بازیابی بخشی از شکوه گذشته ایوان مسجد جامع فردوس
گروه اجتماعی: کارشناس ناظر مرمت تزئینات معماری خراسان جنوبی با اشاره به بازیابی بخشی از شکوه گذشته ایوان مسجد جامع فردوس، گفت: مسجدی که امروزه به یادگار مانده، از مساجد دو ایوانی سبک خراسانی دوره خوارزمشاهی است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، بهنقل از روابط عمومی ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان، محمدعلی بزرگمهر، کارشناس ناظر مرمت تزئینات معماری خراسان جنوبی، اظهار کرد: مسجد جامع فردوس از آثار تاریخی مهم و با ارزش استان است این مسجد در نوع خود بینظیر بوده و میتوان آن را یکی از نمونههای جالب و بینظیر سبک معماری خراسانی دانست.
وی ادامه داد: مسجدی که امروزه به یادگار مانده، از مساجد دو ایوانی سبک خراسانی دوره خوارزمشاهی است.
کارشناس ناظر مرمت تزئینات معماری خراسان جنوبی ادامه داد: ایوان شرقی و پایاب مسجد در زلزلهای مهیب در اوایل دوره صفویه فرو ریخته و به جز ایوان قبله و گنبد خانههای طرفین آن، سه ضلع دیگر در دوره صفوی با کمی عقبنشینی از هر ضلع، مجدداً بازسازی شدهاند.
بزرگمهر بیان کرد: مسجد جامع فردوس در زلزلههای مختلف مانند زلزلهای که در دوره صفویه رخ داد قسمتهایی از پیکره خود را از دست داد تا اینکه مجدداً در زلزلهای که در سال 1347 به وقوع پیوست بخشهایی از مسجد بهطور کامل ویران شد.
وی افزود: پس از این زلزله مرمت و بازسازی سقف ایوان و دیگر قسمتهای آسیب دیده طی دورههای مختلف انجام شد. ولی این مداخلات به بازسازی سازه و استحکام بخشی از قسمتهای اصیل خلاصه میشد و تلاشی در جهت مرمت تزیینات آن انجام نشده بود.
کارشناس ناظر مرمت تزئینات معماری استان تأکید کرد: این کمبودها که بخش قابل ملاحظهای را شامل میشوند و تماماً در قسمتهای بالایی ایوان بوده و از لحاظ انقطاع بصری بهوجود آمده، وضعیت زیباییشناسی ایوان را بهشدت تحتتأثیر قرار میداد بهطوری که بیننده به ندرت قادر بود تصویری کامل از آن در ذهن خود متصور شود.
بزرگمهر اظهار کرد: با توجه به جایگاه مهم تاریخی و اجتماعی این مسجد در بین مردم شهر فردوس و حس تعلق خاطر جمعی و حساسیتی که از جانب مردم به این بنای تاریخی وجود داشت، موضوع طی جلسات کارشناسی متعددی در سطح میراث فرهنگی استان بررسی شد و در نهایت ضروری تشخیص داده شد تا برای مرمت و استحکام تزئینات اصیل و بازسازی قسمتهای از بین رفته اقدام شود.
وی افزود: آنچه در این میان بسیار مهم است، انجام مداخلات بر پایه اصول مبانی نظری مرمت هست تا از طرفی جنبه های میراثی، تاریخی و اصالت آن حفظ شود و از طرف دیگر هماهنگی بصری لازم بین بخشهای اصیل و بازسازی شده از دید مردم محلی و دیگر مخاطبان مرتبط با این بنای تاریخی حاصل شود.
کارشناس ناظر مرمت تزئینات معماری استان عنوان کرد: تمرکز اصلی در مرمت تزئینات بدنه ایوان بیشتر در نواحی بالای ایوان است که در زلزله سال 1347 فردوس از بین رفته و فاقد تزیینات بود. شامل آجر چینیهای خفته راسته، هره و سه نوع آجر پیشبر است که با طرحهای هندسی متفاوت بر بدنه ایوان تکرار میشوند. بخش دیگر شامل تزیینات نقاشی سقف ایوان است که با رنگآمیزی طرحهای آجری نمایانده شدهاند.
بزرگمهر یادآور شد: تزئینات کمبود با توجه به عکسهای قدیمی گرفته شده قبل از زلزله سال 1347 و بعد از آن و همچنین بقایای تزئینات موجود ضمن رعایت اصل تمایز بین بخش مرمت شده و اصیل مورد بازسازی قرار گرفتند.
یادآوری میشود که این مسجد با شماره ۱۲۲۲ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.
