بازگشت قهرمانان؛ وقتی زنجیرها به سلاح عزت بدل شدند

بیست‌وششمین روز از مرداد ماه هر سال، فرصتی است برای مرور رشادت‌ها و یادآوری حماسه‌ غیورترین مردان و زنان ایرانی است؛ کسانی که در دوران جنگ تحمیلی، با صبرو استقامت، درس دفاع از وطن و مکتب را به جهانیان آموختند.

روز ۲۶ مرداد سال ۱۳۶۹، تاریخ ایران با تصویری از شکوه و عزت رقم خورد؛ روزی که اولین گروه از آزادگان سرافراز پس از سال‌ها اسارت در زندان‌ها و اسارتگاه‌های رژیم بعث عراق، با تشریفاتی خاص و با پیام پرچم عزت و استقامت، قدم به خاک پاک میهن گذاشتند. آن روز، شور و شوق در تمام کوی و برزن پیچیده بود؛ اشک‌های شوق پدران و مادران با لبخند فرزندان و همسران درآمیخته بود و فریاد «الله اکبر» هر گوشه‌ای را عطرآگین کرده بود. این بازگشت، تنها یک رویداد نظامی نبود، بلکه ثبت یک حماسه بزرگ و تکرار لحظه‌ای بود که در آن، پیروزی روح بر جسم به نمایش گذاشته شد.

در پس این شادی‌های وصف‌ناپذیر، اندوهی عمیق نیز جاری بود؛ گریه و بی‌تابی آزادگان در فراق مقتدای خویش، امام خمینی(ره)، که قلم و رسانه‌ها توان بازتاب کامل آن را نداشتند. فرآیند تبادل اسرا در آن دوران، با مدیریت ستاد رسیدگی به امور آزادگان که در ۲۲ مرداد همان سال تشکیل شده بود، با پیچیدگی‌های بسیاری همراه بود. در حالی که اسرا از سوی دشمن نظامی بودند، بخش بزرگی از اسرای ما را بسیجیان و غیرنظامیان تشکیل می‌دادند؛ امری که نشان داد دفاع از خاک ایران، مرزی میان نظامی و غیرنظامی قائل نیست و زن و مرد ایرانی در تمامی عرصه‌ها، از میدان کارزار تا خیابان، برای حفظ میهن ایستاده‌اند.

آزادگان ایرانی در دوران اسارت، با وجود تمام شکنجه‌ها و سختی‌ها، نمونه‌ای تمام‌عیار از صبر و توکل بودند. آن‌ها که از دست‌ها و پاهایی که در اسارت قطع شده بود و از شهدایی که در غربت شهید شدند، درس ایستادگی گرفتند، زنجیرهای اسارت را به الگوی اسارت خاندان اهل‌بیت(ع) در حادثه کربلا پیوند زدند. آن‌ها با حفظ حجاب و رعایت آداب دینی، حتی در برابر خشم وحشیانه بعثی‌ها، تسلیم نشدند. خطبه‌های حماسی آن‌ها در رسانه‌های جهان، از اعلام ایستادگی در برابر صدام گرفته تا خطاب به خبرنگاران خارجی درباره ارزش حفظ حجاب، نشان داد که اسارت برای آن‌ها نه یک ضعف، بلکه ابزاری برای روایت مکتب سیدالشهدا بود. آن‌ها با نمایش عزت و شرافت، دشمن را به ذلت کشاندند و ثابت کردند که اسارت، پیام‌آور آزادی و حق است.

این مردان و زنان، که عارفان و زاهدانی واصل به خدا بودند، حتی در تاریک‌ترین سلول‌های زندان، مکتب عرفانی و اخلاق حسنه را بنا نهادند. شخصیتی چون حجت‌الاسلام ابوترابی در آن دوران، با آموزش آداب و اخلاق، جامعه کوچک اردوگاهی را بر پایه ایمان بنا کرد؛ به‌گونه‌ای که دشمن بیش از آنکه آن‌ها را اسیر کرده باشد، خود اسیر نجابت و بزرگی آن‌ها شده بود. آن‌ها با ایمان راسخ، روابط اجتماعی خود را بر پایه اخلاق بنا کردند و ثابت کردند که در زندان نیز می‌توان درس آموخت و آموختنی‌های دینی را به دیگران منتقل کرد.

در نهایت، بازگشت آزادگان یادآور این حقیقت است که جنگ ما، جنگ نور و حقیقت بود؛ دفاعی قدرتمندانه در برابر قدرت‌های شرق و غرب. همان‌گونه که امروزه نیز در نمونه‌های مختلف، از خلبانان شجاع ایرانی در اسارت سایر کشورها، شاهد حماسه آفریدن با عزت و اقتدار هستیم، باید دانست که هرگونه اسارتی، پیام‌آور آزادی و عزت ملت سرافراز ایران خواهد بود. این مناسبت را گرامی داشته و به روان پاک تمام شهدا، به‌ویژه شهدای غربت، درود می‌فرستیم.