بازگشت ۱۱ هزار هکتار اراضی موقوفه تا ثبت ۴۷۰ وقف جدید در چهار سال اخیر
گروه اجتماعی: مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با بیان اینکه در سالهای ۸۷ و ۸۸ و ۸۹ تعداد ۲۳ وقف جدید در استان داشتیم، اظهار کرد: در ۴ سال اخیر بیش از ۴۷۰ وقف جدید در استان به ثبت رسیده است.
حجتالاسلام محمدطاهر گرایلی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، با اشاره به اینکه در ابتدای کار دغدغه بازگشت اراضی موقوفه به وقفیات را داشتیم، گفت: بخشی از اراضی وقفی در اختیار ادارات و دستگاههای دولتی بود و لذا با تفاهم و یا از طریق مراجع قضایی پیگیر بازگشت این اراضی وقفی شدیم و بخش بزرگی از اراضی به موقوفات بازگشت و مردم نیز در ادامه خودشان برای بازگرداندن اراضی وقفی در اختیارشان پیشقدم شدند.
وی با بیان اینکه در این راستا در طول چهار سال گذشته 11 هزار هکتار اراضی موقوفه به وقفیات استان بازگشته است، افزود: علاوه بر این 700 تا 800 موقوفه را نیز خود مردم به وقفیات بازگرداندند.
مدیرکل اوقاف خراسان جنوبی با بیان اینکه در 4 سال اخیر بیش از 2 هزار سند موقوفات را در استان اخذ کردیم، اظهار کرد: این در حالی بود که در سه سال قبل از آن در مجموع 360 سند موقوفات اخذ شده بود، کار اخذ سند موقوفات را برونسپاری کرده و از دانشجویان و جوانان جویای کار واجد شرایط برای این کار دعوت کردیم و به این ترتیب 30 نفر به کار گرفته شدند.
در سال 93 تعداد 95 پروژه را در بقاع امامزادگان در دست اجرا داشتیم
گرایلی انجام ساختوسازها برای توسعه بقاع امامزادگان با هدف فراهم شدن امکان پذیرش زائران بیشتر را از دیگر کارهای اوقاف و امور خیریه استان ذکر کرد و گفت: این اقدامات برای بهرهبرداریهای فرهنگی بیشتر از امامزادگان پیگیری میشود به طوری که در سال 93 تعداد 95 پروژه را در امامزادگان استان در دست اجرا داشتیم.
وی با اشاره به اینکه طبق ماده 177 برنامه پنجم توسعه، تمامی مؤسسات خیریه باید زیر نظر اوقاف و امور خیریه فعالیت کرده و درباره دریافتیها و هزینهکرد خود شفافسازی کنند، بیان کرد: در این بین برخی مؤسسات به عناوین مختلف از اعمال نظارتها فراری بودند که ما تلاش کردیم جلوی این مسائل را نیز بگیریم.
مدیرکل اوقاف خراسان جنوبی ادامه داد: بر اساس ماده 7 قانون اوقاف، واگذاری اراضی موقوفه حتماً به اخذ مجوز از نماینده ولی فقیه وابسته است و لذا اگر قرار است از هر متولی یا مجموعهای زمینی اخذ کنیم باید از واگذار کننده، تقاضای مجوز واگذاری کنیم و یا موضوع را به اوقاف و امور خیریه اطلاع دهیم در غیر این صورت تبعات ناشی از این اقدام به خود ما بازخواهد گشت.
گرایلی با بیان اینکه بیش از 80 درصد موقوفات استان کشاورزی بوده، اظهار کرد: با توجه به کمبود آب کشاورزی سنتی به صرفه موقوفه و استان نیست و لذا کارگروه کشاورزی را با حضور متخصصین برای اولین بار در کشور در خراسان جنوبی تشکیل دادیم تا این کارگروه از تمامی موقوفات در استان بازدید و با توجه به وضعیت اقلیمی و میزان آب و اراضی هر موقوفه درباره نحوه و نوع کشت تصمیمگیری کند که این کار ابتکاری در سایر استانها نیز الگو برداری شده و به اجرا درآمد.
وی ادامه داد: اکنون نیز ما اراضی کشاورزی وقفی را بر اساس تصمیم کارگروه مذکور اجاره میدهیم و نوع کشت هر زمین هم با توجه به وضع اقلیمی هر منطقه تعیین میشود.
بهزودی شوکتآباد به مرکز تفریحی و گردشگری آبی و ماهیگیری تبدیل میشود
مدیرکل اوقاف خراسان جنوبی از موقوفه 6 دانگ مزرعه و قنات شوکتآباد به عنوان یکی از موقوفات مهم در بیرجند نام برد و افزود: این موقوفه در گذشته یک منطقه گردشگری سرسبز بود که بر اثر خشکسالیهای مداوم و عدم توجه و رسیدگی اشجار آن خشک و یا دچار افت شده و کارگروه کشاورزی با هماهنگی جهاد کشاورزی رسیدگی به وضع این منطقه گردشگری را در دستور کار قرار داد و از آن پس قنات شوکتآباد لایروبی میشود.
گرایلی با اشاره به اینکه در گذشته بر طبق کشاورزی سنتی 5 هکتار از اراضی زیر کشت و 20 هکتار باغ آبیاری میشده است، گفت: با طرح کارگروه کشاورزی 10 هکتار باغ جدید با محصولاتی شامل انگور، عناب، انار و گل محمدی احداث شد، اراضی کشاورزی نیز به 20 هکتار رسید و در مجموع رشدی 6 برابری داشته است.
وی افزود: علاوه بر اینها احداث بزرگترین استخر جمعآوری آب استان را در شوکتآباد داشتیم و برای جلوگیری از هدر رفت آب، با لولهگذاری آب را از مظهر قناب شوکتآباد تا مزارع هدایت کردیم. زیرساختهای کار آماده است و در آینده نزدیک مزرعه، باغ و عمارت شوکتآباد به یک مرکز تفریحی و گردشگری آبی و ماهیگیری برای استفاده عموم مردم تبدیل میشود.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان در ادامه گفت: هدف ما این بوده و هست که در روستاهای دور افتاده اراضی کشاورزی با اجارههای طولانیمدت در اختیار کشاورزان قرار گیرد تا تبدیل به باغ شود و بتوانیم از آب و اراضی استفاده بهتری داشته باشیم که این کار، حفظ موقوفه، افزایش درآمد ان و اجرای بهتر نیت واقف را در پی دارد.
گرایلی عنوان کرد: حسینیه امام رضا(ع) یا همان مدرسه شوکتیه در حال تخریب بود که به همت میراث فرهنگی و با هماهنگی آنها کار مرمت آن به انجام رسید و به مرکز تربیت مربیان حفظ قران در استان تبدیل شد و سایر برنامههای مذهبی و فرهنگی نیز در این مکان برگزار میشود.
وی گفت: در مورد برنامههای فرهنگی در سال جاری اولین استان کشور بودیم که سهمیه 5 هزار نفری حفظ قران را در استان محقق کردیم و این کار را با ثبت شماره شناسنامه، کارت ملی و آدرس پستی حافظین برای راستیآزمایی به سرانجام رساندیم که 90 درصد راستی آزماییها نیز در این زمینه درست بوده است.
ثبت 470 وقف جدید و کسب رتبه اول کشور در این زمینه
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با بیان اینکه در سالهای 87 و 88 و 89 تعداد 23 وقف جدید در استان داشتیم، اظهار کرد: در 4 سال اخیر بیش از 470 وقف جدید در استان به ثبت رساندیم، میانگین ثبت وقفهای جدید در کشور به ازای هر 8 هزار نفر یک وقف است اما در خراسان جنوبی به ازای هر 1400 نفر یک وقف جدید داریم و به تناسب جمعیت رتبه اول را در موضوع ثبت وقف جدید در کشور کسب کردیم و این توفیق نشان از بازگشت اعتماد مردم استان به اداره اوقاف و امور خیریه است.
گرایلی با اشاره به اینکه ارائه آمارهای اشتباه و خلاف واقع از مشکلاتی بود که با آن روبهرو بودیم، بیان کرد: با تلاشها و پیگیریهایی که انجام شد این مشکل را به حداقل رساندیم.
وی بنگاه خیریه آبلوله بیرجند را از موقوفات قدیمی استان معرفی کرد که در سال 1302 توسط 30 نفر از خیرین با هدف تأمین آب شرب شهر تأسیس شد و به گفته وی بنگاه خیریه آبلوله بیرجند تاکنون خدمات قابل توجهی به مردم داشته و جا دارد از زحمات متولیان این مؤسسه وقفی قدردانی کنیم.
مدیرکل اوقاف خراسان جنوبی اظهار کرد: طبق بند ب ماده 177 قانون برنامه پنجم توسعه به منظور ایجاد بانک اطلاعات جامع موقوفات تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی متولی وقف موظف هستند اطلاعات کلی موقوفات، نذورات، اثلاث باقیه، محبوسات، صدقات و موقوفات عام غیرمتصرفی و دارای تولیت را بر روی سامانهای که تا پایان سال اول برنامه توسعه توسط سازمان اوقاف و امور خیریه ایجاد می شود، قرار دهند.
گرایلی ادامه داد: در این راستا به تمام متولیان به صورت کتبی ابلاغ شده تا به تکلیف قانونی خود عمل کنند، کاربری و رمز عبور این سامانه در اختیار متولیان قرار داده میشود و تمامی فعالیتهای اداره امور موقوفه از قبیل تنظیم سند اجاره، رویدادهای مالی و ... فقط از طریق سامانه امکانپذیر است و نظارت اداره اوقاف بر اعمال متولیان نیز از طریق همین سامانه صورت میگیرد.
یکی از دغدغهها به روزرسانی اجاره موقوفات بود
وی پایین بودن و به روز نبودن اجارههای موقوفات و املاک وقفی را از دیگر مشکلات در استان ذکر کرد و افزود: در استفتائات مراجع عظام هم داریم که اگر موقوفهای به کمتر از اجاره واقعی اجاره داده شود، مستأجر ما بهالتفاوت را به واقف بدهکار و مدیون می شود. مقام معظم رهبری نیز میفرمایند «کوتاهی ما در امر موقوفات مردم را به حرام خواری میاندازد.» چرا باید اجاره یک ملک وقفی در یک خیابان مثلاً به 240 هزار تومان باشد و اجاره ملکی غیر وقفی در مجاورت همان ملک در همان خیابان 840 هزار تومان؟ و بعد در توجیه این عمل هم گفته شود که ملک ارزانتر موقوفه است.
مدیرکل اوقاف خراسان جنوبی بیان کرد: برای جلوگیری از اینگونه مسائل در راستای به روزرسانی اجارههای موقوفات اقدام کردیم و اموال و املاک را در قالب مزایده و به قیمت واقعی اجاره دادیم و تضمینهای لازم را نیز از مستأجرین اخذ کردیم که این کارها باعث شد اجاره به موقع پرداخت شود و حجم پروندههای ما در محاکم قضایی نیز کاهش یابد، ضمن اینکه نیت واقفان هم اجرا شد و حدود 70 سری جهیزیه از محل دریافت همین اجارهها با کمک برخی خیرین تأمین و به نیازمندان اهدا شد.
گرایلی افزود: در بیش از 95 درصد پروندههای مطرح شده در محاکم قضایی به نفع موقوفات حکم صادر شده است که دلیل آن نیز جمع آوری مستندات کامل و توجه ویژه به موضوع موقوفات است.
اقبال بخش خصوصی به سرمایهگذاری در اراضی موقوفات برای اولین بار
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با اشاره به اینکه در سال 93 بیش از 3 میلیارد تومان از مرکز برای بازسازی و تعمیر موقوفات و بقاع متبرکه در استان جذب کردیم، گفت: بازرسی ویژه و سرزده از امامزادگان و ادارات مربوطه در دستور کار ما بوده و در این راستا هر ساله هر اداره سه تا چهار بار مورد بازرسی قرار میگیرد و هدف از این بازرسیها نیز بررسی نحوه عملکرد ادارات بر اساس برنامه ابلاغی سال و رفع مشکلات شهرستانها است.
گرایلی عنوان کرد: از مشکلات دیگری که با آن روبهرو بودیم این بود که برخی اراضی موقوفات در مناطقی از استان مانند خضری و دشت بیاض و آیسک در اختیار مردم بوده و آنها خود را مالک این اراضی میدانسته و هزینههایی نیز در این اراضی متحمل شده بودند برای رفع این مشکل کارگروه ویژهای تشکیل شد و بررسی امور محوله مراحل پایانی خود را طی میکند و این اقدامات حدود یک میلیارد تومان برای اوقاف هزینه در برداشته است.
وی از اقبال بخش خصوصی به سرمایهگذاری بر روی اراضی موقوفات در داخل شهرها برای اولین بار از زمان تأسیس استان خبر داد و افزود: در این مدت 2 نمایشگاه فرصتهای سرمایهگذاری را با هدف معرفی فرصتهای سرمایهگذاری در موقوفات در سطح استان بر پا کردیم که با استقبال خوب مردم همراه شد.
مدیرکل اوقاف خراسان جنوبی عمل به قانون و دستورات شرعی و نیت واقفین را خط قرمز ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان ذکر کرد و گفت: تلاش کردهایم تا برای اجرای نیات واقفان از ظرفیت مردم استفاده کنیم که این امر در شناساندن موقوفات نقش مهمی داشته است.
استقبال بیش از حد انتظار مردم استان از برنامههای فرهنگی بقاع متبرکه
گرایلی گفت: در گذشته تصفیه حساب موقوفات بهصورت دستی انجام و سالانه به حدود 500 مورد میرسید، با راهاندازی سامانه جامع برای تمامی موقوفات دارای درآمد استان تا پایان سال 93 کار تصفیه حساب انجام و حسابرسیهای اوقاف نیز با راهاندازی این سامانه به روز شده است.
وی با اشاره به فرمایش مقام معظم رهبری مبنی بر تبدیل بقاع متبرکه به قطب فرهنگی اظهار کرد: ادارهکل اوقاف در این راستا برنامههای ویژهای را برای بقاع متبرکه تعریف کرده است، البته تمامی بقاع به صورت درآمد هزینه اداره میشوند و درآمدهای هر بقعه در همانجا هزینه میشود و شرعاً و قانوناً امکان استفاده از درآمد یک بقعه در بقعهای دیگر وجود ندارد و ما نیز درآمدهای بقاع را به سه بخش تقسیم کردهایم به طوری که 50 درصد صرف امور عمرانی، 20 درصد صرف امور فرهنگی و 30 درصد صرف امور مدیریتی و جاری می شود. به هرحال چند برنامه فرهنگی محوری از جمله طرح آرامش بهاری در تعطیلات نوروز، طرح نشاط معنوی در طول تابستان و طرح ضیافت الهی در ماه مبارک رمضان در بقاع شاخص استان به اجرا در میآید و استقبال مردم نیز از این طرحها فراتر از حد انتظار بوده است.
مدیرکل اوقاف خراسان جنوبی با بیان اینکه در طول ماه مبارک رمضان هر شب از حدود 800 تا 2500 زائر در امامزادگان شهدای باقریه بیرجند با افطاری ساده پذیرایی شده است، برگزاری نماز جماعت در هر سه وعده در برخی از بقاع متبرکه و برگزاری جلسات ترتیل قران از سه سال پیش در امامزادگان شاخص استان در طول ماه مبارک رمضان را از جمله اقدامات فرهنگی در استان ذکر کرد و استقبال مردم از مراسم شبهای قدر در امامزادگان شاخص استان و به ویژه در امامزادگان باقریه بیرجند را قابل توجه دانست.
کسب رتبه سوم کشوری در موضوع عملکرد توسط اوقاف و امور خیریه استان در دو سال پیاپی
گرایلی با اشاره به اینکه حریم اراضی موقوفات در شهرهای استان را با نصب تابلو مشخص کردهایم و تمامی موقوفات خراسان جنوبی دارای سیستم GiS شدهاند و مکانیابی دقیق در مورد آنها انجام شده است، یادآور شد: ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان طی 4 سال گذشته دست همکاری به سوی تمامی ادارات، نهادها و دستگاههای اجرایی استان با هدف خدمت بهتر به مردم و موقوفات دراز کرده و با همکاری و همراهی تمام بخشها، گامهای مؤثری در این راستا برداشته بهطوری که 2 سال پیاپی است که ادارهکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی رتبه سوم بهترین عملکرد بر اساس برنامههای ابلاغی را در کشور کسب کرده است.
