تاثیر فرهنگ و باورهای اسلامی در ساختار معماری "تکیه پِهنه سمنان"
گروه هنر: بافت تاریخی شهر سمنان به دلیل پیشینه غنی فرهنگی- مذهبی که دارد، همواره مورد توجه معماران و شهرسازان بوده است. فرهنگ مردم سمنان که متاثر از دین مبین اسلام می باشد، از گذشته تا به حال تاثیر بسزایی در طراحی و چیدمان ارکان ساختاری بافت در کنار یکدیگر داشته است.
حسین قدس، کارشناس ارشد معماری و مدرس دانشگاه در گفت و گو با خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از سمنان، با بیان اینکه بافت تاریخی شهر سمنان به دلیل پیشینه غنی فرهنگی- مذهبی که دارد، همواره مورد توجه معماران و شهرسازان بوده است گفت: فرهنگ مردم سمنان که متاثر از دین مبین اسلام می باشد، از گذشته تا به حال تاثیر بسزایی در طراحی و چیدمان ارکان ساختاری بافت در کنار یکدیگر داشته است.
وی ادامه داد: از نمونه های بارز این تاثیرگذاری رعایت اصل درون گرایی با هدف ایجاد حریم های خصوصی برای محارم-که در اسلام مورد توجه می باشد- در اکثر فضاها است. به عنوان مثال گذشتگان در حوزه طراحی فضاهای مسکونی مطابق با تعالیم اسلامی(رعایت اصل محرمیت)، به جداسازی فضاهای عمومی از خصوصی با ایجاد حیاط های عمومی(برای مهمانان) و خصوصی(برای محارم) پرداختند.
قدس با اشاره به اینکه تاثیر این امر در حوزه مذهبی نیز به وضوح قابل مشاهده است اظهار کرد: به عنوان مثال "تکیه پِهنه" واقع در جنوبی ترین بخش راسته بازار شهر سمنان نمونه خوبی جهت نمایش تاثیر باورهای فرهنگی- مذهبی در ساختار معماری می باشد که این تکیه که به نوعی مرکز محله اسفنجان به حساب می آید، در میان بناهای فاخری همچون مسجد امام، مسجد جامع و امامزاده یحیی تمرکز یافته است.
این مدرس دانشگاه افزود: همجواری تکیه با فضاهای مذکور بار معنوی آن را دوچندان کرده است. سقف شیروانی تکیه پهنه نیز به نوبه خود جالب توجه می باشد.
وی یادآور شد که در اقلیم های گرم و خشک همانند شهر سمنان، سقف قالب بناها به دلیل مسائل اقلیمی اکثرا گنبدی شکل می باشد ولی در این تکیه به دلیل تاثی پذیری این فضای مذهبی از فرم خیمه های کاروان امام حسین (ع) سقف به صورت شیبدار مشاهده می شود.
این کارشناس ارشد معماری بخش اصلی تکیه پهنه را سکویی برجسته در میان فضای مذکور برشمرد و گفت: از سالیان دور تا به حال میزبانی مراسم مذهبی از قبیل تعزیه را برعهده داشته است. نکته جالب در این فضا نحوه جایگیری آقایان و بانوان در حین تماشای مراسم تعزیه می باشد. به این معنا که در زمان برگزاری مراسم تعزیه در فضای مذکور، آقایان گرداگرد این فضا و بانوان در طبقه بالایی تکیه جای می گرفتند.
به گفته وی؛ دسترسی به طبقه بالایی از طریق پلکان هایی است که در اطراف تکیه تعبیه شده اند که این امر حکایت از آن دارد که فرهنگ متاثر از مذهب مردم این دیار که برای مفهوم محرمیت احترام خاصی قائلند ، برای محل ایستادن بانوان(جدا از آقایان) نیز دست به فضاسازی زده اند و اینگونه معماری خاص را در این تکیه پدید آوردند.
