نگاهی به ویژگیهای خانواده قرآنی/ آرامش ارمغان عمل به وظایف الهی است
گروه فعالیتهای قرآنی: اگر همه اعضای خانواده به وظایف الهی و اخلاقی خود عمل کنند، بدون تردید خانه به محلی امن و سرشار از آسایش و آرمش تبدیل میشود که ارمغان خجسته این آسایش، آرامش بخشیدن به افراد خانواده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، اهمیت و جایگاه خانواده بر هیچکس پوشیده نیست. انسانها از کودکی در کانون خانواده رشد مییابند و معمولاً انسانهایی از موفقیت بیشتری برخوردارند که کانون خانواده آنها گرمتر و محکمتر بوده است. در دنیای غرب که نظام خانواده جایگاه اصلی خود را از دست داده است، مشکلات گوناگونی پدید آمده که حتی برخی از نویسندگان غربی هم بدان اعتراف دارند.
هر انسانی احتیاجات و نیازهایی دارد که بسیاری از آن باید در کانون خانواده تأمین شود. این نیازها به طور کلی عبارت است از نیازهای فیزیکی و جسمی: این دسته از نیازها شامل نیاز به غذا، لباس و حتی روابط جنسی میان همسران است، هرچند نیاز به روابط جنسی را می توان در دایرۀ نیازهای روانی نیز جای داد.
نیازهای امنیتی: هر انسانی بهطور طبیعی دوستداران است که در آرامش و امنیت باشد و حتی برای زندگی و آیندۀ آن هراسی به دل راه ندهد، امنیت و آرامش نیازی است که بخش عمدهای از آن باید در خانواده تأمین شود. هر یک از اعضای خانواده باید در حد توان خود این فضا را برای دیگران ایجاد کند.
نیازهای عاطفی: پس از برآورده شدن نیازهای فیزیکی و جسمی و نیز نیازهای امنیتی فرد که آرامش را به وی ارزانی میدارد، نیاز دیگری جلوه میکند که ذیل نیازهای عاطفی فرد جای میگیرد. نیاز به محبت در وجود همۀ افراد بشر چه خردسال و چه بزرگسال وجود دارد و تنها در نحوه تجلی آن است که متفاوت مینماید، به طوری که در کودکان بهگونهای بروز میکند و در بزرگسالان به گونهای دیگر. اولین و مهمترین جایگاه تأمین عواطف خانواده است.
نیازهای شخصیتی: نیازهای شخصیتی ناظر به نیازهایی است که توجه به آن احترام و عزت نفس آدمی را پاس مینهد، هرکسی دوست دارد شخصیت و احترام او حفظ شود و با حرمت و بزرگواری با او برخورد شود. احساس ذلت شاید از هر رنجی بدتر باشد. شکل گیری پایه اولیه این امر نیز به خانواده باز میگردد.
نیاز به رشد و کمال: از نظر فطری همه انسانها خواهان مسیر رشد و کمالاند نیاز به کمال چندان به جنسیت ربطی ندارد. مردان و زنان مایلند که افراد محترم و توانمند و مؤثری باشند. مشکلات فکری و اقتصادی و اجتماعیشان حل شود و به ویژه در مسائل اخلاقی و معنوی ارتقاء یابند مسأله هویت و هدف از زندگی را سامان دهند.
نیاز به معنویات: گذشته از پنج نیاز فوق نیاز دیگری در همه انسانها وجود دارد که گاه از آن غفلت میشود. مهمترین و بالاترین نیاز هر فرد نیاز به معنویات و رشد و رشد در این زمینه است. نیاز به ارتباط با خدای سبحان در وجود هر فردی سرشته شده است و باعث جلوگیری از بسیاری از اضطرابها و نگرانیها میشود؛ زیرا دلها با نام و یاد خدا آرام میگیرد.
خانوادهای سالم برای آن که بتواند تمامی نیازهای افراد خود را برآورده سازد، باید ویژگیهای ممتازی داشته باشد، آقایان بهطور معمول پیشرفت خود را در تحولات اجتماعی و کامیابیهای اقتصادی میبینند. برای خانمها هم باید شرایط مهیا شود که این احساس رشد و پیشرفت در آنها نیز به وجود آید. البته در دستورات دینی نکاتی مطرح شده تا آقایان براساس آن زمینۀ رشد را بهطور مستقیم برای همسرانشان فراهم کنند.
بخشی از احساس رشد در بانوان از طریق مادری و تربیت فرزندان حاصل میشود، با وجود این زمینه رشد در ابعاد دیگر نیز باید فراهم شود.
ویژگیهای خانواده قرآنی
قرآن کریم خانواده قرآنی را چنین معرفی میکند: «وَ مِن آیاتِهِ أن خَلَقَ لَکُم مِن أنفُسِکُم اَزواجاً لِتَسکُنُوا إِلَیها وَ جَعَلَ بَینَکُم مَوَدَّهً وَ رَحمَهً أنَّ فی ذلِک لَایاتِ لِقَومٍ یَتَفَکَّرونَ؛ و از نشانههای او این که از [نوع] خودتان همسرانی برای شما آفریده تا بدانها آرام گیرید، و میانتان دوستی و رحمت نهاد. آری در این [نعمت] برای مردمی که میاندیشند قطعاً نشانههایی است».
اگرچه این آیه بهطور مستقیم به خانواده نمیپردازد و بحث اصلیاش ازدواج و کارکرد آن است، اما با توجه به اینکه ازدواج پایه تشکیل خانواده است، در اینباره هم میتوان چندین نکته را از آن دریافت. «و مِنَ آیاتِهِ أن خَلَقَ لَکُم مِن أنفُسِکُم اَزواجاً» این بخش از آیه بیان میدارد که همسران شما از جنس خودتانند، برای انسان همسری از جنس فرشتگان آفریده نشده است، بنابراین هر فرد باید به همسرش به چشم یک انسان همانند خودش بنگرد.
«لِتَسکُنُوال إِلَیها» بر پایه این بخش از آیه خانه و خانواده باید محل سکون و آرامش باشد نه محل فرسایش. بیشک در خانهای که محل آرامش برای افراد خانواده نیست مشکلات رخ مینماید و بر همه اعضای خانواده است که برای برطرف شدن آن تلاش کنند.
اگر همه اعضای خانواده به وظایف الهی و اخلاقی خود عمل کنند، بدون تردید خانه به محلی امن و سرشار از آسایش و آرمش تبدیل میشود، ارمغان خجسته این آسایش، آرامش بخشیدن به افراد خانواده است که چه بسا در بیرون مشکلاتی دارند اما در خانه و در میان جمع خانواده آن را از خاطر میبرند. در پرتو خانوادهای آرام است که افراد برای ورود به فردای جامعه انرژیهای جدیدی را کسب میکنند.
