قضاوت‌هایی که کینه‌ها را پررنگ می‌کند

همه ما وقتی حدیث یا روایتی را می‌شنویم در لفظ و زبان آن را تأیید می کنیم اما به عرصه عمل  که می‌رسد فراموش می‌کنیم که چه شنیده‌ایم و چه خوانده‌ایم. بسیاری از ما این روایت از حضرت علی(ع) را  شنیده‌ایم که فرمود: «اگر کسی را در حال گناه دیدی روز بعد درباره او قضاوت نکن شاید سحرگاهان توبه کرده باشد» اما چقدر پایبند این گفته مولا هستیم.

یکی از اشتباهاتی که ممکن است بسیاری از ما در روابط با دیگران مرتکب شویم قضاوت‌های سطحی است که گاه تنها بر اساس یک رفتار فرد در ذهن ما شکل گرفته است در حالی که یک انسان منطقی و منصف همه ویژگی‌ها و رفتارهای یک فرد را در نظر می‌گیرد و سپس قضاوتی از دیگران در ذهنش شکل می‌گیرد.

برخی از ما هنگام قضاوت درباره دیگران خویش را سلمان و ابوذر می‌پنداریم و دیگران را انسان‌هایی سیه‌رو و گنه‌کار که نقطه سفیدی در شخصیت آنان وجود ندارد در حالی که در جامعه اسلامی حتی در هنگامی که می‌خواهیم دیگران را امر به خوبی‌ها و نهی از بدی‌ها کنیم اجازه نداریم خود را برتر از فرد مقابلمان بدانیم.

هیچگاه یک رفتار فرد ملاکی برای قضاوت شخصیت او نیست چرا که در وهله اول ممکن است ما براساس ظاهر رفتار قضاوت کرده باشیم و در ورای این رفتار معنای دیگری نهفته باشد و از طرف دیگر حتی اگر رفتار او اشتباه مسلم نیز باشد حتما خوبی‌هایی در شخصیت آن فرد وجود دارد که در هنگام قضاوت باید آن را در نظر گرفت.

حضرت عیسی(ع) ضمن دادن هشدار نسبت به این آفت، می‌فرماید: «خوشا به حال آن کسی که بینش یا بینایی‌اش در دلش باشد نه در چشمش»، چرا که تنها با نگاه ظاهری انسان به بصیرت نمی‌رسد.

در یک روایت نقل شده است که شخصی وارد خانه امام حسین(ع) شد و آن را دارای اندکی زرق و برق دید و براساس یک قضاوت سطحی شروع به انتقاد کرد که شما امام مسلمانان هستید و این زرق و برق‌ها شایسته شما نیست.

امام حسین(ع) وقتی از قضاوت عجولانه را دید لبخندی زد و سپس امام آن مرد را به اتاق دیگری بود که وسایل بسیار ساده و ابتدایی داشت و فرمود این اتاق ساده مکانی است که من برای دیدارهایم در نظر گرفته‌ام و همان‌گونه که می‌بینی بسیار ساده است.

ما با زنانی ازدواج کردیم، و عادت ما آن است که مهریه زنان را بعد از ازدواج به آنها می‌پردازیم و چون همسران ما امکانات مالی پیدا می‌کنند برای خود لوازم خانه می‌خرند؛ اینها به ما تعلق ندارد و اتاقی که در ابتدا دیدید اتاق همسرم بود. وسائل الشیعه شیخ حرعاملی، ۱۴۰۳، ج۳، ص ۵۸۶

آری قضاوت‌های ظاهری و سطحی باعث می‌شود افراد حتی بر امام معصوم خویش انتقاد کنند در حالی که منطق و انصاف حکم می‌کند قبل از هر قضاوتی بپرسیم و سؤال کنیم و سپس نقد کنیم.

حکیمه بهمن‌زاده/ خراسان جنوبی