ریاکاری؛ شرک اصغر/ صفت زشتی که گاهی با زرنگی اشتباه می‌شود

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، یکی از گناهان بسیار بزرگ که خیلی هم بین طبقات مختلف مردم رواج دارد ریاکاری است که هنگام جمع شدن تعدادی از مسلمانان پیش می‌آید و در تنهایی پیش نمی‌آید.

ریاکار با ریا می‎کوشد تا مردم از اعمال نیک او آگاه شوند و درباره او گمان خیر و تیک برند. بنابراین همواره یا کارهایش را به نیت خوشنامی انجام می‎دهد یا این که افزودن به رضایت خدا، خوشنامی را نیز در کارش شرکت می‎دهد.
قاری قرآن وقتی با اخلاص می‌خواند دل‌ها را دچار خشیت می‌کند ولی وقتی برای خودنمایی و شهرت‌طلبی می خواند اثری ندارد.
رزمنده مسلمان وقتی برای خدا به جهاد می‌رود چه‌قدر پاداش عظیمی دارد ولی وقتی برای مقاصد دنیوی به جهاد می‌رود از چشم خداوند سبحان می‌افتد، خیّر وقتی برای خدا یک کار خیر انجام می‌دهد در نزد خداوند سبحان و مردم عزیز می‌شود ولی وقتی برای خودنمایی و شهرت‌طلبی و امثال آن است هیچ پاداشی به او نمی‌دهد.
کسانی‌که به دیگران کمک می‌کنند کسانی‌که نماز می‌خوانند کسانی‌که ذکر می‌گویند کسانی‌که علم و دانش دارند، همه این‌ها در معرض خطری به نام ریاکاری قرار دارند لذا لازم است همه این بیماری‌ را بشناسیم و در درمانش اقدام فوری نماییم.

متأسفانه ریاکاری گاهی علامت زرنگی به حساب می‌آید و بعضی دل‌شان خوش است که با ریاکاری و خود را متدین نشان دادن و به روحانیت نزدیک شدن، می‌توانند به مقاصد دنیوی دست یابند ولی غافل از این‌که آخرت را از دست داده و دنیا هم کارش معلوم نیست در حالی‌که اگر اخلاص بورزند خداوند سبحان هم دنیا و هم آخرت را به آن‌ها می‌دهد.
امام علی(ع) درباره این صفت می‎فرماید: «بار خدایا به تو پناه می‌برم که ظاهرم در نظر مردم خوب باشد و کارهای مخفیانه‌ام که از آن آگاهی قبیح! به‌تو پناه می‌برم که حال من این باشد که در نظر مردم خود را حفظ کنم و خودنمایی نمایم به آن‌چه از من به آن آگاهی کار من این باشد که خودم را خوب جلوه دهم و کارهای بدم پیش تو آید و تمام هدفم از این روش این باشد که به مردم نزدیک شوم اما از خوشنودی‌های تو دور گردم».
پیامبراکرم(ص) نیز در این رابطه فرموده است: «به‌درستی که آن‌چه من از آن بیشتر می‌ترسم شرک اصغر است سؤال شد ای رسول خدا! شرک اصغر چیست؟ فرمود: ریاکاری».
در روایت است که افراد ریاکار دارای سه نشانه‌اند: چون مردم را ببینند شاد می‌شوند و چون تنها باشند کسل‌اند و دوست می‌دارند و دوست می‌دارند در تمام اعمشالشان مورد پسند مردم واقع شوند.
روایت است هرگاه بنده‌ای به‌جانب اقدس احدیت ربوبی روی نیاز نیاورد و خاک‌روب آن درگاه نباشد پس حق‌تعالی توجه کرم خود را از او بازدارد و نظر کرامت به سویش نیافکند و از عملش راضی نشود مبعض او بود و خطاب از جانب رب‌الارباب به جبرئیل در رسد که از فلامی مبغضم پس حضرت جبرئیل مبغض فلانم پس جمع موجودات بغض و عداوت او به هم رسانیده و عملش به منصبه قبول نیانجامد و دشمنیش در دل‌ها جای می‌گیرد.

ریاکاری از دیدگاه پیامبر(ص)

از رسول خدا روایت است که روز قیامت سه نفر را به موقف حساب آورند و به اولی که عابد است خطاب می‌رسد که چه اعمالی انجام داده‌ای؟ گوید: بارخدایا در روز و شب به نماز و بندگی اشتغال داشتم! خداوند سبحان گوید که دروغ می‌گویی زیرا هدفت طاعت من نبود بلکه مقصودت این بوده که خلایق بذکر حمیده‌ات متوجه گشته بودند که این مرد عابدست پس این نوع عبادت بدرگاه ما موجب اجر نگردد، دومی که صاحب نعمت است خطاب رسد که به تو نعمت‌ها ارزانی کردم در کدام راه صرف نمودی؟.
سومی که شربت شهادت نوشیده خطاب رسد که چه اعمالی انجام داده‌ای گوید بارالها جهاد در راهت کرده تا شهید شدم فرمان رسد که دروغ می‌گویی و فرشتگان گویند که دروغ می‌گویی بلکه بلکه منظور تو از این جهاد آن بود که مردم گویند که فلانی شجاع است.
مردی به پیامبر عرض کرد که ای رسول خدا اعمالم را پنهانی انجام می‌دهم و دوست ندارم احدی از آن‌ها مطلع شود که من خوشحال شوم پس پیامبر فرمود: برای تو دو اجر است اجر عمل پنهان و اجر عمل آشکار.
حجت‎الاسلام مهدی مستأجران، از کارشناسان مذهبی لرستان در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا با بیان این‌که «ریا» انجام عمل برای خودنمایی بوده و به‌معنای تظاهر و ظاهرسازی است، افزود: ریاکاری به‌معنای این است که شخص کاری را با انگیزه جلب توجه مردم انجام دهد، فرد ریاکار سعی می‌کند با ارائه کارهای نیک خود، مقام و منزلتی در دل مردم پیدا کند.
وی اضافه کرد: ریا ریشه در دورویی و نفاق داشته و ریاکاری نشان از دو شخصیتی بودن فرد است؛ ریا اختصاص به اعمال عبادی نداشته و شامل دیگر افعال نیز می‎شود.
مستأجران یادآور شد: شخص ریاکار سعی می‎کند در هر جامعه‎ای خود را به رنگ گروه موردنظر درآورده و از این طریق جلب توجه کند.
وی تصریح کرد: انسان ریاکار حال خوشی در جمع دارد و هنگام تنهایی از کار خود احساس رضایت نمی‎کند چراکه دوست دارد در برابر دیگران تظاهر به‌خوبی کند.
این کارشناس مذهبی گفت: خداوند هرگاه از ریا سخن به میان آورده آن‌را عملی زشت، ممنوع و حرام دانسته و به همین خاطر باید مواظب اعمال و رفتارمان باشیم.