رمضان؛ پلی به سوی رستگاری/ ماه رمضان چه دستاوردهایی برای ما به دنبال دارد؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از قزوین، ماه رمضان، ماهی است که در آن برای راهنمایی مردم، بیان راه روشن، هدایت و جدا ساختن حق از باطل، قرآن نازل شده است. خدا را بی‌نهایت شاکریم که از خزانه موهبت و الطاف بی‌کران خود بر ما منت نهاد تا دگرباره بتوانیم این ماه پر برکت و پر فضیلت را درک نماییم، ماهی که خداوند متعال در شأن آن می‌فرماید: « شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِیَ أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ» .

در ادامه آیه می‌فرماید: « فَمَن شَهِدَ مِنکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ، پس هر که این ماه را دریابد، باید که در آن روزه بدارد». این قسمت از آیه نیز تأکید بر وجوب روزه، در این ماه دارد ولی با این وجود، مریضان و مسافران را، بر اساس احکامی که در شرع مقدس موجود است، از این امر عظیم مستثنا دانسته و روزه‌داری را از آنان ساقط می‌نماید.

این امر واجب را در هنگام سلامتی و فراغت از سفر بر آنان واجب نموده تا کاستی‌های خود را جبران نمایند، « و مَن کَانَ مَرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ،  وهر کس که بیمار یا در سفر باشد به همان تعداد از روزهای دیگر روزه بگیرد».

دلیل این امر را سهل و آسان گرفتن پرورگار بر بندگانس می‌خواند، به طوری ‌که در ادامه آیه می‌فرماید: « یُرِیدُ اللّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَلاَ یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ ، خداوند برای شما آسانی و راحتی می‌خواهد و خواهان سختی برای شما نیست».

بندگان خویش را امر به تکمیل کسری روزه‌هایشان می‌نماید، « وَلِتُکْمِلُواْ الْعِدَّةَ ، و باید که آن شمار یعنی روزه‌هایی که به علت‌های ذکر شده نگرفته اید، تکمیل کنید» و در ادامه می‌فرماید: «لِتُکَبِّرُواْ اللّهَ عَلَى مَا هَدَاکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ ، و خدا را بدان سبب که راهنمایی‌تان کرده است، به بزرگی یاد کنید، باشد که سپاسگزار باشید». (1)

ما باید این ماه را بیش از پیش قدر دانسته و از آن کمال استفاده را نماییم، چرا که این ماه، ماه بسیار پر فضیلتی است و با ماه‌های دیگر قابل مقایسه نیست، چنانچه رسول گرامی اسلام فرمودند: « لَمَّا حَضَرَ شَهْرُ رَمَضَانَ: سُبْحَانَ اللهِ، مَاذَا تَسْتَقْبِلُونَ وَمَا یَسْتَقْبِلُکُمْ؟  قالها ثلاث مرات، سبحان الله، به پیشواز عجب ماهی می‌روید و عجب ماهی به شما روی می‌آورد و این را سه بار تکرار فرمودند». (2)

در جای دیگر نیز فرمودند: « إنَّ أبوابَ‏‌السَّماءِ تُفتَحُ فی أوَّلِ‌‏لَیلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضانَ ولاتُغلَقُ إلى آخِرِ‌لَیلَةٍ مِنهُ؛  به درستی که در نخستین شب ماه رمضان درب‌های آسمان گشوده می‌شود و تا آخرین شب آن بسته نمی‌شود».(3)

از نشانه‌های عظمت این ماه نسبت به ماه‌های دیگر همین بس که در قرآن از آن به بزرگی یاد شده و این ماه را ماه نزول قرآن می‌خواند.

دلیل نامیده شدن این ماه به عنوان ماه رمضان

در این رابطه اشاره می‌نماییم به حدیثی از رسول مکرم اسلام (ص) که فرمودند: انما سمی الرمضان لانه یرمض الذنوب» (رمضان بدین سبب رمضان نامیده شده است که گناهان را می سوزاند. (4)

با توجه به این حدیث درمی‌یابیم که در ماه مبارک رمضان،  گناهان بندگان آمرزیده شده و توبه آنان پذیرفته می‌گردد و مهم ترین دلیل نامیده شدن این ماه به عنوان ماه رمضان،  به بیان رسول گرامی اسلام (ص)، همانا آمرزیده شدن گناهان در این ماه است.

حال شاید در اینجا سؤالی در ذهن تداعی گردد که مگر در ماه‌های دیگر، گناهان انسان آمرزیده نمی‌شود؟ که در پاسخ باید گفت بلی آمرزیده می‌شود ولی در ماه مبارک رمضان که ماه میهمانی خداوند است، به نحو افزون‌تر که غیر قابل وصف است توبه‌ها پذیرفته و گناهان آمرزیده می‌شود.

چنانچه پیامبر اعظم (ص) در مورد ارزش و برتری این ماه فرمودند: اگر بنده ارزش ماه مبارک رمضان را بداند، آرزو می‌کند که سراسر سال، رمضان باشد.(5)

این در حالی است که آن حضرت، آن‌قدر بر حرمت و ارزش این ماه تأکید می‌فرمودند که هر عاقلی باید در نگه‌داری حرمت این ماه کوشیده و کوتاهی نورزد، به طوری که پیامبر اعظم (ص) در حدیثی دیگر بیان کردند: لا تقولوا رمضان بان رمضان اسم من اسماء الله تعالی و لکن قولوا شهر رمضان، نگویید رمضان، چون رمضان یکی از نام‌های خداوند متعال است، بلکه بگویید ماه رمضان. (6)

سعی کنیم تا می‌توانیم از این ماه پر برکت غافل نشویم. هنگامی که روایات متعددی را که در شأن ماه مبارک رمضان وارد شده، بررسی نموده و در آن کمی تأمل نماییم، خواهیم دید که در این روایات تأکید بسیاری بر این امر شده است که بندگان باید سعی داشته باشند این ماه را با همان غفلتی که در ماه‌های گذشته به سر می‌برده‌اند، سپری ننمایند، چرا که این ماه، ماهی است سرنوشت ساز که غفلت از آن موجب شقاوت و بدبختی انسان می‌گردد.

چنانچه امام صادق (ع) در سفارش به فرزندانش در هنگام حلول ماه مبارک رمضان می فرمودند: فاجهدوا انفسکم فان فیه تقسم الارزاق تکتب الاجال و فیه یکتب وفد الله الذین یفدون الیه وفیه لیلة العمل فیها خیر من العمل فی الف شهر، جان‌های خود را به تلاش و کوشش وا دارید، زیرا در این ماه روزی‌ها قسمت و اجل‌ها نوشته می‌شود و در آن نام‌های میهمانان خدا که بر او وارد می‌شوند نوشته می‌گردد،  در این ماه شبی هست که عمل عبادت در آن از عمل عبادت هزار شب بهتر است.

امیرمؤمنان حضرت علی (ع) نیز فرمودند: روزی رسول خدا (ص) برای ما خطبه ای ایراد کرد و فرمود: ای مردم! همانا ماه با برکت و رحمت  و آمرزش به شما روی آورده است، این ماه نزد خدا، بهترین ماه است و روزهایش بهترین روزها، شب‌هایش بهترین شب‌ها و ساعت‌هایش بهترین ساعات.

در این ماه شما به میهمانی خدا دعوت شده‌اید و در زمره بهره‌مندان از کرامت خداوند قرار گرفته‌اید، در این ماه نفس‌های شما تسبیح خداست و خواب شما عبادت است و اعمال شما پذیرفته و دعایتان به اجابت می‌رسد. من برخاستم و عرض کردم یا رسول الله،  بهترین عمل در این ماه چیست؟ پیامبر(ص) فرمودند: ای اباالحسن،  بهترین عمل در این ماه خویشتن‌داری از حرام‌های خداوند عزوجل است. (8)

همه این احادیث از عظمت و ارزش والای این ماه پر برکت حکایت دارد، لذا هر انسانی باید در این ماه شعله‌های نفس سرکش خود را فروکش نموده و در مقابل پروردگار خویش سر به خاک گذارده و همراه با پشیمانی از اعمال گذشته و اشک ریزان، صدای «العفو» خود را به گوش آسمانیان و افلاکیان برساند و دل شیطان را با این حرکت خود به درد آورد تا شاید در این ماه به سعادت و رستگاری  دست یابد.

پی نوشت ها:
1- آیه 185 سوره بقره
2- بحار الانوار، ج 96 ، ص 347 ، حدیث 13
3- همان، ص 346، حدیث 12
4- کنز العمال، حدیث 23688
5- بحار الانوار ج 96 ،ص 344، حدیث 8
6- کنز العمال، ح 23743
7- بحار الانوار ج 6،ص 375 ، ح 63
8- امالی شیخ صدوق

نویسنده: زهرا جارچی