عزت انسانها در سایه خداوند محقق میشود/ جایگاه پررنگ عزت در آیات قرآن
گروه اجتماعی: مدرس دانشگاه امیرالمؤمنین(ع) اهواز گفت: عزت انسانها را باید با دید ظلی(زیر سایه خداوند) نگریست چراکه عزت انسانها در سایه خداوند محقق میشود و استقلالی نیست.
حجتالاسلام والمسلمین محمد انصاری، مدرس دانشگاه امیرالمؤمنین(ع) اهواز در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، با بیان اینکه یکی از موارد مهمی که در قیام حضرت سیدالشهدا(ع) درس عزت بود که نه تنها به مسلمانان بلکه به بشریت آموختند، گفت: میتوان نسبت به این فرهنگ نهادینه شده از سوی امام حسین(ع) توجه داشت.
وی با بیان اینکه در فرهنگ لغات عزت به معنی سفتی، سختی و صلابت معنا شده است، گفت: وقتی یک شیء سختی ذاتی داشته باشد به گونهای که رسوخناپذیر باشد به «شیءالعزیز» تعبیر میشود و نقطه مقابل آن واژه ذلت است که حضرت حسین(ع) بارها به آن اشاره داشتهاند و به معنای کرنش، انعطافپذیری و رسوخپذیر بودن است. میان معنای اصطلاحی این دو واژه رابطه مستقیمی وجود دارد و افرادی که دارای ثبات شخصیت هستند به صفت باعزت و افرادی که دائماً در حال تغییر هستند به افراد ذلیل تعبیر میشوند.
جایگاه پررنگ عزت در آیات قرآن کریم
انصاری با اشاره به اینکه واژه عزت دارای جایگاهی پررنگ در آیات الهی است، بیان کرد: با مراجعه به آیه 10 سوره فاطر «مَن کَانَ یُرِیدُ الْعِزَّةَ فَلِلَّهِ الْعِزَّةُ جَمِیعًا إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ یَرْفَعُهُ وَالَّذِینَ یَمْکُرُونَ السَّیِّئَاتِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِیدٌ وَمَکْرُ أُوْلَئِکَ هُوَ یَبُورُ؛ هر کس سربلندى مىخواهد سربلندى یکسره از آن خداستسخنان پاکیزه به سوى او بالا مىرود و کار شایسته به آن رفعت مىبخشد و کسانى که با حیله و مکر کارهاى بد مىکنند عذابى سختخواهند داشت و نیرنگشان خود تباه مىگردد» و یا در آیه 8 سوره منافقون آمده است؛ «یَقُولُونَ لَئِن رَّجَعْنَا إِلَى الْمَدِینَةِ لَیُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ وَلَکِنَّ الْمُنَافِقِینَ لَا یَعْلَمُونَ؛ مىگویند اگر به مدینه برگردیم قطعا آنکه عزتمندتر است آن زبونتر را از آنجا بیرون خواهد کرد و[لى] عزت از آن خدا و از آن پیامبر او و از آن مؤمنان است لیکن این دورویان نمیدانند» از این واژه بسیار یاد شده است.
مدرس دانشگاه امیرالمؤمنین(ع) اهواز گفت: البته دو نوع عزت مبتنی بر مثبت و منفی در قرآن کریم ذکر شده است که عزت مثبت از آن خداوند است اما عزت منفی، کرنش ناپذیری برابر حق است و بیش از حد سرسختی نشان دادن فرد بر اعتقاد باطل خود است؛ این همان است که در آیه 206 سوره بقره آمده است؛ «وَإِذَا قِیلَ لَهُ اتَّقِ اللّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ؛ و چون به او گوئید که از خدای بترس ، در گناهکاری دستخوش خودخواهی شود جهنم، آن آرامگاه بد، او را بس باشد».
عزت مختص ذات باریتعالی است
وی ادامه داد: هیچ بندهای نمیتواند واژه عزت را در خود تحصیل کند چراکه قدرت و ذلت دو مفهوم متلازم یکدیگر هستند در صورتی که همه موجودات عالم سراپا ضعف، شکست و فقر هستند. رسول خدا(ص) در اینباره فرمودند: «ان الله تعالی یقول کل یوم، انا ربکم العزیز، فمن اراد عز الدارین فلیطع العزیز؛ همانا هر روز، خداوند متعال میگوید من خدای عزیز شما هستم؛ پس هر که عزت دنیا و آخرت را میخواهد، باید عزیز حقیقی را اطاعت کند». واژه عزت مختص ذات باریتعالی است و خداوند به هر کس که بخواهد و توانایی داشته باشد این صفت را ارزانی میدارد.
انصاری با بیان اینکه عزت انسانها را باید با دید ظلی(زیر سایه خداوند) نگریست چرا که عزت انسانها در سایه خداوند محقق میشود و استقلالی نیست، گفت: انسان باید برای باعزت زندگی کردن تلاش کند، البته این امر از فطریات بشر است و کسب قدرت میل فطری در همه انسانها است. خداوند همه کارهای مؤمن را به او واگذار کرده جز آنکه به او اذن نداده که خود را خار و ذلیل کند.
خداوند به بندگان خود اجازه نداده ذلیل و خار شوند
وی ادامه داد: البته این اختیار بدان معنا نیست که انسان در اشتباه مختار است بلکه بدان معنا است که دیگر اشتباهات به اندازه ذلت در پیشگاه خداوند مهم نیست؛ نباید به کسب عزت نگاهی سادهاندیشانه داشت بلکه باید عزتمندی را یک وظیفه و هدف زندگی دانست. امام حسین(ع) از ابتدای حرکت تا انتها به کرات این واژه را به کار بردهاند. ایشان فرمودهاند «هَیْهاتِ مِنّا الذلَّة؛ تن بخوارى و زبونى دادن از ما بدور است». خداوند نیز چنین چیزی را برای ما نخواسته است.
انصاری بیان کرد: به فرموده امام حسین(ع) «مرگ هیچگاه برای یک جوانمرد عار نیست بلکه برای خفت، همین کافی است که فرد زیر یوغ ذلت زندگی کند و مرگ با عزت بهتر از حیات با ذلت است.»
مدرس دانشگاه امیرالمؤمنین(ع) اهواز تصریح کرد: ای کاش! فرهنگ عزت در بین متولیان فرهنگی جامعه و جوانان نهادینه شود و همه ما بدانیم که باید با عزت زندگی کنیم. وقتی عزت معیار رشد فرهنگی شود هرآنچه که فرهنگ غرب و شرق نیز به ما هجوم بیاورد ما همچون سنگی که آب در آن نفوذ نکند، نفوذناپذیر و سخت خواهیم بود.
