برای آموزش سواد قرآنی جامعه چه کردهایم؟
گروه فعالیتهای قرآنی: اکنون با این سؤال روبهرو هستیم که با توجه به اهمیت تربیت اسلامی و نقش یگانه قرآن در این تربیت، آحاد جامعه باید از قرآن کریم چه سهمی داشته باشند تا بتوان آنان را از سواد قرآنی بهرهمند دانست؟.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، فلسفه آموزش قرآن به ضرورت تربیت اسلامی باز میگردد و قرآن کریم مهمترین منبع تربیت دینی است. آموزش قرآن در پی آن است که راهی روشن، مطمئن و دائمی برای انس و ارتباط شهروندان با قرآن کریم که به بهرهگیری مادامالعمر ایشان از هدایت کتاب الهی منجرشود، باز کند. قرآن کتاب همه مردم است ، هر فردی در هر سطحی از علم و تقوا به شرط آن که زبان این کتاب را درک کند می تواند از آن بهره گیرد ( هُدًی لِلنّاس، بقره/185 ).
اگر نظام تعلیم و تربیت اسلامی، زمینه بهرهگیری مستقیم و دائمی از قرآن کریم را برای مردم فراهم نیاورد، این ضعف و نقصان در همه ارکان ایمان و انجام عمل صالح افراد جامعه، تأثیر نامطلوب و غیرقابل جبرانی خواهد گذاشت.
انسان امروز برای تعامل با سایر انسانها در جامعه بزرگ بشری و نیز با جهان آفرینش، نیازمند دانشها و مهارتهای گوناگونی است. هر چند این تعامل یک ضرورت غیرقابل اجتناب است و برای انسان ارمغان بسیاری به همراه دارد؛ اما اگر این تعامل در پرتو تربیت دینی انسان یعنی شکوفایی فطرت توحیدی و هویت حقیقی او صورت نپذیرد، ممکن است آدمی چیزهای زیادی به دست آورد اما خویشتن واقعی خود را ازدست بدهد و این همان خسران آشکاری است که قرآن کریم از آن سخن گفته است.
امروزه حدی از دانش و مهارت را در همه حوزههای علمی و معرفتی، برای عموم مردم لازم میدانند. این حد را سواد و محرومیت از آن را «بی سوادی» مینامند؛ و علاوه بر سواد خواندن و نوشتن، اصطلاحاتی هم چون سواد بهداشتی، سواد ارتباطات واطلاعات، سواد ریاضی، سواد علمی، فناورانه و...رایج است.
اکنون با این سؤال روبهرو هستیم که با توجه به اهمیت و ضرورت تربیت اسلامی و نقش یگانه قرآن کریم در این تربیت، آحاد جامعه باید از قرآن کریم چه سهمی داشته باشند تا بتوان آنان را از سواد قرآنی بهرهمند دانست، سوادی که بتواند زمینهساز بهرهگیری مادام العمر از قرآن کریم باشد.
حداقل سواد قرآنی تسلط بر روخوانی قرآن است
محمدرضا اشرفی، مسئول دارالقران الکریم ادارهکل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا با اشاره به بحث سواد قرآنی گفت: این بحث تعاریف مختلفی دارد اما آنچه در تشکیلات قرآنی سازمان تبلیغات دارالقرآن کشور تعریف شده حداقل سواد قرآنی تسلط بر روخوانی قرآن است هرچند که هدف غایی آشنایی با مفاهیم، تدبر و عمل در قرآن است.
وی با اشاره به اینکه عمل به قرآن نیاز به فهم دارد و فهم آن نیاز به تعقل دارد، عنوان کرد: برای تحقق سواد قرآنی نیازمند حرکت وسیعی هستیم که تمام فعالان و تشکلهای قرآنی دست به دست هم بدهند تا پله اول که روخوانی و روانخوانی قرآن است طی شود.
مسئول دارالقران الکریم ادارهکل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی با اشاره به سخن مقام معظم رهبری درباره اینکه بیسوادی قرآنی باید از مملکت برود، بیان کرد: بر اساس سخن رهبری نهضت قرآنی تشکیل شد تا گامی در ریشهکنی بیسوادی ابتدایی قرآن برداریم.
اشرفی گفت: در خراسان جنوبی با توجه به وجود ریشههای سنتی ـ مذهبی بیسوادی قرآنی خیلی عمیق نیست و خانوادهها گرایش به معارف قرآن دارند بهگونهای که در استان بیش از 1000 جلسه خانگی قرآن کریم وجود دارد.
وی با اشاره به اینکه بیسوادی قرآنی در زندگی شهری بیشتر از زندگی روستایی دیده میشود، افزود: شاید علت اصلی آن سرگرم شدن به مظاهر فریبنده تکنولوژی و سرگرم شدن به برخی چیزها است که باعث دوری افراد از قرآن شده است.
انتقاد از آموزش و پرورش در زمینه آموزشهای قرآنی
مسئول دارالقران الکریم ادارهکل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی با تأکید بر اینکه باید سنین کودکی و نوجوانی را برای آموزش قرآن دریابیم، اظهار کرد: در این سن گیرایی و ارادت افراد به قرآن بیشتر است.
اشرفی با انتقاد از آموزش و پرورش در زمینه آموزشهای قرآنی گفت: اگر در سیستم آموزش و پرورش ما دوره آموزش قرآن حسابشدهای باشد نیاز به کار میدانی خارج از آموزش و پرورش در سطوح ابتدایی قرآن نخواهد بود چراکه این زمان 12 ساله بهترین دوره برای فراگیری سواد قرآن است که باید جدی گرفته شود.
مولوی خلیلی مرتضوی، مدرس حوزه علمیه الصدیق بیرجند نیز با بیان اینکه سواد قرآنی در مرحله اول این است که به روخوانی، روانخوانی، مقدمات تجوید و مفاهیم قرآن آشنایی داشته باشیم، گفت: قرآن اساسنامه سعادت انسان است بهگونهای که بعد از ایمان به قرآن باید هم با الفاظ این کتاب آسمانی آشنا باشیم و هم معانی آن را بدانیم.
در مدارس ما آنطور که باید به قرآن اهمیت داده نمیشود
وی در پاسخ به این سؤال که چه میزان از سواد قرآنی در استان و جامعه قرآنی که با آن سروکار دارید محقق شده، بیان کرد: از یک طرف باید گفت در نظام جمهوری اسلامی ایران برای امر قرآن تلاشهای زیادی صورت گرفته بهطور مثال مؤسسات، خانههای قرآنی و تشکلهای بسیاری برای قرآنآموزی شکل گرفته و از طرف دیگر نیز برای تحقق منویات مقام معظم رهبری در خصوص سواد قرآنی باید تلاشهای بیشتری صورت گیرد.
مدرس حوزه علمیه الصدیق بیرجند با اشاره به اینکه باید گامهایی در تحقق سواد قرآنی برداشته شود، گفت: فرهنگ قرآنی را باید در جامعه پیاده کرد و برنامههایی از سنین کودکی بهویژه در آموزش و پرورش فراهم شود ولی متأسفانه در مدارس ما آنطور که باید به قرآن اهمیت داده نمیشود.
گفتن از قرآن و اهمیت این کتاب در منابر
مرتضوی ادامه داد: مربیانی که برای آموزش قرآن در نظر گرفته میشوند باید خود علاقمند به قرآن بوده و اهمیت این کتاب آسمانی را درک کنند تا بتوانند در آموزش قرآن موفق عمل کنند.
وی با تأکید بر اینکه اگر آموزش و پرورش کار خود را در زمینه قرآن بهخوبی انجام دهد دیگر نیازی به ایجاد بسیار تشکلهای قرآنی نخواهد بود.
مدرس حوزه علمیه الصدیق بیرجند حمایت مالی، ایجاد برنامههای جذاب در آموزش قرآن، گفتن از قرآن و اهمیت این کتاب در منابر، بحثهای تبلیغی و ارشادی را راههایی برای گسترش فهرنگ قرآنی ذکر کرد.
بسیاری از کودکان حاضر به آموختن قرآن به روش کلاسداری نیستند
هادی مساح، مدیر مؤسسه تالیات ذکر بیرجند یادگیری هدفمند و کاربردی مفاهیم قرانی در راستای سبک زندگی دینی ـ اسلامی را سواد قرآنی عنوان کرد.
وی اظهار کرد: دین اسلام مبین اصل استدراج است بدین معنی که همانگونه که قرآن بهطور تدریجی بر قلب پیامبر نازل شده (البته نزول دفعی آن نیز مد نظر است) جانمایی مبانی قرآنی در زندگی مردم نیز نیاز به زمان دارد. در خراسان جنوبی بحث سواد قرآنی تا حدودی نهادینه شده ولی وضع موجود تا وضع مطلوب فاصله دارد.
مدیر مؤسسه تالیات ذکر بیرجند تنوعدهی به برنامهها را گامی در تحقق سواد قرآنی بیان کرد و یادآور شد: بسیاری از نوجوانان و کودکان حاضر به آموختن قرآن به روش کلاسداری نیستند لذا باید بهدنبال تعریف روشهای نوین دیگری جهت انتقال مفاهیم این کتاب باشیم.بهعنوان مثال پردهخوانی میتواند بسیار مؤثر باشد، در کنار حفظ مفاهیم قرانی با موضوع نجوم و کیهانشناسی میتوان از توانمندیهای آزمایشگاهی مانند تلسکوپ جهت رصد ستارهها مدد گرفت که هم تنوع داشته و هم مفاهیم مرتبط با این بخش از خلقت که در قرآن آمده در اذهان قرآنآموزان تثبیت میشود، این در حالی است که کودکان و نوجوانان اصولاً قشر پر هیجانی بوده و این امور برایشان جذاب است، یا میتوان در تبیین آیاتی که مربوط به اعضاء و جوارح بدن انسان (آناتومی) از آزمایشگاههای تشریح بدن بهره برد که در کنار امر آموزش قرآنآموزان پی به قدرت لایزال الهی نیز ببرند.
گزارش از آسیه خزیمه نژاد، خبرنگار ایکنای خراسان جنوبی
