فعالیتهای حوزه چقدر در اصلاح سبک زندگی مؤثر است؟
گروه اندیشه: مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی ارائه الگوی جامع سبک زندگی اسلامی را مهمترین وظیفه حوزههای علمیه دانست و گفت: باید به مردم مهارتهای بهتر زندگی کردن را با توجه به آموزهها و الگوهای دینی بیاموزیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، علل عقبماندگی مسلمانان از غرب از حیث پیشرفتهای مادی، عمل نکردن صحیح و کامل به الگوی اسلامی سبک زندگی است لذا در مقوله سبک زندگی اگر ما معتقدیم دارای سبک زندگیای هستیم که بر سبک زندگی ملل دیگر به خصوص سبک زندگی غربیان برتری دارد چرا از نظر پیشرفتهای ظاهری از آنها عقبتر هستیم؟.
حکایت ما حکایت آن آیه قرآن است که میفرماید: «نُوْمِنُ بِبَعْض وَ نَکْفُرُ بِبَعْض»، و به قول حکایتهای فارسی، از اینجا رانده و از آنجا مانده شدهایم. نه رومی روم بودیم و نه زنگی زنگ. علت پیدایش این مشکل این است که ترکیبی و مخلوطی شدیم از سبک زندگی غربی و سبک زندگی اسلامی. نمازهایمان اسلامی است، مسجد میرویم، خمس میدهیم و زکات میدهیم اما عروسیهایمان اسلامی نیست، بازار و اقتصادمان اسلامی نیست.
نظام آموزشی کشور بهعنوان یکی از عوامل محیطی اثرگذار بر سبک زندگی بر نهاد خانواده تأثیرگذار است. این تأثیرات هم مثبت و هم منفی بوده و بسته به شرایط و نوع نظام آموزشی در هر جامعهای متفاوت هستند. اما نظام آموزشی چگونه و طی چه فرآیندی بر سبک زندگی تأثیر میگذارد؟.
حجتالاسلام محسن مشرفی، مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی گفت: سبک زندگی مجموعهای از عناصر است که با هم ارتباط داشته و افراد متناسب با هویت و سلایق خویش آنها را برگزیده و یک کل را تشکیل میدهند.
وی با تأکید بر اینکه حوزههای علمیه بسط دهنده فرهنگ سبک زندگی اسلامی و مؤلفههای فرزندپروری بر مبنای آموزههای اسلامی هستند، بیان کرد: برای اصلاح سبک زندگی اسلامی باید از مدارس و فضای آموزش و پرورش استفاده کنیم زیرا این فضاها بیشترین تأثیر را خواهد داشت.
ارائه الگوی جامع سبک زندگی اسلامی، مهمترین وظیفه حوزههای علمیه
مشرفی، ارائه الگوی جامع سبک زندگی اسلامی را مهمترین وظیفه حوزههای علمیه دانست و افزود: سبک زندگی مفهوم جدیدی است که از زمان طرح نظری آن در معنای امروزی بیش از چند دهه نمیگذرد و در واقع با نگرش به طبقه متوسط شکل گرفته است.
وی حوزه های علمیه را زمینههای نشر و بسط معارف دینی و اخلاقی دانست و افزود: دشمنان همواره برای تخریب سبک زندگی اسلامی برنامهریزی کردهاند و در این راستا نقشه میکشند.
مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی بیان کرد: روحانیت و حوزهها باید به دانشگاهها و مدارس برسند و اگر به فکر آنها نباشیم در آینده با چالش مواجه خواهیم بود.
بهرهگیری از ظرفیتهای رسانهای در راستای معرفی سبک زندگی اسلامی
مشرفی بهرهگیری از ظرفیتهای رسانهای را برای معرفی سبک زندگی اسلامی از مهمترین راهکارهایی دانست که میتواند الگوهای زندگی غربی را کمرنگ و هویت فرهنگ اسلامی و مظاهر زندگی دینی را در جامعه پررنگ کند.
وی با اشاره به اینکه برنامهریزی ما برای اداره زندگی نباید صرفاً دینی باشد بلکه باید احساس حضور خدا را برای مخاطب تولید کند، گفت: آیات و روایات صرفاً توصیههای اخلاقی فردی نیستند بلکه در همه زمینهها برنامهساز و مدلساز هستند.
مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی با طرح این پرسش که آیا تمام مسائل و موضوعات زندگی در اسلام آمده یا نه گفت: اسلام برای تمام زمینهها و عرصههای زندگی حرف دارد.
مشرفی ادامه داد: اسلام در تمام موضوعات شاخصها را بیان کرده و البته در تمام قالبها ورود پیدا نکرده است و قالب را به عرف واگذار کرده است.
وظایف علما و حوزههای علمیه در راستای سبک زندگی اسلامی
وی افزود: باید به مردم مهارتهای بهتر زندگی کردن را با توجه به آموزهها و الگوهای دینی بیاموزیم و اهمیت و نقش افراد خانواده را بازگو کرده و این نقشها را بازشناسی کنیم.
مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی گفت: علما و روحانیت باید فرهنگ اسلامی را با جاذبههای معنوی و در قالبی زیبا، جذاب و با برنامه برای همه اقشار گوناگون جامعه معرفی و تبیین کنند.
مشرفی افزود: با استفاده از محصولات فرهنگی میتوان بسیاری از مفاهیم سبک زندگی اسلامی را در جامعه ترویج داد که این امر، مستلزم تعامل نهادهای فرهنگی و پشتیبانی از ایدههای جدید در این حوزه است.
وی عنوان کرد: امروزه ما شاهد ورود فرهنگهای مختلفی در جامعه هستیم که با توجه به تفاوتهای آن با نوع زندگی اسلامی، چالشها و مشکلاتی را برای جامعه ایجاد کرده که در صورت عدم مدیریت این فرهنگ و اصلاح آن در جامعه، دچار آسیبهای بسیاری خواهیم شد.
مسئول نمایندگی حوزههای علمیه خراسان جنوبی با اشاره به اینکه دنیای امروز دارای پنج ویژگی انسان محوری، تجربه گرایی، حس گرایی، رسانه و کمیت است، افزود: باید تأمل کرد که چگونه میتوان این پنج ویژگی را با خدامحوری، عقل محوری، قلب و تفکر جایگزین کرد.
مشرفی با بیان اینکه در حوزه اصولاً ذات اصلاح سبک زندگی است، بیان کرد: سبک زندگی بحثی نیست که جداگانه به آن پرداخته شود.
وی با بیان اینکه تمامی درسهایی که در حوزه به آن پرداخته میشود مباحث سبک زندگی دینی است، از برگزاری سه جلسه با عنوان خانوادههای آسمانی با حضور اساتید و طلاب خبر داد و عنوان کرد: همچنین اردوهایی برای طلاب با رویکرد سبک زندگی برگزار شده است.
فاطمه الهامی، مدرس حوزه علمیه خواهران بیرجند گفت: بانوان طیف وسیعی از جمعیت جامعه و زیر ساخت اخلاق، فهم و درک جامعه را شامل میشوند و بر این اساس پیگیری و تبیین مقولههای اخلاقی و معرفتی در این حوزه امری ضروری است.
هنوز خلأهایی در حوزه سبک زندگی اسلامی احساس میشود
وی اظهار کرد: علی رغم فعالیت های ارزشمند علمی و فرهنگی در زمینه سبک زندگی اسلامی هنوز خلاءهایی در این زمینه در جامعه وجود دارد که باید علما و روحانیت به اصطلاح آن بپردازند.
مدرس حوزه علمیه خواهران بیرجند متذکر شد: سبک زندگی رفتار، داشتهها و کنشهای افراد نیست بلکه الگوهایی است که به این رفتار و داشتهها شکل و انتظام میدهد.
الهامی با بیان اینکه حضور اخلاق کاربردی در سبک زندگی کاملاً مشهود است، عنوان کرد: پژوهش در مسائل سبک زندگی اسلامی حتماً باید بر اساس مطالعات میان رشتهای باشد چراکه مسائل سبک زندگی چند تباری است و نمیتوان تنها بر اساس روشهای فقهی یا صرفا جامعهشناختی به پژوهش در سبک زندگی اسلامی پرداخت.
وی ترویج و تبلیغ نهادهای دینی در شهرها و بلاد مختلف، توجه به رهنمودهای مقام معظم رهبری در موضوع سبک زندگی اسلامی و همراهی نهادهای حاکمیتی با علما و روحانیت در پرداختن به سبک زندگی اسلامی را از ضرورتها سبک زندگی دانست.
مدرس حوزه علمیه خواهران بیرجند مطرح کرد: حوزههای علمیه در خط مقدم درک اخلاق و فهم جامعه هستند و ضروری است در این حوزه آمادگی و بستر لازم برای بهرهگیری بانوان بیش از پیش از معارف دینی فراهم شود.
ارائه الگوی کامل از سبک زندگی اسلامی با استناد به قرآن
الهامی با اشاره به اینکه گام اول در مطالعه سبک زندگی شناسایی آسیبهای موجود و پس از آن نیازسنجی عمیق پژوهشی است، بیان کرد: ارائه الگوی جامع و کامل از سبک زندگی اسلامی با استناد به قرآن و سنت و سیره معصومین از وظایف مهم حوزههای علمیه است.
وی به ابعاد جنگ نرم دشمن اشاره کرد و یادآور شد: در برهه کنونی که جامعه ما با امواج مخرب جنگ فرهنگی و تهاجم فرهنگی و اعتقادی دشمن مواجه است چه خانه و مأمنی مطمئنتر از حوزه علمیه و بهرهمندی از معارف دینی و اخلاقی آن وجود دارد.
مدرس حوزه علمیه خواهران بیرجند افزود: برای تغییر سبک زندگی باید مهارت تصمیمگیری شبکهای و عمل آموزش داده شود چرا که انسان سالم و عامل محور توسعه است.
الهامی یادآور شد: توجه به فرهنگ عمومی جامعه با توجه به فلسفه وجودی این فرهنگ، نقش مهمی در اصلاح ناهنجاریها و دغدغههای فرهنگی دارد چراکه سبک زندگی با فرهنگ جامعه ارتباطی تنگاتنگ دارد.
