نظام آموزشی شرایط تربیت قرآنی افراد را فراهم نکرده است
گروه فعالیتهای قرآنی: نخبه قرآنی جهان اسلام با تأکید بر اینکه نظام آموزشی شرایط تربیت افراد قرآنی را فراهم نکرده است افزود: متأسفانه امروزه شاهد هستیم که نهتنها دانشآموزان، بلکه دانشجویان و حتی در برخی موارد طلبههای حوزوی در روخوانی قرآن با مشکل مواجه میشوند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، نیمه اول دهه هفتاد بود که انتشار اخباری مبنی بر اینکه کودک سه چهار ساله قمی حافظ کل قرآن شده است در سراسر جهان اسلام پیچید و شبکههای مختلف صدا و سیما با پخش بخشهایی از برنامههای اجراشده توسط وی این نابغه قرن و معجزه قرآن را به ایرانیان معرفی کرد.
او کسی نبود جزسیدمحمدحسین طباطبائی(علمالهدی). سیدمحمدحسین طباطبائی در سال 1370 در شهرستان قم به دنیا آمد و در سن دو و نیم سالگی شروع به حفظ قرآن کرد و به لطف خداوند توانست در سن 5 سالگی کل قرآن را حفظ کند. وی علاوه بر حفظ کل قرآن در آن مقطع سنی توانسته بود احادیث کتاب شریف اصول کافی و همچنین کتاب گلستان سعدی و اشعار محتشم کاشانی را حفظ کند.
همچنین در آن سالها نهتنها در ایران که تمام جهان اسلام با چهره و شخصیت این نابغه و معجزه قرآن در عصر حاضر آشنا شدند. کودک پنج، شش سالهای که چهرهای نورانی و روحانی داشت و از سادات طباطبائی و از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) بود و در سفرهای خارجی، حیرت و اشتیاق مسلمانان و خاریو ذلت وهابیون را باعث میشد.
به گزارش ایکنا حجتالاسلام سیدمحمدحسین طباطبائی، نخبه قرآنی جهان اسلام روز گذشته، 16 اسفند ساعتی را میهمان خبرگزاری قرآنی ایکنا در دفتر تبریز بود و به سؤالات متنوع ما پاسخ گفت. متن گفتوگوی این چهره قرآنی با ایکنا به شرح زیر است:
حجتالاسلام طباطبائی در سؤالی که به عدم حضور وی در رسانههای جمعی بعداز دوران کودکیاش اشاره و اظهار کرد: درآن سالها که قرآن را حفظ کرده و دانشی در علوم مختلف کسب کردم، وارد حوزه شده و به تحصیلات حوزوی مشغول شدم؛ از آنجا که دروس حوزوی تمرکز و وقت زیادی را میطلبد، تمام وقت خود را به کسب علوم قرآنی و حوزوی اختصاص دادم. حضور در برنامههای تلویزیونی نیز زمان و حوصله زیادی میخواهد که همراه با تحصیل در حوزه فرصتی را برای این امر باقی نمیگذاشت.
نداشتن برنامهریزی منظم و پراکندهکاری، بزرگترین عامل نتیجه نگرفتن درحفظ قرآن است
وی همچنین درخصوص مشکلات افرادی که به حفظ قرآن اقدام میکنند اما به دلایلی نتیجه مطلوب نگرفته و دلسرد میشوند نیز گفت: نداشتن برنامهریزی منظم و پراکندهکاری در حفظ قرآن بزرگترین عامل نتیجه نگرفتن در بحث حفظ قرآن است که گاهاً نیز مشاهده میشود قرآنآموز این عدم برنامهریزی صحیح در حفظ قرآن را به معنای ناتوانی خود در حفظ قرآن تلقی کرده و بهتبع آن دچار افسردگی و دلسردی از ادامه راه میشود.
طباطبائی با تأکید براینکه گام اصلی در حفظ قرآن، تثبیت محفوظات و در مرحله بعد استفاده و بازیابی ذهنی آن محفوظات است، بیان کرد: آنچه که همواره مورد تأکید بوده اندیشیدن برنامههای تخصصی برای تثبیت و مرور محفوظات ذهنی حافظان است که مؤسسات قرآنی همانند مؤسسه جامعةالقرآن الکریم والعترت(ع) که درقالب کلاسهای آموزش قواعد عربی، مفاهیم قرآن، تفسیر آیات قرآن و... برای درونیسازی آموختههای قرآنپژوهان اقدامات بسیاری انجام داده و میدهد، میتوانند به این افراد کمک شایانی برسانند.
وی ادامه داد: حدود یک ماه هست که در واحد برادران این مؤسسه قرآنی آموزش غیرحضوری و مجازی را راهاندازی کردهایم تا حافظانی که بهعلت مشغله کاری، بُعد مسافت و دلایل دیگر نمیتوانند در کلاسهای تثبیت شرکت کنند، ازاین طریق برای حفظ داشتههای ذهنیشان اقدام کنند.
رسالت والدین با ثبتنام فرزندشان در مؤسسات قرآنی خاتمه نمییابد
این نخبه قرآنی فضا و محیط مناسب برای یادگیری و حفظ قرآن، وسائل کمکآموزشی بهخصوص برای کودکان، استاد کارآزموده، همکلاسیهای همفکر و همراه و فراهم کردن محیط مناسب درخانه برای مرور و تثبیت محفوظات روزانه را ارجمله مؤلفههای اساسی برای نوآموزآن قرآن دانست و تأکید کرد: در این راستا همراهی و انگیزهدهی به کودکان و نوجوانان توسط خانواده و بهخصوص پدر و مادر از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است؛ چراکه موارد فراوانی وجود داشته که قرآنآموز علاقه و اشتیاق زیادی برحفظ قرآن داشته اما بهخاطر عدم توجه والدین و کمکاری آنان در ارزشدهی به فعالیت قرآنی فرزند، موجبات دلسردی و ادامه ندادن این مسیر را در وجود وی فراهم کرده است.
وی افزود: برخی خانوادهها وقتی فرزند خردسال و یا نوجوان خود را در آموزشگاه یا مؤسسات قرآنی ثبت نام میکنند به خیال اینکه رسالت خود را درقرار دادن فرزندشان در مسیر قرآن به اتمام رساندهاند، توجه خاصی به روند آموزشی و نوع آموزش فرزندشان نداشته و تمامی کار را برعهده آن نهاد فرآنی میگذارند، درحالیکه به یقیین میتوان گفت اینگونه نیست و مؤسسات قرآنی فقط درامر مسیردهی و جهتبخشی به آموزش قرآن میتوانند ایفای نقش کنند و مابقی کار که مقوله حفظ، مرور، تثبیت و ایجاد انگیزه و علاقه مضاعف در قرآنآموز را شامل میشود، برعهده خانواده و والدین کودک و نوجوان است.
والدین اشتیاق خود را به آموزش علوم قرآنی نشان دهند
طباطبائی تصریح کرد: در این راستا حتی توصیه میشود والدین خود نیز با فرزندانشان همراه شوند و پا به پای آنان در کلاسهای قرآنی که برایشان مقدور است شرکت کنند، حتی اگر سواد قرآنی نیز ندارند، با خواندن ترجمه آیات، نگاه کردن به آیات، گوش فرادادن به نوارهای قرآنی و... علاقه و اشتیاق خود را بهدور از ظاهرسازی و ازصمیم قلب به این کتاب مقدس نشان دهند تا ازاین طریق نیز حس مطلوبی به فرزند منتقل شود.
وی بازکردن فرصتی درطول شبانهروز توسط والدین برای مرور محفوظات قرآنآموز با یکدیگر، تخصیص جوایز دورهای برای آنان، ایجاد محیط بازی و نشاط برای دوری از فضای خشک و کسلکننده و... را ازجمله راههایی دانست که میتواند نشانگر اهمیت دادن والدین به آموزش قرآن فرزندان تلقی شده و اراده آنان را دراین مسیر پایدارتر کند.ُ
سیدمحمدحسین طباطبائی گفت: خود من یادگیری قرآن را از دو و نیم سالگی به همین نحو آغاز کردم؛ چراکه در خانواده ما پدر و مادر معلم قرآن بودند و فرزندان نیز اعم از دختر و پسر از سنین طفولیت به حفظ قرآن همراه با تشویقهای والدین و بازیهای کودکانه میپرداختند و همین مأنوس شدن کل اعضای خانواده با قرآن تأثیر شگرفی در یادگیری و حفظ آن دارد.
وی ادامه داد: انس باقرآن تاحدی درخانواده ما موج میزد که دراغلب مواقع اعضای خانواده با آیات قرآن با همدیگر مکالمه میکردند و درصحبتهای روزانه به آیات قرآن استناد کرده و این آیات زمزمه جاری صحبتهای روزمره ما را تشکیل میداد.
برنامههای قرآنی بهخاطر عدم تعیین هدف، تأثیر چندانی بر مخاطب نمیگذارند
این نخبه قرآنی همچنین در پاسخ به سؤالی درخصوص وضعیت نظام آموزش قرآن درکشور، اظهار کرد: به لطف الهی بعداز انقلاب اسلامی اقدامات بسیارخوبی در بحث عمومیسازی آموزشهای قرآنی صورت گرفته اما این مقدار کافی نیست و هم وضعیت امروز جامعه باتوجه به تهاجم فرهنگی مبتذل غرب و اشتیاقی که بین مردم در یادگیری علوم قرآنی وجود دارد، میطلبد که زیرساختهای بیشتری را برای فراگیری آموزش قرآن بهشکلی گسترده مهیا کنیم.
وی بر انسجامبخشی به برنامههای قرآنی نیز تأکید کرد و گفت: متأسفانه در بسیاری موارد مشاهده میکنیم که برنامهای قرآنی با صرف بودجه نسبتا کلان توسط برخی نهادها و سازمانها نیز برگزار میشود، اما چون یک هدف مشخص و آیندهدار از این برنامه قرآنی اندیشیده نشده و گاها صرف برگزاری برنامه مدنظر بوده است، تأثیر چندانی هم برمخاطبین نداشته و تنها حاصل این قبیل امور هدررفت وقت و سرمایه است.
طباطبائی خاطرنشان کرد: لذا تمام مسئولان، اقشار مختلف مردم، تئوریسینها، سرمایهگذران و در یک کلام تکتک اعضای جامعه هریک به وسع و توان خویش چه دربحث مالی و چه از لحاظ فکری و ایدهپردازی برای تقویت آموزش قرآن و تحکیم ارکان این آموزشها همت جدی و مضاعفی داشته باشند؛ چراکه به هرمیزان در راه قرآن هزینه کنیم سرمایهگذاری برای تضمین آینده فرزندان این مرز و بوم است.
وی همچنین اضافه کرد: ازسویی نظام آموزشی جامعه نیز بهطور حتم توانایی تربیت افراد قرآنی را دارد اما شرایط این امر توسط مسئولان جامعه فراهم نشده است؛ برای مثال وقتی کودک خردسال در کلاسهای مؤسسات قرآنی شرکت میکند و تا رسیدن به سن 7 سالگی که سن مدرسه رفتن اوست، میتواند دریادگیری قرآن آموزشهای اولیه و شاید تخصصیتری را کسب کند، بنابراین دانشآموز مدرسهای هم میتواند این آموزشها را با رویکرد آموزشی مطلوب دریافت کند که متأسفانه نظام آموزشی جامعه دراین خصوص ضعیف عمل کرده و ما امروزه شاهد هستیم که نهتنها دانشآموزان، بلکه دانشجویان و حتی دربرخی موارد طلبههای حوزوی در روخوانی قرآن با مشکل مواجه میشوند.
انتظار عمل به احکام اسلامی ازجوانی که آموزش مطلوبی دراینخصوص ندیده، بعید بهنظر میرسد
این استاد و پژوهشگر قرآنی افزود: درکشورهای همسایه که اکثریت جامعه آنان را مسلمانان تشکیل میدهند، اولویت نظام آموزشی بر یادگیری قرآن در مدارس استوار شده و دانشآموز قبل از ورود به تحصیلات تکمیلی دانش اولیه قرآنی اعم از روخوانی، روانخوانی، قرائت و ترتیل را دارد؛ لذا انتظاری که امروزه درجامعه از نوجوانان و جوانان داریم که با مسائل دینی و احکام شرعی آشنا باشند، درحالیکه چندان آموزشی در این زمینه به آنان ارائه نکردهایم، توقع بعیدی بهنظر میرسد.
حجتالاسلام طباطبائی عملکرد مؤسسه جامعةالقرآن استان را نیز باتوجه به اینکه چندسالی از تأسیس آن نمیگذرد، مطلوب ارزیابی کرد و گفت: باور ما این است که هم مؤسسه جامعةالقرآن و هم استان آذربایجان شرقی پتانسیل آن را دارد که بتوانند دربحث کیفی و کمی بهتر ازاین نیز عمل کنند، اکنون 23 شعبه جامعةالقرآن در آذربایجان شرقی و 17 شعبه در تبریز وجود دارد و طبق آمار سه هزار و 500 نفر عضو جامعةالقرآن استان هستند که یکهزار و 700 نفر حافظ در جریان آموزش این علوم قرار دارند و 20 هزار خانواده تحت آموزشهای مستقیم و غیرمستقیم این مؤسسه هستند؛ همچنین به حمد الهی شعبات جدیدی افتتاح شده و افتتاح خواهد شد که این نیز نشانگر پویایی و اقبال عمومی جامعه به این مؤسسه قرآنی است.
