سکوت همیشه جایز نیست
گروه اندیشه: همه بدعتها و زشتیهایی که در جامعه مشاهده میکنیم بیشک بر اثر بیتفاوتی و سهلاندیشی افرادی به وجود آمده که در ابتدای شکلگیری این بدعتها سکوت اختیار کردهاند و مانع افرادی که از سر جهل و یا هوس زشتیهایی را به وجود آوردهاند، نشدهاند.
شاید بسیاری از ما بارها خواستهایم که در یک موضوع اظهار نظر کرده و مطلبی را بگوییم، اما به دلایل عدیدهای زبان در کام فرو برده و تصمیم برسکوت گرفتهایم، اما سوأل اساسی این جا است که آیا همیشه میتوان سکوت اختیار کرد و در برابر اتفاقاتی که در اطرافمان میافتد هیچ نگفت.
فرض کنید که در خانوادهای دو نفر قصد ازدواج با یکدیگر را دارند و به لحاظ اعتقادی و سایر مسائل همکفو هستند اما خانوادههای طرفین به بهانههای واهی مانع تشکیل زندگی مشترک این دو نفر میشوند، و یا والدینی از تحصیل فرزندشان در رشته مورد علاقهاش به دلایل غیر منطقی خودداری میکنند، در چنین شرایطی واکنش ما چیست؟
آیا نسبت به این مسائل بیتفاوت خواهیم بود و با این استدلال که شایسته نیست در مسائل دیگران نباید دخالت کرد، سکوت پیشه کرده و یا سعی میکنیم با مراعات اخلاق و حد و مرزهای حریم خصوصی افراد موانع را رفع کرده و نظرمان را بگوییم.
در مصداقی دیگر دانشجویی را در نظر بگیرید که در یک کرسی آزاد اندیشی شرکت کرده و می خواهد نظرش را درباره موضوع مد نظر بیان کند، اما احساس و تصورش بر این است که اگر نظرش را مطرح کند ممکن است با واکنش سایر دانشجویانی که نظر مخالف او را دارند مواجه شود، در این فضا آیا باید سکوت اختیار کرده و یا نظرش بگوید و واکنشها را نیز با دلایل منطقی مدیریت کند؟
به طور خلاصه میتوان گفت سکوت همیشه جایز نیست، گاهی مواقع اگر بیتفاوت باشیم و نظرمان را بیان نکینم، به گسترش بدعتی که در جامعه رخنه کرده کمک کردهایم و یا ناآگاهانه ظالمی را یاری کرده و یا سنگدلانه از کنار مظلومی عبور کردهایم.
اگر این ظلم در روابط فردی و دو جانبه باشد به همان نسبت آسیبها و رنجهای به وجود آمده محدود خواهد بود ، اما اگر ظلم و رنجی از روابط فردی فراتر برود باشد بیشک آسیبهای آن نیز فراگیرتر میشود و اگر در چنین شرایطی سکوت اختیار کنیم سهیم در بدعتها و ظلمی خواهیم شد که دامن جامعه را خواهد گرفت.
همه بدعتها و زشتیهایی که در جامعه مشاهده میکنیم بی شک بر اثر سکوتی افرادی به وجود آمده که در ابتدای شکلگیری این بدعتها سکوت اختیار کردهاند و مانع افرادی که از سر جهل و یا هوس زشتیهایی را به وجود آوردهاند نشدهاند.
سکوت نکردن در برابر ظلمها و بدعتها درسی جاودان از بزرگان تاریخ بشریت، به ویژه ائمه معصومین(ع) و به خصوص حضرت سید الشهدا(ع) است. درک اینکه قیام عاشورایی امام حسین(ع) یک معنا داشت و آن هم سکوت نکردن در برابر پلیدیها است، مشکل و سخت نیست.
انسانهای هوشیار و بیدار زیرکانه آنچه در اطرافشان میگذرد را مد نظر قرار داده و هر کجا ببینند سخن و رفتارشان در اصلاح زشتیها مؤثر است نظرشان را میگویند و اگر گفته نیز مؤثر واقع نشود فریاد میزنند و نمیگذراند آیندگان آلوده بدعتیهایی شوند که ریشه منطقی و عقلانی ندارد.
این گروه از انسانها تاریخ ساز و به عبارت بهتر و دقیقتر آینده سازه هستند و همه ما مدیون کسانی هستیم که با فریادشان راه خوبیها را به ما نشان داده و کجیها را به ما فهماندند. کاش به گونهای رفتار کنیم که نسلهای بعدی نیز درباره ما اینگونه بگویند.
حکیمه بهمن زاده/ خراسان جنوبی
