بازاریان در خطر غفلت و نسیان/ ضرورت ساخت و احیای مساجد در بازارها و بازارچهها + فیلم
کانون خبرنگاران نبأ: گذشتگان با دانستن ماهیت غفلتزای داد و ستد، بر لزوم ساخت مساجد در بازارها تأکید داشتند، مساجد قدیمی، ساکنان بازارها را پس از رویارویی آنان با غفلتهای ناگزیر عالم مادی، به سمت روح معنویت و فضای روحانی آن سوق میدادند؛ متأسفانه این سنت پسندیده اسلامی اکنون به فراموشی سپرده شده است و جامعه کنونی کمتر نشانی از آن را دارد.
به گزارش کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، بنا بر روایاتی که از معصومین(ع) رسیده، بر ضرورت کسب روزی حلال تأکید شده است به گونهای که تنپروری و تنبلی در کلام معصومین(ع) به شدت مورد مذمت و نکوهش قرار گرفته است، هر چند که روایات، بر لزوم کسب روزی حلال تأکید کردهاند اما مردم را از کسب روزی حرام یا انتخاب مشاغلی که فرد را از یاد خداوند غافل و زمینه ارتکاب گناه را فراهم میکند، بر حذر داشتهاند.
ماهیت بازار بر غفلت و بیخبری نهاده شده است، مکانی که در روایات تأکید شده است که هر که در آن، یک تسبیح گوید خداوند هزار هزار ثواب برایش رقم زند، بازار جایگاهی است که خداوند در قرآن کریم نشانه مردان راستین و مؤمنان حقیقی را دوری از غفلت حاصل از آن میداند به گونهای که هر گز داد و ستد، این مردان را از یاد پرودگارشان غافل نمیکند و موجب سستی در برپایی نماز و نادیده انگاشتن ادای زکات در پیشگاه آنان نمیشود؛ زیرا که پیوسته قلبهایشان به ذکر خداوند مشغول است و اندک غفلتی را در این زمینه روا نمیدانند.
خداوند در قرآن نشانه بارز داد و ستد را غفلت و بیخبری میداند از این رو با ستایش افرادی که زنگارهای غفلت را از قلوبشان زدودهاند بر اهمیت ذکر و یاد خداوند در این مکان تأکید میورزد و پس از آن، با تذکر بر ضرورت برپایی نماز، جایگاه ویژه این فریضه الهی را یادآوری میکند زیرا که نماز برترین عبادتی است که خداوند در آن یاد میشود و مورد تسبیح و تحمید بندگانش قرار میگیرد.
مسجد خاتمالنبین(ص) واقع در بازار چهل تن یکی از مساجد قدیمی است که همچنان مورد توجه و استقبال بازاریان محله قرار دارد، در مسجد پیرمرد صاحب دل و دنیا دیدهای است که برای نمازگزاران، اخلاق میگوید و از کتاب شفای ابنسینا، نکات پزشکی و توصیههای دارویی و غذایی را تعلیم میدهد، بازاریان و کسبه محل مشتاقاته به پای صحبتها و نصایح دلنشین وی مینشینند و از رهنمودهای اخلاقی و پزشکی ایشان بهره میبرند.
با گذر زمان و جایگزینی ارزشها در دنیای مدرنیته، میتوان این مسجد را میراث اخلاقی و سنت فراموش شده پیشنیان دانست که جامعه امروزی، کمتر نشانی از آن را دارد؛ زیرا امروزه کسبه و بازاریان همانند نسل پیشین خود، بر اهمیت مساجد به عنوان جایگاه غفلتزدایی و مکان یادگیری معاملات اسلامی تأکید نمیورزند و آن را مکانی برای ارتقادهی سطح معلومات اسلامی خود قرار نمیدهند.
پیشنیان و گذشتگان ما با دانستن ماهیت غفلتزای داد و ستد، بر لزوم ساخت مساجد در بازارها تأکید داشتند به گونهای که اگر به بازارهای قدیمی سری بزنید به قطع نشانهای از حضور یک یا چند مسجد را در آن مییابید، مساجد قدیمی نه تنها اهالی بازار را پس از رویارویی آنان با غفلتهای ناگزیر عالم مادی، به سمت روح معنویت و فضای روحانی سوق میدادند بلکه بسیاری از احکام اسلامی در حیطه موضوعات مختلف اقتصادی همانند شرایط داد و ستد، حرمت ربا و بسیاری از مسائل دیگر را به وسیله عالمان دینی برای مردم بازگو میکردند تا مردم را از ورود در ورطه مال اندوزی حرام و کسب روزی نامشروع بر حذر دارند.
امروزه هر چند بازارها از ماهیت سنتی خود فاصله گرفته و با پیشرفت زمانه، با سرعتی باور نکردنی به سمت و سوی مدرنیته رهسپار شدهاند، اما همچنان ماهیت غفلتزایشان با گذشته تفاوتی ندارد و هم اکنون نیز میتواند گرد غفلت و بیخبری را بر اهالی و ساکنان آن بنشاند.
امروزه نبود مساجد در برخی از بازارچهها و بازارهای بزرگ و از آن سو رویگردانی و کم توجهی فروشندگان و خریداران نسبت به این فریضه الهی، اهالی و ساکنان این سرا را با بیخبری و غفلت حاکم بر این فضا رو به رو کرده است، هر چند که روایات تأکید بر فضلیت نماز خواندن در بازار نسبت به خانه دارد و ثواب به جا آوردن نماز در آن را ۱۲ برابر نماز در خانه میداند اما همچنان ضررورت ساخت و احیای مساجد از سوی مسئولان امر مغفول مانده است و بر نظارت درونی و دائمی خود افراد بر نحوه داد و ستدشان تأکید نمیشود.
سمیه عسکری
