میرفتند و در تاریکی شب ظاهر قبر را میساختند ولی روزها مأموران شهربانی آنرا خراب میکردند در این زمان مدرس به آقای شهید معروف شد.
پس از وقایع شهریور 1320 و تبعید رضاخان، مردم بر تربت پاک آیتالله مدرس(ره) جمع شدند و به کمک هم قبر را تا ارتفاع یک متر از زمین بالا آوردند و روی آن سنگ کوچکی نصب کردند که بر آن نوشته شده بود «قبر آقای شهید».
در سال 1332 بههمت مردم کاشمر و فرزند شهید مدرس(سیداسماعیل) اتاقی بر مزار شهید مدرس ساخته شد که تا پیروزی انقلاب باقی بود.
با پیروزی انقلاب اسلامی زنده نگه داشتن نام و یاد شهید مدرس مورد توجه معمار کبیر انقلاب امام خمینی(ره) قرار گرفت و طی حکمی از تولیت عظمای آستان قدس رضوی خواستند مزار شهید مدرس بهشکل آبرومندی ساخته شود و این بنای با شکوه در سال 1368 مورد بهرهبرداری قرار گرفت و در سال 1373 طی حکم مقام معظم رهبری تولیت آستانه حضرت حسین بن موسی الکاظم(ع) و زیارتگاه شهید آیتالله مدرس(ره) به آستان قدس رضوی واگذار شد.
نماینده مجلس باید فعال و تأثیرگذار باشد
حجتالاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، با گرامیداشت یاد و خاطره شهید مدرس و تبریک بهمناسبت روز مجلس، گفت: نماینده مجلس باید فعال و تأثیرگذار باشد.
وی اضافه کرد: نماینده مجلس علاوه بر فعال بودن و تأثیرگذار بودن باید در وضع قوانین خوب تلاش کند و نباید آنقدر غیرفعال باشد که حضور یا عدم حضورش در مجلس فرقی نداشته باشد.
حجتالاسلام میرعمادی مجلس را نیازمند نمایندگان قدرتمند، عالم، آگاه و باکفایت دانست و تصریح کرد: مدرس نمایندهای بود که از مال دنیا چیزی نداشت و سادهزیست و سادهپوش بود اما حضورش در مجلس تأثیرگذار بود.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی از شخصیت شهید مدرس الگوگیری کنند
حجتالاسلام علی رحمتی، امام جمعه موقت پلدختر نیز در این رابطه به خبرنگار ایکنا، گفت: شهید مدرس شخصیتی مؤمن، متدین و انقلابی بود که بهدلیل شجاعت و زیر باز ذلت نرفتن در تاریخ ایران ماندگار شد و باید نمایندگان مجلس شورای اسلامی از شخصیت وی الگوگیری کنند.
وی بیان کرد: نمایندگان مردم در مجلس باید مدرس وار از حقوق مردم و انقلاب اسلامی دفاع کنند و باید مجلسی تراز انقلاب اسلامی تشکیل دهند چراکه مجلس مظهر عزت ملی و جمهوریت نظام است.
