مدیریت در سیره علوی/ مدیر اسلامی امور را برمبنای شایستگی افراد توزیع میکند
گروه اندیشه: از الزامات مدیریت جهادی میتوان از انعطافپذیری، استمرار و تداوم در برنامه، نظارت، اطاعت و فرمانبرداری، رعایت سلسله مراتب، وحدت و هماهنگی نام برد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در مدیریت جهادی، کارها برای خدا و مدیریت کردن با ابعاد معنوی است نه مادی، از الزامات این نوع مدیریت میتوان از انعطافپذیری، استمرار و تداوم در برنامه، نظارت، اطاعت و فرمانبرداری، رعایت سلسله مراتب، وحدت و هماهنگی نام برد.
همچنین، بردباری و فرو نشاندن خشم، بخشش و گذشت، دوری از انتقام، اجرای عدالت و برابری، دوری از غرور، تواضع و فروتنی، آیندهنگری، پیش بینی، مدیریت زمان، تقسیم کار و تفویض اختیار، تقوا و پرهیزکاری، علم، آگاهی، سیاست و تخصص از دیگر الزامات مدیریت جهادی است.
مدیریت اسلامی
اصطلاح مدیریت اسلامی از دو پایه مدیریت و اسلام ترکیب یافته است. مدیریت در ترکیب با اسلام، خصوصیتی مییابد که با دیگر ویژگیهای مدیریت متفاوت است.
میتوان گفت مدیریت اسلامی مجموعهای از گزارهها با مفاهیم دقیق و مشخص و مرتبط با یکدیگر و برگرفته از منابع اسلامی بوده، ناظر به نحوه اداره افراد و منابع در جامعه و سازمان برای رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده است.
ویژگیهای مدیریت جهادی
از ویژگیهای مدیریت جهادی میتوان به مواردی از جمله اعتماد متقابل، عدم تمرکز و توزیع اختیارات، نقد و انتقاد سازنده و صداقت و صراحت در اظهارنظرها، شایستهسالاری، اصل تکریم اربابرجوع نام برد.
در این نوع مدیریت کارها باید به افراد واجدالشرایط و دارای صلاحیت واگذار شده افرادی که در مسئولیتهای مختلف گمارده میشوند بهطور طبیعی در مجموعه رشد و ارتقا مییابند و جابهجایی مدیران به ندرت سیاسی است.
همچنین، رایزنی و گفتوگو با مردم، باز بودن درب اتاق مدیران به روی مردم، نشستهای مکرر با مردم با پرهیز از تشریفات اداری و در مجموع احترام به مشتریان و مردم جزء ویژگیهای مهم هستند.
تقسیم کار در مدیریت جهادی
از دیدگاه امام علی(ع) تقسیم کار از مبانی و اصول مدیریت است زیرا بهوسیله تقسیم کار میتوان به اصل کنترل و نظارت مبادرت کرد و بدون تقسیم کاراین امر باطل است. در مدیریت امیرالمؤمنین(ع) تقسیم کار براساس شایستگی انجام میپذیرد مدیر امور را بر مبنای لیاقت و شایستگی افراد توزیع میکند.
امام علی(ع) در نامه خود به مالک اشتر مینویسد: «ای مالک باید برای هر کدام از کارهایت یک رئیس انتخاب کنی رئیسی که کارهای مهم او را مغلوب نسازد و کثرت کارها او را پریشان و خسته نکند».
امام علی(ع) همچنین، در وصیت به فرزندش امام حسن مجتبی(ع) میفرماید: «فرزندم! برای هر یک از زیردستانت کاری تعیین کن تا اگر آنرا انجام نداد او را مؤاخذه و بازرسی کنی؛ زیرا این روش سزاوارتر است تا یکدیگر را وانگذارند».
تصمیمگیری؛ مهمترین رکن مدیریت
یکی از مهمترین و بزرگترین ارکان مدیریت که میتواند رمز شکست و یا موفقیت مدیر باشد، تصمیمگیری است. امام علی(ع) رأی افراد عاقل را موجب نجات آنان میداند. تصمیمهای صحیح و عاقلانه امور مختلف سازمان را نظام میدهد و حرکت و ارتقا بهسوی اهداف را رقم میزند چنانکه امام علی(ع) در این رابطه میفرماید: هنگامیکه تصمیم با دقت همراه شود سعادت کامل میشود.
در چرخه تصمیمگیری عوامل زیادی دخیل هستند، تصمیمگیریها در خلأ صورت نمیگیرد و عوامل محیطی، درونی، فرصت زمان همه و همه در تصمیمگیری مؤثرند. هنگام تصمیمگیری باید به عواقب و جوانب امر بیندیشیم و نتایج اینده آنرا لحاظ کنیم امام علی(ع) در این رابطه میفرماید: چشم دل انسان خردمند پایان کارش را میبیند و نشیب و فراز خویش را میشناسد.
آیندهنگری
از آنجا که برنامهریزی نوعی تصمیم برای انجام دادن اموری در اینده است، بر مدیران لازم است که بتوانند پیشاپیش آینده را ببینند و علاوه برآیندهنگری قادر به ایندهگزینی و حتی آیندهسازی باشند. امام علی(ع) درباره آیندهنگری میفرماید: «خردمندترین افراد کسی است که بیشتر به پایان کارها مینگرد».
از نکات مهم در برنامهریزی محاسبه زمان و توجه کامل به مدت زمان و اجرای برنامه زمان مناسب انجام دادن هر بخش از برنامه است در این رابطه امام علی(ع) فرموده است: «در هر دمی هنگام کار است پیروزمند کسی است که امروزش را درست انجام دهد و از دست دادههای دیروزش را تدارک کند» همچنین فرموده است: «برترین رای و اندیشه آن است که باعث از دست رفتن فرصتها و در پی داشتن اندوهها نشود».
خودسازی
امام علی(ع) در این رابطه در نهجالبلاغه فرموده است: «هرکه خود را پیشوای مردم نمود باید پیش از یاد دادن به دیگران نخست به تعلیم خویش بپردازد باید پیش از ادب کردن و آراستن دیگری به زبان به روش خود او را ادب و آراسته کند. آموزنده و ادب کننده نفس خویش از آموزنده و ادب کننده مردم به تعظیم و احترام سزاوارتر است» و نیز فرموده است «من شما را به طاعتی وادار نمیکنم جز اینکه خودم در آن طاعت از شما پیشی میگیرم و از گناهی باز نمیدارم جز آنکه خودم پیش از شما از آن باز میایستم».
لذا میتوان نتیجه گرفت که مدیریت علمی است که از آغاز تا پایان در خدمت بشر و سازمانها در زمانهای گوناگون برای حل مشکلات مختلف بوده است.در دوران گذشته سبکهای مختلفی با توجه به شرایط حاکم زمان خود ارائه گردیده است.در واقع از علم مدیریت بهعنوان یک حلال برای مشکلات جوامع و سازمانها استفاده شده است.
