سلوک زندگی رحمت عالمیان؛ درسی برای بشر
گروه اندیشه: حضرت محمد(ص) چگونه زندگی میکردند؟ شیوه همسرداری و فرزنداریشان چگونه بود؟ با اصحابش چگونه سخن میگفتند و در عرصه سیاست و اجتماع چگونه رهبری بودند؟ این نوشتار تلاش دارد تا اندکی از دریای اندیشه و سبک زندگی حضرت محمد مصطفی(ص) را بررسی کند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، در دنیایی که بسیاری از انسانها در این کره خاکی زندگی میکنند، خسته از این دنیای مادی شدهاند و سختیها و مشکلات طاقت فرسا موجب شده غم و افسردگی در روح و جانشان نفوذ کند، در عصری که انسان به نقطهای برای آرامش نمیرسد و تصور میکند این دنیا سرابی است که نهایت آن پوچی است و در دورهای که پدران و مادران از فرزندان و فرزندان از والدین، زن و شوهرها از یکدیگر گلهمندند و خواهران و برادران در بسیاری از خانوادهها رابطه عاطفی عمیقی ندارند طنین ندای قاری به گوش میرسد که «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ؛ قطعا برای شما رسول خدا اسوه نیکویی است» احزاب/ 21 که دل سپردن به این ندا چون آب حیاتی که به کویر خشکیده زندگیهایمان جان تازه میدهد.
بهراستی آن که خداوند او را رحمت برای عالمیان خطاب کرده و آخرین فرستاده الهی است چگونه زندگی میکرد؟ شیوه همسرداری، فرزنداری او چگونه بود؟ با اصحابش چگونه سخن میگفت و در عرصه سیاست و اجتماع چگونه رهبری بود؟ این نوشتار تلاش دارد تا اندکی از دریای اندیشه و سبک زندگی حضرت محمد مصطفی(ص) را بررسی کند.
سختی های زندگی حتی برای رحمت للعالمین
شاید خیلیها که در زندگی با سختی و مشکلات روبهرو میشوند به آسانی صبر خویش را از کف داده و تصور کنند که دنیا دیگر روی خوشش را به آنها نشان نخواهد داد در حالی که این افراد غافلند که سختیهای زندگی مس وجود را تبدیل به طلای نابی میکند که در صورت واکنش درست در برابر آن در بازار الهی خریدار خواهد داشت.
رسول الله(ص) نیز در زندگی سختیهای زیادی را متحمل شد، قبل از تولد پدر و در کودکی مادر خویش را از دست داد و در برههای از زندگی نیز با فقر مادی مواجه بود اما خداوند در برابر این سختیها پاداشهای فراوانی به بنده خود عطا کرد.
در سوره ضحی آیات 6 تا 8 خطاب به حضرت محمد(ص)آمده است: « أَلَمْ یَجِدْکَ یَتِیمًا فَآوَى وَوَجَدَکَ ضَالًّا فَهَدَى وَوَجَدَکَ عَائِلًا فَأَغْنَى؛ مگر خدا نه تو را یتیم یافت پس پناه داد و تو را سرگشته یافت پس هدایت کرد و تو را تنگدست یافت و بى نیاز گردانید»
آری این سختیها بود که از یتیم مکه پیامبری ساخت که حافظ درباره او چنین میگوید که نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت به غمزه مسئله آموز صد مدرس شد.
حقوق بشر در منظر رسول الله
از سفارش های دائمی آن حضرت در خطبههایش سفارش به رعایت حقوق افراد جامعه اسلامی بود. میفرمود: «فحش دادن به مؤمن، فسق، درگیری و نبرد با او کفر و خوردن مالش گناه است.خوشا به حال آنکه اخلاقش نیکو، سرشتش پاک، باطنش اصلاح و ظاهرش خوب گردیده باشد. زیادی مالش را انفاق کند. سخن اضافی بر زبان نیاورد و با مردم به انصاف رفتارکند».
ایشان حتی در جایی که لشکری را به جنگ میفرستاد، فرمانده و سپاهیان را جمع کرده، به آنان چنین سفارش مینمود: «به نام خدا، به یاری او، در راه او و بر آیین رسولش حرکت کنید؛ نیرنگ نورزید. تا مجبور نشدهاید درختی را قطع نکنید. پیرانِ ناتوان، کودکان و زنان را نکشید» رسول الله صلی الله علیه و آله می فرمود:« اگر کسی از مشرکان به یکی از سپاهیان اسلام پناهنده شد، باید حریمش حفظ شود؛ حال آن مسلمان فرد مهمی باشد یا یکی از پایینترین افراد» برگرفته از احادیث کتاب کافی
احترام به آزادی و اختیار زنان در تعیین سرنوشتشان
دختر نگران و هراسان نزد رسول اکرم آمد و گفت یا رسول الله امان از دست این پدر...ایشان فرمود مگر پدرت با تو چه کرده است؟ دختر جواب داد برادرزادهای دارد و بدون آنکه قبلا نظر من را بخواهد مرا به عقد او درآورده است.
ایشان گفت: حالا که او این عقد را کرده مخالفت نکن و زن پسر عمویت شو.. دختر جواب داد: یا رسول الله من پسر عمویم را دوست ندارم چگونه زن کسی شوم که دوستش ندارم؟ حضرت جواب داد: اگر او را دوست نداری که هیچ. همسری را انتخاب کن که او را دوست میداری.
دختر لبخندی زد و گفت: اتفاقا پسر عمویم را دوست دارم و زن کسی جز او نخواهم شد اما چون پدرم بدون اینکه نظر من را بخواهد این کار را کرده عمداً آمده با شما سؤال و جواب کنم تا از شما این جمله بشنوم و به زنان اعلام کنم از این پس پدران حق ندارند بهر تصمیمی که میخواهند بگیرد و دخترانشان را به اختیار خود شوهر دهند. «کتاب نظام حقوق زن در اسلام/ شهید مرتضی مطهری»
آری این است نظر رسول الله(ص) درباره اختیار و آزادی زنان در تعیین سرنوشتشان.
داشتن نگاهی روشن به آینده
در کتاب محمد پیامبری برای همیشه از حسن رحیمپور ازغدی آمده است: پیامبر (ص) در جنگ خندق کلنگ میزد، گلنگی به سنگی خورد و جرقه ای زد. حضرت فرمود: من در این جرقه فتح ایران و روم را میبینم.
بعضی از افراد خندیدند و گفتند ما یک لقمه نان نداریم و در محاصرهایم او میخواهد ایران و روم را فتح کند. اما محمد مصطفی(ص) آینده را به درستی روشن میدید. او آیندهای را میدید که بر اثر صبر و استقامت یارانش امپراتوریهای بزرگ در برابر لشکر اسلام به زانو درمیآیند. او هیچگاه نا امیدی را در بین یارانش تزریق نمیکرد.
مهربان با خانواده
خودش میگفت من برای خانوادهام بهترینم و حقیقتاً نیز این الگوی انسانیت اینچنین بود. عاطفه عمیقی نسبت به اهل بیتش داشت. سالها بعد از فوت همسر وفادارش خدیجه هر وقت به یاد او میافتاد اشک میریخت و میگفت «خدیجه برای من چیز دیگری بود»/ آشنایی با قرآن شهید مطهری
با سایر اهل خانهاش نیز همینگونه رفتار میکرد. دخترش را میبوسید و نوههای عزیزش حسن و حسین(ع) را بر شانههایش مینشاند و هیچکس در نزد او به اندازه آنها عزیز نبود.
میفرمود: «بهترین شما کسى است که براى خانوادهاش بهتر باشد، و من از همه شما براى خانوادهام بهترم، زنان را گرامى نمىدارد، مگر انسان بزرگوار و به آنان اهانت نمىکند مگر شخص پَست و بى مقدار»/ نهج الفصاحه ص472 ح 1520
بخشش و عفو بیمنتهای پیامبر(ص)
بخشش و عفوی بیمنتهای رسول گلها و مصطفی خوبیها فقط شامل حال مسلمانان نمیشد، در صفحات تاریخ نقل شده که آن مرد بزرگ الهی پس از آنکه مکه را فتح کرد بهگونهای رفتار کرد که تا ابد درسی برای همه فاتحان تاریخ است.
بهراستی او با دشمنانش و قریش چگونه بعد از پیروزی رفتار کرد. دشمنانی که ایشان را ناسزا گفتند، تهدید کردند، بر سر راه ایشان خار افکندند، بر بدن مبارک نجاست انداختند، به القاب بد نسبت میدادند، گاهی جادوگر میگفتند، گاهی دیوانه و گاهی شاعر، اما پیامبر رحمت در این هنگامه پیروزی رو به قریش کرد و فرمود: ای گروه قریش نظر شما چیست من با شما چگونه رفتار خواهم کرد. قریش در حالی که بهت زده، حیران و بیمناک بودند، گفتند: ما از شما انتظار خیر و نیکی داریم چون شما را برادر بزرگوار و فرزند برادر بزرگوار خود میدانیم. حضرت فرمودند: من همان جملهای را که یوسف به برادرانش گفت به شما میگویم امروز بر شما هیچ ملامت و مواخذهای نیست بروید شما آزاد هستید.
