
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، این نوشتار اشارهای کوتاه به زندگی ابرمردی است که بیرق مبارزه را تنها در تنگنا به دوش کشید و شجاعت تحسین برانگیزش چشم بداندیشان و زمامداران خودسر را خیره کرد و بیگانگان را به تحیر واداشت.
اگر ما به ذکر نامش میپردازیم و خاطرهاش را ارج مینهیم بدان علت است که وی پارسایی پایدار و بزرگواری ثابتقدم بود که لحظهای با استبداد و استعمار سازش نکرد و در تمامی مدت عمرش ساده زیستن، تواضع، قناعت و به دور بودن از هرگونه رفاه طلبی را شیوه زندگی خویش ساخت و از طریق عبادت و دعا و راز و نیاز با خدا، کمالات معنوی را کسب کرد.
آیتالله سیدحسن مدرس یکی از مردان بزرگ و کم نظیر تاریخ ایران است. شهید مدرس ضمن توجه به حوزههای علوم اسلامی، از آنجا که سیاست را برای خدمت به اسلام و زنده کردن عدالت اسلامی و ارزشهای آن میدانست، براساس وظیفه دینی، وارد مبارزه و فعالیتهای طاقت فرسای سیاسی شد و با همین نیت خداپسندانه، از جان خود گذشت.
در دوران استبداد صغیر، تلاش زیادی بهمنظور تدارک و تقویت مشروطهخواهان انجام داد و در مقابل حاکم مستبد اصفهان ایستادگی کرد. در دوره دوم قانونگذاری، از طرف مراجع نجف به عنوان یکی از مراجع طراز اول انتخاب و وارد مجلس شورای ملی شد.
فقیه مجاهد و عالم پرهیزگار آیتالله سید حسن مدرس یکی از چهرههای درخشان تاریخ تشیع بهشمار میرود که زندگی و اخلاق و رفتار و نیز جهت گیریهای سیاسی و اجتماعی وی میتواند برای مشتاقان حق و حقیقت نمونه خوبی است، او موقعیت خود رائسراسر در راه اعتلای اسلام نثار کرد و در جهت نشر حقایق اسلامی و دفاع از معارف تشیع مردانه استوار ماند.
همانگونه بود که میگفت و همانطور گفت که میبود. سرانجام به موجب آنکه با عزمی راسخ چون کوهی استوار در مقابل ستمگران عصر به مقابله برخاست و سلطهگری استعمارگران را افشا کرد جنایتکاران وی را به ربذه خواف تبعید نمودند و در کنج عُزلت و غریبی این عالم عامل و فقیه مجاهد را به شهادت رساندند.
اشاره ای به زندگی آیت الله مدرس
سیدعبدالباقی بیشترین نقش را در تعلیم سید حسن ایفا کرد و او را در مسیر علم و تقوا هدایت کرد و به هنگام مرگ در ضمن وصیتنامهای سید حسن را بر ادامه تحصیل علوم دینی تشویق و سفارش نمود زمانی که سید عبدالباقی دارفانی را وداع گفت مدرس چهارده ساله بود.
وی در سال 1298 ق. بهمنظور ادامه تحصیل علوم دینی رهسپار اصفهان شد و به مدت 13 سال در حوزه علمیه این شهر محضر بیش از سی استاد را درک کرد و ابتدا به خواندن جامع المقدمات در علم صرف و نحو مشغول گشت و مقدمات ادبیات عرب و منطق و بیان را نزد اساتیدی چون میرزا عبدالعلی هرندی آموخت.
در محضر آخوند ملامحمدکاشی کتاب شرح لمعه در فقه و پس از آن قوانین و فصول را در علم اصول تحصیل کرد. یکی از اساتیدی که دانش حکمت و عرفان و فلسفه را به مدرس آموخت حکیم نامدار میرزاجهانگیرخان قشقایی است.
مدرس در طول این مدت در حضور آیات عظام سیدمحمدباقر درچهای و شیخ مرتضی ریزی و دیگر اساتید در فقه و اصول به درجه اجتهاد رسید و در اصول آنچنان مهارتی یافت که توانست تقریرات مرحوم ریزی را که حاوی 10 هزار سطر بود، بنگارد. شهید مدرس چکیده زندگینامه تحصیلی خود را در حوزه علمیه اصفهان در مقدمه شرح رسائل که به زبان عربی نگاشته، آورده است.
ورود مدرس به شهر نجف
وی پس از اتمام تحصیلات در اصفهان در شعبان 1311 ق. وارد نجف اشرف شد و پس از زیارت بارگاه مقدس نخستین فروغ امامت و تشرف به حضور آیت الله میرزای شیرازی در مدرسه منسوب به صدر سکونت اختیار کرد و با عارف نامدار حاج آقا شیخ حسنعلی اصفهانی همحجره شد.
مُدرس به هنگام اقامت در نجف روزهای پنجشنبه و جمعه هر هفته به کار میپرداخت و درآمد آن را در پنج روز دیگر صرف زندگی خود میکرد. پس از هفت سال اقامت در نجف و تأیید مقام اجتهاد او از سوی علمای این شهر به سال 1318 ق. (در چهل سالگی) از راه ناصریه به اهواز و منطقه چهارمحال و بختیاری راهی اصفهان گردید.
رسیدگی مدرس در ایام تدریس به وضع طلاب، مدارس علمیه و موقوفات آنها
مدرس در ایام تدریس به وضع طلاب و مدارس علمیه و موقوفات آنها رسیدگی میکرد و متولیان را تحت فشار قرار میداد تا درآمد موقوفات را به مصرف طلاب برسانند. تسلیم ناپذیری او در مقابل کارهای خلاف و امور غیر منطقی برگروهی سودجود و فرصت طلب ناگوار آمد و تصمیم بر ترور او گرفتند. اما با شجاعت مُدرس و رفتار شگفتانگیز او این ترور نافرجام ماند و افراد مذکور در اجرای نقش مکارانه خودناکام ماندند.
حجتالاسلام محسن مشرفی، مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا اصلیترین دغدغههای مُدرس را روشنبینی در مورد وقایع روز دانست و گفت: تکیه مُدرس اساساً بر تربیت جمعی بود لذا حس استقلال و عدم وابستگی را کاملا در خانه و محیط اطراف خانه محقق میکرد.
وی با اشاره به اینکه شهید مُدرس در آن مقطع حساس جلوی بسیاری از قراردادهای تحمیل شده به ایران را گرفت، بیان کرد: ایشان در شرایط حکومت جور رضا شاه زندگی میکرد که با حمایت انگلیس روی کار آمده بود لذا برای پیشبرد اهداف خود از داخل و خارج تحت فشار بود اما با این حال هیچگاه از مواضع خود کوتاه نیامد.
مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی ایستادگی بر سر اعتقادات و مقاومت در برابر جریانات استعماری را از مهمترین ویژگیهای شهید مدرس دانست و یادآور شد: تعهد به اسلام، شجاعت، صراحت لهجه در دفاع از حق، نترسیدن از حاکم جور و انگلیسیها و سکوت نکردن در آن شرایط سخت از دیگر ویژگیهای مهم ایشان بود.
ضرورت گام برداشتن در مسیر ترسیم شده شهید مدرس
وی با بیان اینکه ایشان در مسائل و مصالح کشور دقت بسیاری داشت و باور داشت که دین میتواند مبنا برای قانونگذاری و مدیریت کشور باشد بر ضرورت گام برداشتن اعضای مجلس در مسیر ترسیم شهید مدرس تأکید کرد.
مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی وجود خصلتهایی همچون شجاعت، اعتماد به اسلام، خداباوری و اجتهاد در مسائل فقهی را موجب اسوه شدن آیتالله شهید مدرس دانست و گفت: این ویژگیها باعث شد در مسائل مختلف ایفای نقش کند و شجاعانه در مقابل انحرافات ایستادگی کند.
معرفی کردن شهید مدرس به عنوان الگو توسط امام(ره)
مشرفی ادامه داد: شجاعت مرحوم آیتالله مدرس در مقابله با رضا خان، بینش سیاسی و ورود به مسائل سیاسی از او بزرگی ساخت که امام(ره) همیشه شهید مدرس را به عنوان الگو معرفی میکردند.
مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی با بیان اینکه شهید مدرس با حضور در مجلس شورای ملی ثابت کرد که سیاست ما عین دیانت ما است و دیانت ما عین سیاست ما است، یادآور شد: جنایتکاران رژیم مستبد پهلوی با مشاهده عزم راسخ نشأت گرفته از اعتقادات شیعی آن عالم مجاهد وی را به خواف تبعید کردند و در غربت این عالم عامل را به شهادت رساندند.