جهیزیه از عرف مردم تا واقعیت در قانون و شرع

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، پس از آنکه دختری و پسری تصمیم بر تشکیل زندگی مشترک گرفته و یکدیگر را به عنوان همسر و شریک زندگی می‌پسندند، یکی از دغدغه‌هایشان تهیه امکانات برای شروع زندگی است.

تهیه امکانات زندگی مشترک بر حسب فرهنگ مناطق مختلف متفاوت است. در عموم جامعه ما بیشتر خانواده دختر وسائل زندگی مشترک را تهیه می‌کنند اما مناطقی هم در کشور ما وجود دارد که شرایط عکس رخ می‌دهد.

اما سؤال و نکته این جا است که در موضوع تهیه وسائل زندگی مشترک یا همان جهیزیه آنچه در کشور ما رخ می‌دهد چه میزان با قانون مدون و باورهای دینی و شرعی تطابق دارد؟ آیا دختر الزامی به تهیه جهیزیه دارد یا خیر؟

حمیدرضا جعفری، سردفتر ازدواج شماره 6 بیرجند و دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی در این‌باره به خبرنگار ایکنا گفت: در قانون عنوان خاصی به جهیزیه اختصاص نیافته و می‌توان گفت قانون بحث جهیزیه را بیشتر به عرف واگذار کرده است.

موضوع جهیزیه در قانون به عرف واگذار شده است

وی بیان کرد: وقتی موضوعی به عرف واگذار می‌شود شایسته است که عموم مردم بر اساس سنت و سیره بزرگان دین عمل کنند و از مادی گرایی و رقابت های بیجا در این امر پرهیز شود چرا که در مسائل مرتبط با ازدواج اصل بر ساده‌گیری است.

سردفتر ازدواج شماره 6 بیرجند اظهار کرد: متأسفانه اکنون مشاهده می‌کنیم  دختر و پسری که قصد ازدواج با یکدیگر را دارند و یا در دوران عقد به سر می‌برند به جای تلاش برای شناخت یکدیگر وقت و زمان خود را در بازار و برای خرید جهیزیه و ..سپری می‌کنند.

همکاری دختر در تهیه امکانات شروع زندگی نباید تبدیل به وظیفه شود

جعفری ادامه داد: اینکه در عرف جامعه ما جهیزیه را دختر تهیه می‌کند تضادی با مسائل دینی ندارد اما از آنجایی که تأمین وسائل زندگی بر عهده مرد است، همکاری دختر در تهیه امکانات زندگی نباید تبدیل به وظیفه شود.

وی افزود: شایسته‌ترین و پسندیده‌ترین حالت در تهیه وسائل زندگی مشترک وضعیت تعاون و همکاری است و طرفین در یک تعامل معقول و منطقی امکانات لازم برای شروع زندگی مشترک را فراهم کنند نه اینکه تنها بر دوش یک نفر باشد.

این دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی گفت: بر اساس قانون مدون کشور ما اگر خدای نکرده زندگی مشترک به جدایی ختم شود، زن می‌توانند جهیزیه‌ای را که به خانه شوهر آورده، برگرداند و به همین جهت است که در بسیاری از مناطق جهیزیه را لیست می‌کنند.

تهیه لیست جهیزیه نوعی محکم کاری است

جعفری بیان کرد: برخی از خانواده‌ها تهیه لیست جهیزیه را ناپسند تلقی می‌کنند در حالی که بهتر است در هر امری محکم کاری شود تا از اختلافات بعدی جلوگیری به عمل آید و از طرف دیگر در تعالیم دینی نیز بر ثبت معاملات و دیون تأکید شده است.

وی یادآور شد: علی رغم همه گفته‌هایی که در زمینه فرهنگ سازی در امر ازدواج مطرح می‌شود، تلاش جدی و مستمر در این باره صورت نگرفته است و شایسته است متولیان فرهنگی در این زمینه تدابیر جدی‎تری بیندیشند.

حجت‌الاسلام علیرضا حسینی، امام جمعه درمیان نیز در این زمینه گفت: آنچه درباره جهیزیه در کشور ما رخ می‌دهد و خانواده دختر جهیزیه را تهیه می‌کند خلاف شرع نیست اما دستوری هم دین در این زمینه  نداده است.

تصور الزام خانواده دختر به تهیه جهیزیه با مبانی دینی مغایرت دارد/ می‌توان جهیزیه را از محل مهریه تهیه کرد

وی بیان کرد: اما برخی از مردم تهیه جهیزیه از سوی خانواده دختر را یک وظیفه تلقی می‌کنند که تلقی و تصوری نادرست است که با مبانی دینی که تهیه امکانات زندگی را بر دوش مرد گذاشته مغایرت دارد.

امام جمعه درمیان اظهار کرد: در سیره پیامبر(ص) و بزرگان دین مشاهده شده که جهیزیه را از محل مهریه تهیه کرده و یا داماد وجهی را به عنوان مهریه به دختر می‌داده تا او با سلیقه خودش جهیزیه و امکانات شروع زندگی را تهیه کند.

حسینی ادامه داد: توصیه ما نیز این است از این جهت که در تهیه جهیزیه ظلمی به زن صورت نگیرد و از طرفی مرد نیز بابت مهریه باری از دوشش برداشته شود در ابتدا بخشی از مهریه را به صورت نقدی پرداخت کنند تا به وسیله آن جهیزیه تهیه شود.

وی افزود: همواره به این نکته تأکید داشته‌ام که مرد تا مهریه همسرش را پرداخت نکند قدر او را نخواهد دانست و از این رو مهریه را باید ساده گرفت اما آن را به صورت نقدی و عند المطالبه پرداخت کرد.

وظیفه خطباء و اهل رسانه در باب ازدواج به سبک دینی

امام جمعه درمیان اظهار کرد: شیوه تهیه جهیزیه از محل مهریه و یا تهیه جهیزیه به عنوان مهریه از سوی مرد قابلیت اجرا در جامعه ما دارد اما خطباء و وعاظ و اهل رسانه باید در فرهنگ‌سازی این امر تلاش و اطلاع رسانی کنند.

حسینی یادآور شد: یکی از دلایلی که موجب می‌شود مسائل مرتبط با ازدواج مثل جهیزیه آسان و مهریه کم به مرحله اجرا نرسد این است برخی از افرادی که این گفته‌ها را مطرح می‌کنند خود اهل عمل نیستند که به فرهنگ‌رسانی در میان مردم آسیب می‌زند.