شهریار؛ یک شاعر شیعی تمام‌عیار/ این شاعر از مسائل روز جامعه غافل نبود

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، سیدمحمدحسین بهجت‌ تبریزی در سال 1285 هجری شمسی در روستای «خوشکناب» آذربایجان متولد شد.

او در خانواده‌ای متدین، کریم الطبع واهل فضل پا بر عرصه وجود نهاد. پدرش حاجی میر آقای خوشکنابی از وکلای مبرز و فاضل وعارف روزگار خود بود که به سبب حسن کتابتش به‌عنوان خوشنویسی توانا مشهور حدود خود گشته بود.

شهریار که دوران کودکی خود را در میان روستائیان صمیمی و خونگرم خوشکناب در کنارکوه افسون‌گر «حیدر بابا» گذرانده بود همچون تصویربرداری توانا خاطرات زندگانی لطیف خود را در میان مردم مهربان و پاک طینت روستا و در حریم آن کوه سحرانگیز به ذهن سپرد.
او نخستین شعر خویش را در چهار سالگی به زبان ترکی آذربایجانی سرود که سرایش این شعر کودکانه، گواه نبوغ و قریحه شگفت‌انگیز او بود.
شهریار شرح حال دوران کودکی خود را در اشعار آذربایجانی‌اش بسیار زیبا، تاثیر گذار و روان به تصویر کشیده است.طبع توانای شهریار توانست در ابتدای دهه سی شمسی و در دوران میان‌سالی اثر بدیع و عظیم «حیدر بابایه سلام» را به زبان مادریش بیافریند.

شهریار دوران کودکی خود را در میان روستائیان پاکدل آذربایجانی گذراند. اما هنگامی‌که به تبریز آمد مفتون این شهر جذاب و تاریخ‌ساز و ادیب‌پرور شد. دوران تحصیلات اولیه خود را در مدارس متحده، فیوضات و متوسطه تبریز گذراند و با قرائت و کتابت السنه ترکی، فارسی و عربی آشنا شد.
وی ابتدا در اشعارش «بهجت» تخلص می‌کرد اما در ادامه تخلص شعر خود را به «شهریار» تبدیل کرد.

شهـرت شهـریار تـقـریـباً بی‌سابقه است، تمام کشورهای فارسی زبان و ترک زبان، بلکه هـر جا که ترجـمه یک قـطعـه او رفته باشد، هـنر او را می‌سـتایـند.

منظومه «حیدر بابا سلام» در سال 1322 منتشر شد. این منظومه از آثار جاویدان شهریار و نخستین شعری است که وی به زبان مادری خود سروده است.شهریار در سرودن این منظومه از ادبیات ملی آذربایجان الهام گرفته است.

اشعار ولایی شهریار

عمق تعلقات دینی و توجهات مذهبی خانواده و نیز شخص استاد شهریار به‌حدی است که عشق به ائمه اطهار(ع) در بسیاری از اشعارش هویداست.او در نعت حضرت رسول اکرم(ص)، امام علی(ع) و امام حسین(ع) اشعار بسیار زیبایی دارد.

شهریار شاعر سه زبانه است. او به همه زبان‌ها و ملت‌ها احترامی کامل دارد. در اشعار او بر خلاف برخی از شعرای قوم‌گرا نه تنها هیچ توهینی به ملل غیر نمی‌شود بلکه او در جای‌جای اشعارش می‌کوشد تا با هر نحو ممکن سبب انس زبان‌های مختلف را فراهم کند. اشعار او به سه زبان ترکی آذربایجانی، فارسی و عربی است .

شهریار شاعری غزل‌سراست بدون آن‌که فقط غزل سروده باشد و بدون آن‌که انواع دیگر اشعارش از ارزش کمتری برخوردار باشند. مهمترین ارزش غزل او در ایجاد ارتباط سخت عاطفی با خوانندگان شعر است. 

سادگی، شیوه مخصوص او در غزل‌سرایی است و شاعر ساده‌گرایی را گاه تا آن‌جا می‌رساند که بعضی بیت‌های یک غزل او هم‌طراز با سایر بیت‌های بلند شعرش نیستند، اما همین خود خصیصه دیگری از شعر او را آشکار می‌سازد که برای عرضه اندیشه و احساس خود به زبان ساده از خطر کردن نمی‌هراسد و همین دل به دریا زدن و خطر کردن اوست که او را در سرودن غزل‌های ساده و دل‌انگیز سرآمد هم‌عصرانش می‌سازد و غزلش را امتیازی خاص می‌بخشد.

نوگرایی و ابداع از خصوصیات شعر شهریار است

خصوصیت دیگر شعری شهریار نوگرایی و ابداع او در ترسیم تابلوهای شاعرانه است که از جمله آن‌ها می‌توان «هذیان دل» و «افسانه شب» و تابلو بدیع و بی‌نظیر او «مولانا در خانقاه شمس‌تبریزی» و «تخت‌ جمشید» و «دو مرغ بهشتی» و... نام برد که این شعرها نشانه توجه خاص شهریار به منظومه‌سرایی است.

ویژگی دیگر شعری او که بیشتر از شخصیت و نبوغ فکری او مایه می‌گیرد شناخت شعری اوست. شهریار بر خلاف دیگر شاعران هم‌عصرش از همان آغاز به ستایش نیما برخاست و مدافع روش شعری نیما شد و حتی خود او در قالب‌های شعری نیما چندین شعر سرود از بعضی از آن‌ها مانند «ای وای مادرم» و «پیام به انیشتین» بسیار مشهور شد و از طرفی دیگر نیز بهترین شاعران نوگرای معاصر چون: سایه، مشیری، اخوان، سیمین بهبهانی، شفیعی و... علی‌رغم اخلاق خاص شهریار به او ارادت می‌ورزیدند و او را بهترین نوسرایان معاصر می‌دانستند و در هر فرصتی به دیدار او می‌شتافتند.

ویژگی دیگر شعری او از آشنایی عمیقش با موسیقی ایرانی سرچشمه می‌گیرد، شهریار خود در جوانی سه‌تار می‌نواخت و با هنرمندانی چون صبا، رضا محجوبی، عبادی، بنان، قمر و مرضیه آشنایی فراوان داشت و همین آشنائیش با موسیقی ایرانی و هنرمندان باعث شده بود که شعرش از لحاظ طنین و خوش‌آهنگی و جذب شنونده و تأثیر در خوانندگان اشعار بسیار موثر افتد.

شهریار اغلب در زمانی‌که شعر می‌سرود شعرش را در یکی از دستگاه‌ها و مایه‌های ایرانی زیر لب زمزمه می‌کرد و شاید استقبال آهنگ‌سازان معاصر برای آهنگ ساختن بر روی شعرهای شهریار به همین علت باشد چون آهنگ‌سازان نمی‌توانند بر روی هر شعری آهنگ بسازند مگر آن‌که شاعر در موقع سرودن شعر توجه خاصی به این مسئله داشته باشد.

حساسیت فوق‌العاده، حافظه بسیار قوی، آشنایی او با زبان عربی و شناختش از قرآن کریم، علاقة مفرط او به حافظ و در درجه بعد به سعدی و شناخت عمیق او از ادبیات کلاسیک، آشنایی او به زبان فرانسه، طالعه عمیق او در ادبیات معاصر و زبان فلکلوریک از عوامل موفقیت این شاعر محسوب می‌شود.

عزت‌الله سپهوند، استاد ادبیات دانشگاه پیام نور لرستان، در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با شهریار شاعر ایرانی، گفت: شهریار یک شاعر شیعی تمام عیار و آیینه تمام معارف به‌جا مانده از ادبیات کلاسیک فارسی است و در عین حال از توجه به مسائل روز جامعه ایرانی هم غافل نمانده است.
وی تصریح کرد: شهریار را می‌توان پُلی میان ادبیات کلاسیک به نمایندگی حافظ و ادبیات معاصر به نمایندگی نیما قلمداد کرد.
سپهوند بیان کرد: شاهد این مدعا توجه و ارادت خاص شهریار در همه رمینه‌ها به شعر حافظ از سویی و در مکاتبات و مراودات شهریار با نیما از سویی دیگر دانست.