یادداشتی برای واقعه جهاد عشایر عرب خوزستان

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، همزمان با یکصدمین سال واقعه عشایر عرب خوزستان، امروز و فردا 12 و 13 اسفند ویژه‌برنامه‌ایی به همین مناسبت در اهواز برگزار می‌شود.

برنامه‌ریزی شده که مهمانان کشوری و حتی کشور عراق نیز در این برنامه حضور داشته باشند. این مراسم امروز در محل واقعه جهاد، نزدیکی گمبوعه برگزار شد. فردا نیز برنامه در تالار امام خامنه‌ای اهواز ادامه یابد.

در این مجال مروری خواهیم داشت بر ماوقع صدسال پیش. قریب یکصد سال پیش، جنگی رخ داد به مصداق جهاد واقعی و نامش را گذاشتند جهاد عشایر. عشایر یک طرف اصلی قضیه بودند. جنگ کردند آن هم جنگی با استعمار؛ انگلیس.

محوریت عشایر، عشایر عرب دشت آزادگان بود که البته عشایری از آذربایجان راهی خوزستان شدند.

جهاد عشایر عرب خوزستان برگرفته از فرمان تاریخی آیت‌الله العظمی سید ‌محمدکاظم طباطبایی یزدی‌، مرجع بزرگ شیعیان بود که بر نقش گسترده علمای شیعه در نبرد نابرابر با قوای متجاوز انگلیسی تأکید داشت.

جهاد عشایر دشت آزادگان واقع در «مینیور»، دشتی بین اهواز و حمیدیه در سال 1293 شمسی برابر با 1914 میلادی بین مردم مسلمان ایران و عراق و نیروهای انگلیسی اتفاق افتاد. دفاع مقدس عشایر عرب خوزستان برگرفته از فرمان تاریخی آیت‌الله العظمی سیدمحمدکاظم طباطبایی یزدی، مرجع بزرگ شیعیان بود که بر نقش گسترده علمای شیعه در نبرد نابرابر با قوای متجاوز انگلیسی تأکید داشت.

روحانیون نه تنها خود پیشگام مبارزه علیه مهاجمین بودند بلکه با رهبری قابل تحسین خویش مردم را برای مبارزه و استقامت آماده می کردند. جنگ جهانی اول که برانگیخته از اندیشه‌های استعماری و استثماری و چیرگی و زورگویانه جهانخوران بود نه تنها سرزمین کشورهای درگیر جنگ را در برگرفت بلکه خوزستان و بصره را درگیر کرد. از جمله شهرهای خوزستان که در آن جهاد اتفاق افتاد دشت آ‍زادگان بود.

در جریان جنگ جهانی اول علمای نجف به خصوص آیت‌الله سیدمحمدکاظم طباطبایی یزدی که مرجع تقلید عالم تشیع بود به منظور جلوگیری از تهاجم انگلیس به کشورهای اسلامی و تجهیز قوای مسلمان فتوای جهاد علیه قوای مهاجم را صادر کردند. حجت‌الاسلام سیدمحمد یزدی در رأس هیأتی از روحانیون مسلمان شیعه برای تشویق مردم علیه جهاد به مناطق عشایر خوزستان و عراق در منطقه حضور یافت.

پس از ابلاغ اعلامیه آیت‌الله یزدی، جنب و جوش بسیاری بین عشایر به وجود آمد و هر لحظه برای نبرد با قوای انگلیس آماده تر شدند. عشایر غیور دشت آ‍زادگان از مناطق سوسنگرد، بستان، حمیدیه، هویزه و روستاهای اطراف به سوی اهواز به حرکت درآمدند و پس از تقریباً 50 کیلومتر پیاده روی در دشتی بین اهواز و حمیدیه برابر قشون انگلیس صف آرایی کردند. بسیاری از طوایف دشت آزادگان در این جنگ حضور داشتند.

نیروهای انگلیس از چندین لشکر مجهز به توپخانه و سلاح سنگین تشکیل شده بودند و «ویلسون» یکی از قوای انگلیسی با همکاری شخصی بنام «کوکی» به شعیبه و بصره و خرمشهر به اهواز آمد و در آنجا متمرکز شد. ویلسون، نخست نامه ای به عشایر منطقه دشت آزادگان نوشته و با خدعه، اعلام کرد که قشون انگلیس هیچگونه دشمنی با آنها ندارند لذا آنان نیز به نوبه خود اجازه دهند لشکریان بریتانیا به راه خود ادامه دهند.

عشایر مسلمان با رد پیشنهاد انگلیس به ویلسون نوشتند که به هیچ وجه اجازه عبور به قوای انگلیس را نخواهد داد و برای جنگ با لشکریان ویلسون به خط اول جبهه آمدند. سلاح عشایر مناطق در این جنگ «تفنگ»، «فاله»، «چماق قیری»(مگوار) نیزه و شمشیر بوده است.

عشایر با سردادن شعارهای اسلامی خود را برای شهادت در راه خدا آماده ساخته بودند

نیروهای انگلیس پس از دریافت پاسخ عشایر از اهواز به طرف تپه‌های مینیور در غرب اهواز به حرکت درآمدند و برای جنگ با عشایر آماده شدند. عشایر با سردادن شعارهای اسلامی خود را برای شهادت در راه خدا آماده ساخته بودند. با توجه به برتری ارتش انگلیس و نبود امکانات جنگی عشایر، به افراد تحت فرماندهی خویش دستور دادند که با یورش شبانه خود به انگیسی‌ها اجازه استفاده از توپخانه و سلاح سنگین را ندهند.

حمله ناگهانی و سریع عشایر، نیروهای انگلیس را غافلگیر کرده و جنگ به مواضع دشمن کشیده شد. در این نبرد نیزه، چماق و فاله نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کردند، قدرت حمله به حدی بود که سربازان انگلیسی نتوانستند از سلاحی که در اختیار داشتند استفاده کنند. زد و خورد ساعت‌ها ادامه داشت و عشایر غیور توانستند انگلیسی ها را بکشند.

در این نبرد حدود دو هزار سرباز و افسر انگلیسی کشته شده و نیروهای بریتانیا(انگلیس) و بصره با دادن کشته‌های زیاد و از دست دادن توپخانه سنگین نیز به غنیمت عشایر مسلمان درآمد. در دومین نبرد، انگلیسی‌ها با عشایر خوزستان و بصره جنگیدند ولی با توجه به امکانات و تجهیزات انگلیسی‌ها متأسفانه، بالاخره عشایر خوزستان شکست خوردند و تعدادی از عشایر و علمای خوزستان در این محل به شهادت رسیدند.

در جریان نبرد عشایر قهرمان عرب خوزستان با قوای انگلیسی بیش از 1000 تن ازنیروهای انگلیسی کشته و قریب 500 تن از عشایر نیز به شهادت رسیدند. در پی این عملیات، قوای متجاوز انگلیس تا روستای مرید از توابع خرمشهر عقب نشینی کردند.

حالا و در این چند سال اخیر و به همت بزرگانی از جنس حماسه و جنگ، یادواره شهدای جهاد عشایر عرب در حمیدیه همان مکانی که جنگ رخ داده برگزار می شود.