لزوم نگاه قرآنی به زندگی/ ثروت و سلامتی آزمایشی برای انسان هستند

 حجت‌الاسلام محمد‌رضا خدایی، عضو هیئت‌ علمی دانشگاه لرستان در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، با اشاره به مدیریت عادلانه جهان، گفت: علت اینکه این سؤال به ذهن ما خطور کند که چرا یک نفر معلول به دنیا می‌آید، یک نفر سالم؟ و یا چرا کسی در خانواده‌ای فقیر و تهیدست چشم می‌گشاید و دیگری در خانواده‌ای مرفه؛ ناشی از این است که جهان‌بینی ما قرآنی نیست.

وی ادامه داد: جهان‌بینی ما قرآنی نیست، یعنی ما گمان می‌کنیم که ثروت و سلامتی برای آدم‌ها جنبه تشویقی و پاداشی دارد و فقر و مریضی برای تنبیه و تحقیر است، درحالی‌که از نگاه قرآن حکیم، نه ثروت و نه سلامتی هیچ‌کدام پاداش نیستند، بلکه نوعی ابتلا و آزمایشند؛ همان‌طور که فقر و بیماری هم از نگاه وحی افتضاح و بدبختی نیستند، بلکه نوعی ابتلا و آزمایش محسوب می‌شوند.

حجت‌الاسلام خدایی بیان کرد: هر انسانی باید بکوشد و بهداشت را رعایت کند تا بیمار نشود یا برنامه‎ریزی و بهره‌روری داشته باشد تا  فقیر نگردد، این‌ها دستورات دین است، اما اگر بعد از انجام وظیفه کسی فقیر ماند، نمی‌توان گفت خداوند او را تحقیر کرده است بلکه باید گفت در معرض ابتلا و امتحان است.

عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان ادامه داد: اگر کسی پس از رعایت اصول بهداشتی بیمار شد، این‌جا خود انسان در بیماری‌اش نقش ندارد و باید گفت که کار قضا و قدر الهی بوده است که البته آن هم حکمت‌هایی دارد خلاصه چنین شخصی به بیماری «مبتلا» شده اما مفتضح(بدبخت و بدحال) نیست.

حجت‌الاسلام محمدرضا خدایی اضافه کرد: خداوند متعال در آیات 15 و 16 سوره مبارکه فجر می‌فرماید «فَأَمَّا الْإِنسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَکْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَیَقُولُ رَبِّی أَکْرَمَنِ، وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَیْهِ رِزْقَهُ فَیَقُولُ رَبِّی أَهَانَنِ»، لذا می‌بینیم که خداوند در هر دو صحنه، از ثروت و فقر به‌عنوان ابتلا(عامل آزمایش) یاد می‌کند و هیچ‌کدام جنبه پاداشی یا تنبیهی ندارند، پس کسانی‌که الان بیمار نیستند مبتلا(مورد آزمایش) به سلامتی هستند و کسانی‌که به‌صورت مادرزادی، معلول به دنیا آمده‌اند، مبتلای به بیماری هستند.

وی بیان کرد: امام علی(ع) می‌فرماید «ثروت و فقر(واقعی هر کس در روز قیامت) پس از عرضه اعمال به خداوند معلوم می‌شود» لذا فردای قیامت معلوم می‌شود ثروتمند و فقیر واقعی کیست؟ فعلاً همه بین راه و در آزمایشند.

حجت‌الاسلام خدایی اذعان کرد: به هر حال اگر کسی معلول به دنیا آمد، گشته از این‌که والدین او در چنین وضعیتی نقش داشته‌اند یا خیر؟؛ مهم این است که او مفتضح (بدبخت و بدحال) نیست بلکه مبتلا(مورد آزمایش) به نقص معلولیت است، همان‌طور که شخص سالم و ثروتمند هم مفتخر به این‌ها نیست، بلکه او هم در مورد سلامتی و ثروت مورد آزمایش است.

عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان اظهار کرد: فرد معلول اگر صبر داشته باشد و بیراهه نرود خداوند برای او جبران می‌فرماید، خوشبختانه در عرصه وجود انسان (دنیا و آخرت) فرصت برای جبران از سوی خداوند فراوان است.

حجت‌الاسلام محمدرضا خدایی در پاسخ به سؤالی مبنی‌بر این‌که به هر حال فرد معلول  برخی از فرصت‌ها و لذت‌ها و آسایش‌ها را از دست داده است و به او ظلم شده است، این‌طور نیست؟، تصریح کرد: این حرف زمانی درست است که منزل و مقصود نهایی انسان دنیا باشد؛ اگر آخرتی در کار نبود، می‌توانستیم بگوییم این شخص معلول، مظلوم به دنیا آمده است از طرفی عدالت الهی هم این‌جا زیر سؤال می‌رفت اما مسئله وقتی حل می‌شود که بفهمیم دنیا تنها بخشی از مسیر انسان است و تنها مسافرخانه‌‌ای موقت است و بخش عمده زندگی حیات انسان در سرای آخرت است؛ کمااینکه خداوند متعال در آیه 64 سوره مبارکه عنکبوت می‌فرماید: «وَمَا هَذِهِ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ». 

وی عنوان کرد: خوب است بدانیم، در ادبیات قرآن از دنیا به‌عنوان متاع(جنس کم‌ارزش) یاد شده است به‌طوری‌که خداوند متعال در آیه 14 سوره مبارکه آل‌عمران می‌فرماید «دوستى خواستنی‌ها[ى گوناگون] از زنان و پسران و اموال فراوان از زر و سیم و اسب‏‌هاى نشان‌دار و دام‌ها و کشتزار[ها] براى مردم آراسته شده [لیکن] این جمله مایه تمتع زندگى دنیاست و [حال آنکه] فرجام نیکو نزد خداست» با این حساب دیگر جای نگرانی نیست و هر نقص و کمبودی قابل‌ جبران است.

حجت‌الاسلام خدایی ادامه داد: بی‌گمان عاملی که موجب می‌شود انسان نسبت به حوادث زندگی بدبین باشد آن است که این افراد نگاهشان فقط به دنیاست وگرنه کسی‌که به عالم و حوادث آن نگرش مهندسی و جامع داردهمیشه نیم‌نگاهش به آخرت است و حوادث دنیا را با توجه به آن تفسیر و تحلیل می‌کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان بیان کرد: البته در بعضی موارد حوادثی که برای انسان‌ها رخ می‌دهد، جنبه مکافات و تنبیه دارد  و قرآن در این رابطه فرموده است «وَمَا أَصَابَکُم مِّن مُّصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ وَیَعْفُو عَن کَثِیرٍ». (آیه 30 سوره مبارکه شوری)

حجت‌الاسلام محمدرضا خدایی ادامه داد: اما براساس نگرش قرآن در سوره فجر، همه این امور تنبیه و مجازات نیست و بخشی از آن‌ها  ابتلا و آزمون است، شاید همین نگرش جامع به سرنوشت انسان بوده  که عارفی مثل حافظ را بر آن داشته تا همه حوادث را عاشقانه تفسیر کند و می‌گوید: منم که شهره شهرم به عشق‌ورزیدن، منم که دیده نیالوده‌ام به بد دیدن.