درس روشنبینی و اصلاحگری در محضر شیخ هادی هادوی
گروه اندیشه: نکته مهمی که در بررسی حیات سیاسی شیخ هادی هادوی قابل تأمل است پرهیز وی از قشریگری و تعصب بود به گونهای که همه صاحبنظران او را عالمی زاهد و فقیهی روشنفکر ستودهاند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، محمدهادی فرزند ملا محمدحسین در 1239 ه.ش.1277ه.ق در بیرجند قدم به عرصه هستی نهاد. ملا محمدحسین، پدر شیخ هادی، از شاگردان شیخ مرتضی انصاری و صاحب تألیفاتی فقهی و اصولی بوده و از مشاهیر علما و زهاد بیرجند به شمار میرفته است.
هادوی دوره علوم مقدماتی و سطوح را در مدرسه معصومیه بیرجند نزد پسر عمویش حاج ملا محمد گذراند. در سال 1254 ه. ش 1293 ه.ق به همراه خانواده اش در مشهد سکونت گزید و از محضر درس سید محمد کلپایگانی و ملا محمد رضا بروغنی سبزواری از شاگردان ملاهادی سبزواری کسب فیض کرد.
در محضر میرزای شیرازی
هادوی از شاگردان زبده میرزای شیرازی و از نزدیکان و مشاوران خاص میرزا به شمار میرفت. وی در مورد ویژگیهای حوزه درس میرزای شیرازی چنین میگوید: درس میرزا و سایر دروس اگرچه همان فقه و اصول بود ولی محصل را صاحب قوه و بصیرت در هر علمی میکرد و عالم اجتماعی بار میآورد و فلسفه احکام و سیاست اسلام ارتباط میداد.
در سال 1305 ه.ش در کربلای معلی تأهل اختیار میکند و دو سال بعد پدر و مادرش به فاصله یک هفته به رحمت حق میپیوندند. پس از چند سال توقف در عراق امیر اسماعیل شوکت الملک اول، حکمران قاینات وی را برای تصدی امور شرعیه به ایران دعوت میکند.
در زمان رخداد مشروطه شیخ هادی مقالاتی درباره مجلس شورای ملی در روزنامه حیل المتین درج میکرد. آیتالله خراسانی به اندیشههای آیتالله هادوی آگاهی کاملی داشت و از اینرو او را بهعنوان مجتهد طراز اول به مجلس شورای ملی معرفی کرد اما شیخ از پذیرش این سمت سرباز زد و نمایندگی را به شیخ اسماعیل دهکی تفویض نمود و خود ریاست انجمن ولایتی را پذیرفت تا از این را به مردم خدمت کند.
انتقاد شیخ هادی هادوی از رسوم غلط و خرافات
شیخ هادی هادوی بیرجند را از جهت رشد اجتماعی و روشنگری اذهان متحول نمود و با روشنبینی کلیه رسوم غلط و خرافات را مورد انتقاد و اصلاح قرار داد.
در سال 1286 ه. ش شوکت الملک مدرسهای به نام شوکتیه به سبک جدید تأسیس میکند. شیخ هادی برای ساکت کردن جنجال مخالفان با فرستادن فرزندان خود به این مدرسه از تأسیس مدرسه حمایت کده و طبقات مردم را نیز به پشتیبانی این قبیل مداری تشویق مینماید.
نکته مهمی که در بررسی حیات سیاسی هادی در خور نگرش است عدم علاقه او به شرکت در امور سیاسی است و نمونه روشن آن عدم پذیرش وکالت مجلس بود. ویژگی هادوی پرهیز از قشریگری و تعصب بود. همه صاحب نظران او را عالمی زاهد و فقیهی روشنفکر ستودهاند.
نمونه پرهیز شیخ هادی هادوی از قشری گری و تعصب
در مورد این ویژگی شیخ هادی خاطراه نویسان نقل کردهاند در عصری که میز و صندلی در خانه ملایان متداول نبود و در عرف افراطیون مذهبی تجددگرایی و تقلید از کفار تعبیر میشد، سالن پذیرایی حاج شیخ هادی هادوی دور تا دور صندلی و نیمکت برای نشستن میهمانها گذارده شد.
هادوی آثاری از خود به جای گذاشته که بهعنوان مثال میتوان به بستان النظار(حاوی مطالب متنوع به سبک کشکول شیخ بهایی) مائده محمدیه، دیوان اشعار، آئین سخنوری، ترجمه ادب الکبیر ابن مقفع اشاره کرد.
برگرفته از کتاب عالمان دین در خراسان جنوبی/ مؤلف زهرا علیزاده بیرجندی
