معناگرایی لازمه قاریان است/ الزامات و ارکان هشتگانه تلاوت حرفهای
گروه فعالیتهای قرآنی: تلاوت حرفهای مستلزم آشنایی با مفاهیم قرآن است، در غیر اینصورت قاری در معرض اشتباهات متعددی است که بهراحتی موجب تحریف معانی آیات قرآن میشوند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، مهدی دغاغله، استاد و قاری بینالمللی در کارگاه تخصصی آموزش صوت و لحن قرآن کریم که جمعه، سوم بهمنماه در تالار ابنسینا برگزار شد، گفت: منش و کردار قاریان قرآن باید از سایر اقشار جامعه متمایز باشد زیرا آراسته بودن قاری به اخلاق قرآنی تأثیر بسزایی در زیبا خواندان آنها و تأثیرگذاری بر مردم دارد.
تواضع؛ یکی از ویژگیهای مهم قاریان قرآن/ تأثیر اخلاق در گیرایی و ماندگاری تلاوت
وی تواضع را یکی از الزامات قاریان قرآن دانست و افزود: هرچه قاری تواضع بیشتری داشته باشد تلاوتش زیباتر و گیراتر خواهد بود، قاری نباید خود را با حرف و حدیث و ظاهر معرفی کند بلکه این نحوه تلاوت اوست که وی را معرفی میکند، او باید احترام به اساتید را مورد توجه قرر دهد زیرا احترام به معلم چیزی از انسان کم نمیکند بلکه موجب ارتقای روحی انسان نیز میشود.
دغاغله تصریح کرد: نبیمکرم اسلام(ص) میفرماید «کسیکه برای خدا تواضع کند، خداوند متعال او را بالا میبرد»، لذا اگر کسی بهدنبال بالا رفتن است راهش در تواضع است. ما میبینیم شریفترین و حیاتیترین مخلوق خدا آب است که هیچگام تمایل به بالا رفتن ندارد با اینکه حیات همه مخلوقات به آن وابسته است.
این قاری بینالمللی با اشاره به اینکه تلاوت قرآن به دو شکل تعبدی و حرفهای انجام میگیرد، تصریح کرد: بارها شنیدهایم که میگویند ظاهر مهم نیست، اصل نیت است و شما با هر لهجهای که قرآن بخوانید خدا میپذیرد، اصلاً چه کسی گفته که حتماً باید قرآن را با لهجه عربی خواند؟ این حرف درست است ولی برای قرائت تعبدی نه حرفهای.
دغاغله تصریح کرد: یکی از انواع عبادتها، تلاوت قرآن است که ما وظیفه داریم آنرا برای تعبد بخوانیم، ممکن است کسی اصلاً سواد نداشته باشد، که در این صورت حتی نگاه کردن به خط قرآن هم عبادت است، قرائت تعبدی ارزشمند است و ثواب هم دارد چون بر پایه نیت استوار است و دیگر اینکه یک عبادت فردی است که شخص در تنهایی نه در برابر عموم مردم به تلاوت قرآن میپردازد.
وی ادامه داد: قرائت حرفهای الزاماتی دارد چون قاری با جمعیت عظیمی از مخاطبین مواجه است که به او چشم دوختهاند لذا وقتی مردم او را بهعنوان یک چهره قرآنی میشناسند و قاری خطاب میکنند، پس باید از همه بهتر بخواند و با هنر خود پیام و حکم الهی را به شایستگی و زیباترین شکل ممکن با رعایت اصول و قواعد لازم انتقال دهد.
رعایت دقیق اعراب یا همان روخوانی صحیح، اولین رکن در تلاوت حرفهای
دغاغله با بیان اینکه هشت اصل در تلاوت حرفهای باید مورد توجه قرار بگیرد، اظهار کرد: اولین رکن در تلاوت حرفهای، رعایت دقیق اعراب یا همان روخوانی صحیح است یعنی دقت شود که فتحه، کسره یا ضمه جابجا نشوند چون با این کار معنی آیه تغییر میکند لذا اشتباه اعرابی در مسابقات هیچ توجیهی ندارد و موجب کسر امتیاز در مسابقات خواهد شد.
آشنایی با مخارج زبان قرآن
این قاری بینالمللی عنوان کرد: دومین رکن در تلاوت حرفهای، آشنای با مخارج حروف زبان قرآن است کمااینکه هر زبانی یکسری کلمات و قواعد خاصی دارد که صرفاً مختص همان زبان است؛ به طور مثال در زبان فارسی 18 کلمه مشابه از لحاظ شکلی و تلفظ با زبان عربی وجود دارد ما بقی حروف از جمله حرف «ث» با وجود اینکه از لحاظ نوشتاری مشابه هستند ولی از نظر تلفظ متفاوتند که باید آنها را بشناسیم.
یادگیری دانش وقف و ابتدا مستلزم آشنایی با مفاهیم قرآن است
دغاغله با بیان اینکه سومین اصل در تلاوت حرفهای آشنایی با دانش وقف و ابتداست، تصریح کرد: یک قاری حرفهای نباید به علائم سجاوندی اکتفا کند چون در مسابقات بیتالمللی از قرآنی استفاده میشود که این علائم را ندارد تا قاری بهدرستی ارزیابی شود؛ پیشنیاز یادگیری دانش وقف و ابتدا، آشنایی با معانی آیات قرآن و تا حدی آگاهی از دانش صرف و نحو عربی است. گاه با یک مکث و وقف اشتباه معنی جمله بهطور کامل عوض میشود.
تجوید صرفاً مختص قرآن است نه زبان عربی
وی عنوان کرد: تجوید چهارمین رکن از تلاوت حرفهای قرآن است و با مخارج حروف فرق میکند، چون مخارخ مربوط به زبان عربی است و تجوید که مجموعه قوائدی برای آراستن و زیبایی قرآن است، صرفاً مختص قرآن است نه زبان عربی.
دغاغله ادامه داد: ارزش تجوید و کاربرد آن فراتر از بحث معناست، تجوید به دنبال حفظ توازن مدها در حرکات کونته و کشیده است و اتفاقاً همین مؤلفه نجوید وجه تمایز قرآن با سایر ادعیه است. قرآن را نباید با حالت غنا و آواز و یا مانند روضه خواند زیرا ابلاغ حکم سلطان هستی نباید با حالت گریه و التماس باشد.
دو عامل صوت و تجوید در تحریف قرآن مؤثر است
این قاری بینالمللی بیان کرد: دو عامل صوت و تجوید در تحریف قرآن نفش دارند ، مادامیکه صوت و تجوید رعایت شود با هر لحی که قرآن بخواید صحیح است؛ تجوید قاری را از ریتمیک کردن قرآن بازمیدارد.
لزوم رعایت نبر و تنغیم در قرائت حرفهای/مسئله ای که در ایران کمتر مورد توجه است
مهدی دغاغله با اشاره به عامل نبر و تنغیم به عنوان پنجمین رکن در تلاوت حرفهای، بیان کرد: این رکن در کشور مصر بسیار مورد توجه است ولی در کشور ما آنطور که باید جایگاهی نداشته و حتی در مسابقات نیز لحاظ نمیشود.«نبر» به معنی تکیه صوتی است که اتفاقاً در تغییرمعنی آیه نیز تأثیرگذار است بهطور مثال، در کلمه «درآمد»، اگر تکیه صوتی بر بخش اول کلمه یعنی حرف «د» باشد به معنی از در آمدن و داخل شدن است ولی هنگامیکه تکیه صوتی بر بخش دوم یعنی حرف«م» باشد به معنی دارایی و سرانه درآمدی است.
وی اضافه کرد: «تنغیم» بدین معنی است که قاری جملات پرسشی، خبری، امری، شرطی و ... را با همان حالت قرائت کند. در جملات استهفامی آخر جمله از لحاظ صوتی اوج میگیرد، در میان ادوات استهفام عربی واژه«هل» بیشترین کاربرد را دارد.
دغاغله اذعان کرد: لازمه رعایت آکسان یا همان فشار صوتی، آشنایی با مفاهیم قرآن است، قاریای که به معانی آیات تسلط ندارد در معرض اشتباهات متعددی است. آیاتی که بیانگر اظهار شرک، بندگان مشرک است را باید با حالت خوف و آرام خواند.
قداست الحان قرآن حفظ شود
این قاری بینالمللی با اشاره به صوت و لحن به عنوان ششمین مؤلفه تلاوت حرفهای قرآن، تصریح کرد: قداست الحان قرآن را باید حفظ کرد، نباید با آنها بازی کرد، اصوات باید بهگونهای جمع شوند که یک ترکیب خاص و نغمهای خوشایند را ایجاد کنند لذا یادگیری بیات، مقامها، الحان و ترکیب وچینش و کاربرد آنها برای یک قاری الزامی است.
آشنایی با رسمالخط قرآن
دغاغله آشنایی با رسمالخط قرآن را به ترتیب هفتمین مؤلفه تلاوت حرفهای قرآن دانست و افزود: خیلی مهم است که یک قاری معلومات لازم در رابطه با رسمالخط قرآن کریم را بداند، به طور مثال او باید آگاه باشد که چرا حرف «الف» در عبارت «بسم الله» حذف شده و بهصورت«باسم الله» نوشته نمیشود.
مسئله «اختلاف قرائت» یکی از نیازهای مسلم قاریان ممتاز و حرفهای است
وی با اشاره به «اختلاف قرائت» بهعنوان هشتمین عامل قرائت حرفهای قرآن، بیان کرد: یکی از ملاکهای شورای عالی قرآن در ارزیابی قاریان، مسئله اختلاف قرائت است یعنی یک قاری علاوهبر قرائت «حفص عن عاصم» حداقل به یک یا دو قرائت دیگر نیز مسلط باشد تا بتواند با جهان اسلام همرا بوده و در شمار قاریان درجه یک باشد.
دغاغله در پایان بیان کرد: شایسته است که یک قاری ممتاز قرآن قسمتی از متن قرآن که قرار است تلاوت کند را از حفظ و با تسلط کامل و حساب شده بخواند.
عالی 
