ظرفیت‏‎های علمی قرآن با نظریه‌پردازی به جهان ارایه شود

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، نشست بررسی الگوی اجتهادی در روش‌شناسی علوم انسانی اسلامی دیشب 5 خرداد در موسسه دارالحدیث قم برگزار شد.
حجت‎الاسلام والمسلمین خسروپناه به عنوان کارشناس این نشست علمی گفت: یکی از مهمترین فعالیت‎هایی که ناظر به مقایسه تفاوت دو دیدگاه اسلام و غرب در موضوعات مرتبط با علوم اجتماعی و علوم انسانی است، بازشناسی تفکرات مبدا و مقصد است.
وی افزود:  در حوزه علوم اجتماعی متداول غربی، سه مرحله توصیف انسان مطلوب، توصیف انسان محقق  و همچنین نقد انسان محقق و مطلوب انجام می‏‌شود که در این رابطه روش شناسی متفاوتی نیز در نظر گرفته می‎شود.
رییس موسسه حکمت و فلسفه ایران، تصریح کرد: متفکران غربی الگوی خود را در توصیف انسان مطلوب مد نظر قرار می‎دهند؛ این پژوهشگران در حوزه علوم اجتماعی مدرن انسان کامل را مد نظرقرار نمی دهد بلکه به دنبال بیان ویژگی های انسان مطلوب هستند.
وی گفت: توصیف انسان محقق دومین ویژگی است که پژوهشگران غربی به دنبال آن هستند؛ البته کاری که آنها انجام می‎دهند بیشتر با روش تفسیری و تبیینی انجام می‏شود.
خسروپناه بیان کرد: فعالیت سومی که آنها انجام می‎دهند، نقد و تبدیل وضع موجود به مطلوب است که در این مسیر از تکنیک‎هایی نیز استفاده می‌‏کنند ولی در واقع در حوزه روش شناس حکمی این مسیر مورد نظر نیست.
وی گفت: یکی از مسایلی که در حوزه روش شناسی اجتهادی در اسلام مورد توجه است، همراهی مسایل حکمی با اجتهاد است البته در روشی که بنده در این روش احصا کرده‎ام چهار قسم اجتهاد را مد نظرقراردادیم.
وی خاطرنشان کرد: اجتهاد قسم اول همخوان تعریف اصلی متداول حوزوی است و قسم دوم شامل تعریف موضوعی و اجتهاد موضوعی است که شهید صدر و علامه روی آن تاکید داشتند؛ دیالوگی که در این حوزه ایجاد می‏شود در حوزه هرمونوتیک جای می‎گیرد.
این استاد فلسفه با ذکر این مطلب که اجتهاد قسم سوم عرضه انسان مطلوب برگرفته از متون دینی به واقعیت‎ها و استنطاق و دریافت پاسخ است، گفت: نکته‎ای که در اینجا جالب توجه است این است که اگر به دنبال روش اجتهادی قسم اول باشیم، اتفاقی که برای ما می‎افتد این است موجب دین، مفهوم واقعی خارجی انسان را به ما ارایه‎ می‎دهد.
وی یکی از مزایای تعریف قرآنی را تعریف کامل قرآن از انسان دانست و گفت: قرآن به دنبال ارایه چهره منطقی از انسان است و انسان محقق را انسانی معرفی می‎کند که دارای نکات مثبت و منفی و نفس اماره و... است؛ پس تعریف دین از انسان تعریفی نوعی است.
وی با اشاره به این نکته که قرآن در بردارنده علم ما کان و ما یکون است، گفت: قطعا قرآن تبیان کل شی است و اگر قرار است که تبیان باشد باید این قرآن توسط ائمه اطهار(ع) توضیح داده شود و گوهرهای ناب آن به دیگران ارایه شود.