فرصتهایی برای نورانی شدن/ شایستهترین علم و پسندیدهترین عمل کدام است؟
گروه اجتماعی: کلماتی وجود دارند که آگاهی به آنها میتواند افق تازهای به زندگی ما ببخشد، بهگونهای که انتخابهای بزرگی در آنها برای امروز ما نهفته است و بیانات ائمه معصوم(ع) ازجمله همین کلمات روشنیبخش است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، نگاه اجمالی به زندگی امام موسی کاظم(ع) روشن میکند که ایشان در دوران زندگی خود با دشوارهای فراوانی مواجه بودند به همین دلیل است که برخی علما معتقدند پس از امام سجاد(ع) سختترین دوران را در زندگی امام موسی کاظم(ع) میبینیم.
نگاهی به زندگی امام موسی کاظم(ع)
ایشان در سال 148 هجری قمری و در سن بیست سالگی به امامت میرسند و در دوران امامت خود با 4 خلیفه از بنی عباس؛ منصور، مهدی، هادی و هارون الرشید هم عصر بودند. با وجود تفاوت در خط مشی این خلفا اما سیاستشان در زمینه فشار و سخت گیری بر شیعیان و ظلم و جورشان بر مردم واحد بود.
امام موسی کاظم(ع) بهواسطه نفوذ معنوی و حکومتی که بر دلهای مردم داشتند، از ناحیه 4 خلیفه به شدت در تنگنا بودند و با وجود این، شیعیان از معرفت و بزرگی وجود ایشان بهرهها میبردند.
امام موسی کاظم(ع) در این دوران دشوار همواره پناهگاه شیعیان و ستمدیدگان بودند و از تدابیر راهگشای ایشان در حمایت از شیعیان، میتوان به حضور علی بنیقطین در دربار خلیفه عباسی به توصیه امام اشاره کرد. علی بنیقطین از شاگردان برجسته امام بود که با برخورداری از موقعیت و سیاسی اجتماعی خدمات قابل توجهی به شیعیان کرد.
در کتب تاریخی میخوانیم که ایشان سه چیز را برای علی بنیقطین تضمین کرد که عبارتند از: هرگز با شمشیر کشته نشود، تهیدست نگردد و زندانی نشود تا در مقابل وی از جان شیعیان محافظت کند و هر کار و نیازی داشته باشند انجام دهد و برای آنها عزت و احترام قائل شود(سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی).
جایگاه ائمه معصوم(ع) و سعادت تضمین شده در پیروی از این بزرگان بر هیچ یک از ما پوشیده نیست؛ امروز این پیروی، زنده نگه داشتن راه و روش ایشان است؛ راه و روشی که در کلمات روحبخش آنها به دست ما رسیده است و سالروز ولادت و یا شهادت این بزرگوران با مرور این کلمات میتواند به یک فرصت معنوی تبدیل شود.
سخنان زیبایی از امام کاظم(ع) بر جای مانده است که میتواند به عنوان معارفی راهگشا در زندگی امروز ما به کار گرفته شود. در ادامه این متن، روایتی از ایشان را که درباره شایستهترین دانش و پسندیدهترین عمل است، مرور میکنیم:
شایستهترین دانشها برای تو
امام کاظم(ع)فرمودند: «شایستهترین دانشها برای تو، دانشی است که عمل تو بدون آن اصلاح نشود». باید به این عبارت دقایق طولانی خیره شد تا بهرهای از نور ساطع از کلمات آن به درونمان راه یابد و به سرگشتگیهایمان سامان ببخشد. این عبارت امام(ع)، تکلیف بسیاری از دودلیها و دغدغههای آشنای هر روز ما را روشن میکند. در کسب دانش باید به کدام سو رفت؟ امام ساده اما عمیق پاسخ میدهند. ایشان هدف و منتهی دانش را اصلاح و ساختن انسان میداند و میفرماید دانشی شایسته است که اگر آن را کسب و دنبال نکنی، عمل تو در زندگی اصلاح نمیشود. امام معتقدند دانش ما باید گام برداشتن در جهت کم کردن عیب و نقصهای ما باشد.
لازمترین عملها آن است که به اصلاح دل رهبری کند
و ادامه دادند: «و واجبترین عملها برای تو عملی است که تو مسئول انجام دادن آن باشی و لازمترین عملها برای تو عملی است که تو را به اصلاح دلت رهبری کند و خرابیهای دل را بر تو آشکار سازد» در عرصه عمل امام موسی کاظم(ع) نیز ما را راهنمایی میکنند. بسیاری از ما گاهی در انتخاب مسیر بلاتکلیف میشویم، امام با بینش عمیق نسبت به مقصد که همان تعالی انسان و رشد اوست، بهترین عمل انسان را نیز در این جهت ترسیم میکنند که آنچه نسبت به آن مسئولیت داریم، واجبترین عمل است و در بین کارها، لازمترین آنها کاری است که در جهت اصلاح دل و نشان دادن نقاط تاریک آن به ما کارگر باشد و آن را روشن سازد.
پسندیدهترین عملها از نظر عاقبت
و همچنین فرمودند: «و پسندیدهترین عملها از نظر عاقبت، علمی است که در دانش کنونی تو بیفزاد، بنابراین، خود را به دانشی که ندانستن آن زیانآور نیست سرگرم و مشغول نکن و از فراگرفتن علمی که ترک تحصیل آن بر نادانی تو میفزاید غفلت منمای»، دغدغههایی که امروز در انتخاب کار و راه و روش مسیر زندگی بر افکار و تصمیمهای ما سنگینی میکند، در امرار معاش و تأمین جایگاه اجتماعی و این قبیل مسائل خلاصه میشود، امام موسی کاظم(ع) با دیدی نافذ از عملی برای ما سخن میگویند که پسندیدهترین عاقبتها را برای در پی ما داشته باشد، ایشان میفرمایند این عمل، عملی است که بر دانش ما بیفراید. مشغول شدن به دانشی که ندانستن آن زیان آور نیست عاقبت پسندیدهای ندارد. امام از اینکه از کسب علمی که نادانی ما را جبران کند، غفلت کنیم ما را بر حذر میدارند.
آگاهی به این کلمات روشنگر میتواند افق تازهای به زندگی ما ببخشد؛ به گونهای که انتخابهای بزرگی در کلمات امام برای امروز ما نهفته است. امام با شناخت از پیچیدگیهای بغرنجی که ممکن است دامنگیر افکار و اعمال ما شود، سخاوتمندانه در بیان روشن خود مستقیمترین راه را نشانمان میدهند.
